De Europese Commissie heeft de ambitieuze doelstelling geformuleerd om uiterlijk in 2027 een einde te maken aan de import van Russische energie, waaronder gas, olie, kernbrandstof en LNG. Dit plan, dat begin juni zal worden gepresenteerd, is bedoeld om de energie-onafhankelijkheid van Europa te waarborgen. Maar niet alle EU-lidstaten kijken hier met enthousiasme naar; met name in Oost-Europa klinkt felle kritiek, waarbij termen als “economische zelfmoord” graag worden ingeroepen.
Felle tegenstand uit Bratislava en Boedapest
De Commissie benadrukt dat deze maatregelen essentieel zijn om te voorkomen dat Europa het Kremlin blijft ondersteunen in zijn militaire inspanningen. Energiecommissaris Dan Jorgensen heeft de afhankelijkheid van Rusland recentelijk bestempeld als “onhoudbaar”, refererend aan hoe energie door Poetin als politiek wapen wordt ingezet.
In Slovakije en Hongarije wordt dit beleid echter gezien als een directe bedreiging voor de economische belangen. Premier Robert Fico van Slovakije spreekt van een “radicale en schadelijke koerswijziging” en stelt dat het idee van een splijtzwam tussen Europa en Rusland verre van realistisch is. Zijn Hongaarse collega Péter Szijjártó gaat nog verder; op sociale media beschrijft hij het voorstel als “politiek gemotiveerd” en waarschuwt dat het de energiezekerheid van zijn land in gevaar brengt. Beiden landen hebben in het verleden al stappen ondernomen om EU-beleid richting Moskou te vertragen, en blijven zich verzetten tegen de verlenging van sancties.
Geen vetorecht nodig
Toch is de ruimte voor Hongarije en Slovakije om het plan tegen te houden beperkt. De wetgeving kan eenvoudiger worden goedgekeurd met een gekwalificeerde meerderheid, wat betekent dat de tegenstemmen van een paar landen niet in staat zijn om het proces te blokkeren. De Commissie heeft deze boodschap duidelijk overgebracht.
Ondanks een significante daling van de Russische energie-invoer in de EU — in 2021 was dat nog 45%, terwijl het in 2024 is gedaald naar 19% — is het afbouwen van gas niet zo eenvoudig als dat van olie of steenkool. Dit komt mede door de afwezigheid van alternatieve energiebronnen in verschillende lidstaten.
Dit plan legt de interne spanningen binnen de EU weer bloot. Terwijl sommige landen onder tijdsdruk staan om afscheid te nemen van Russische energie, wijzen anderen op de sociale en economische gevolgen van zo’n drastische stap. Vooral landen die sterk afhankelijk zijn van goedkope energie en lagere inkomens, zoeken naar manieren om mee te werken zonder dat hun eigen situatie in gevaar komt.
Vraag & Antwoord
Waarom wil de EU zich ontdoen van Russische energie?
De EU streeft naar een grotere energie-onafhankelijkheid om te voorkomen dat het Kremlin gesteund wordt in militaire acties en tegelijkertijd de stabiliteit van Europese energievoorziening te waarborgen.
Hoe reageren Slovakije en Hongarije op het plan?
Zowel Slovakije als Hongarije uiten felle kritiek op de plannen, beschouwen het als een bedreiging voor hun economische belangen en zijn van mening dat het voorstel onrealistisch is voor hun energievoorziening.
Is er een mogelijkheid voor deze landen om het voorstel te blokkeren?
Hongarije en Slovakije hebben beperkte mogelijkheden om het voorstel tegen te houden, omdat het met een gekwalificeerde meerderheid kan worden aangenomen, wat betekent dat het stemmen van enkele lidstaten niet voldoende is om het proces te staken.
