De opkomst van de Iran-oorlog heeft een duidelijke marktnarratief opgeleverd: de scherpe stijging van olieprijzen, inflatiedruk en bredere marktvolatiliteit worden als tijdelijk beschouwd, die verdwijnen zodra het conflict afneemt. Centrale banken zouden dan in staat zijn om de economie en de markten te ondersteunen met gemakkelijke geldstromen, zoals zij consequent hebben gedaan sinds 2008.
Toch is er een tegengeluid. Dit ziet de littekens van de Iran-oorlog als blijvend, met een structureel verhoogde basis voor wereldwijde inflatie. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor de rendementen op alle activaklassen, inclusief aandelen, crypto en obligaties.
De kern van deze verandering ligt in een belangrijke les uit de Iran-oorlog: de energiemarkten zijn fragiel en grote economieën zijn kwetsbaar voor olieprijsstijgingen en verstoringen in de energievoorziening.
Decennialang hebben verschillende landen, waaronder enkele belangrijke economieën, zich afhankelijk opgesteld van wereldwijde energievoorzieningsketens, prijsgestuurde markten en comparatieve voordelen. Dat model heeft jarenlang gefunctioneerd, maar is nu in elkaar gestort door de recente verstoring in de Straat van Hormuz, wat heeft geleid tot aanzienlijke energie-tekorten, zelfs in grote economieën zoals India, Japan en Zuid-Korea. Als het conflict aanhoudt, kunnen zelfs landen zoals China, ondanks hun aanzienlijke reserves, ook in de problemen komen — en dit geldt ook voor de zogenaamd energieneutrale Verenigde Staten.
Het resultaat is dat landen waarschijnlijk energie-onafhankelijkheid en -veiligheid tot een kernonderdeel van hun nationale veiligheidsstrategie maken.
Volgens energie-expert Anas Alhajji zal deze trend leiden tot een snelle de-globalisering van energiemarkten, waarbij controle over kostprijs voorop komt te staan en hardnekkige inflatie ontstaat. “Zodra dat denkwijze zich vestigt, zullen de mondiale energiemarkten nooit meer terugkeren naar het oude model van open, prijsgestuurde, voornamelijk commerciële handel. In plaats daarvan zullen kapitalistische economieën, die traditioneel afhankelijk zijn van marktefficiëntie, wereldwijde toeleveringsketens en comparatieve voordelen, steeds meer het Chinese model omarmen: zware staatsregulering, strategische voorraadopbouw, verticale integratie, subsidies voor binnenlandse kampioenen en prioriteit voor zelfvoorzienendheid boven puur kostenminimalisatie,” aldus Alhajji in een uitleg op X.
Hij wijst er ook op dat de meeste landen niet beschikken over de gecentraliseerde toeleveringsketen, industriebasis en besluitvorming die China heeft en dat dit kan leiden tot tragere innovatie, gefragmenteerde markten en hogere kosten.
“Dit leidt tot hogere kosten, tragere innovatie in sommige gebieden, gefragmenteerde markten en verminderde algehele efficiëntie voor westerse economieën, allemaal in het teken van ‘veiligheid’. Energie stopt met een eenvoudige grondstof te zijn; het wordt een geopolitiek wapen en een binnenlandse vesting,” merkte hij op.
Met andere woorden, de impact van de Iran-oorlog overstijgt de kortetermijnvolatiliteit van olieprijzen.
Er zijn al tekenen van wijdverspreide gevolgen, variërend van de productie van kunstmest en voedsel tot industriële productie en mogelijk zelfs de chipindustrie. De verstoring in de Straat van Hormuz heeft de aanvoer van helium en zwavel, die cruciaal zijn voor chipproductie, ernstig belemmerd.
Bovendien heeft de VN al gewaarschuwd voor hogere voedselprijzen wereldwijd.
Gevolgen voor activaklassen
Dit alles betekent dat centrale banken niet langer de ruimte hebben die ze eerder hadden om snel de liquiditeit te verhogen ter ondersteuning van de economie en activaprijzen.
Tussen 2008 en 2021 gemiddelde de mondiale consumentenprijsindex (CPI) of inflatie onder de 3% (deze steeg kortstondig naar 8% in 2022, om terug te vallen naar 3% in 2024), volgens gegevens van de St. Louis Fed. Dit stelde centrale banken, waaronder de Fed en de BOJ, in staat om ultra-eenvoudige monetair beleid te voeren; zo werden rentetarieven ingesteld op of onder nul en vloeide er liquiditeit via agressieve obligatie-aankopen of kwantitatieve verruiming, wat leidde tot enorme winsten op de markten. Bitcoin, bijvoorbeeld, steeg van een prijs in de enkelcijferige dollar in 2011 naar $126.000 in oktober vorig jaar.
Met een verwachte structureel hogere inflatievloer verschuift dat paradigma. Centrale banken kunnen niet langer aannemen dat ze altijd de rentes kunnen verlagen om groei te stimuleren. Liquiditeit zou meer beperkt kunnen zijn, wat de rendementen op activaklassen kan afromen.
Het is duidelijk: Investoren moeten zich voorbereiden op een wereld waar inflatie hardnekkig is, monetair beleid minder coulant is en markten volatile zijn als de nieuwe norm.
Vraag & Antwoord
Wat zijn de belangrijkste risico’s van de huidige energiemarktverstoring?
De verstoring van de energiemarkt kan leiden tot blijvende prijsstijgingen en inflatiedruk, wat gevolgen heeft voor alle activaklassen, zoals aandelen, obligaties en cryptocurrency.
Hoe zal de de-globalisering van energiemarkten de wereldeconomie beïnvloeden?
De de-globalisering kan leiden tot hogere kosten en tragere innovatie, vooral in westerse economieën die zich aanpassen aan een minder efficiënte en meer gecontroleerde energiemarkt.
Wat betekent dit voor de toekomstige rol van centrale banken?
Centrale banken zullen mogelijk minder ruimte hebben om te reageren op economische schommelingen, wat kan resulteren in een moeilijker monetair beleid en een grotere volatiliteit op de markten.
