Na een eerder conflict dat meer dan een half miljoen mensen het leven kostte, laait het geweld in Ethiopië opnieuw op. Een nieuw offensief van het TPLF en bondgenoten wakkert de vrees voor een bredere destabilisatie van de Rode Zeeregio aan, waar alle grote spelers van het Midden-Oosten al bij betrokken zijn.
De burgeroorlog in Ethiopië, die eerder al meer dan een half miljoen mensen het leven kostte, is opnieuw fel opgelaaid. Een recent offensief van het Tigray People’s Liberation Front (TPLF) en zes andere gewapende groeperingen, die zich de ‘Ethiopian People’s Forces Alliance for Survival’ noemen, doet de vrees toenemen voor een bredere regionale escalatie. De spanningen aan de Rode Zee, een cruciale handelsroute, lopen daardoor verder op.
De terugkeer van grootschalig geweld in Ethiopië, een land met 130 miljoen inwoners, is zorgwekkend. Het land, dat alleen Nigeria voor zich moet dulden qua bevolkingsaantal, komt net uit een conflict dat tussen 2020 en 2022 naar schatting 600.000 slachtoffers eiste. Nu melden hulpverleners uit het Ayder-ziekenhuis in Mekele alweer tientallen burgers met verwondingen door ‘zware artillerie, drones en explosieven’, zoals een spoedarts aan het Franse persagentschap AFP bevestigde. Een meisje van tien verloor haar zwangere moeder bij een ontploffing.
Spanningen Sinds Vredesakkoord Van Korte Duur
De opflakkering van het geweld hing al maanden in de lucht. Na het bloedige conflict van 2020-2022 werd in 2022 een vredesakkoord gesloten, maar dat bleek slechts een bestand. De onderliggende politieke en etnische spanningen tussen de regering van premier Abiy Ahmed en het TPLF werden nooit echt opgelost. Het TPLF, dat bijna dertig jaar aan de macht was voor Ahmed in 2018 het roer overnam, eist meer zelfbestuur en vond geen gehoor in Addis Abeba. Deze situatie leidde tot een periode van diep wantrouwen en wederzijdse beschuldigingen, waarbij beide partijen bondgenoten zochten.
In september van dit jaar kwam de situatie in een stroomversnelling toen het TPLF een coalitie smeedde met andere oppositiegroepen uit regio’s zoals Oromia en Amhara. Zij startten op 23 september een offensief dat ze een ‘revolutie’ noemden. Er waren berichten over artillerievuur en bombardementen in Tigray en aan de grens met Afar, en zelfs explosies in de hoofdstad Addis Abeba. Het regeringsleger heeft intussen gereageerd en de rebellen teruggedrongen.
Strategische Locatie Voedt Internationale Zorgen
De hernieuwde instabiliteit in Ethiopië baart internationale waarnemers grote zorgen, vooral gezien de strategische ligging van het land. Ethiopië grenst niet direct aan de Rode Zee, maar de cruciale scheepvaartroute ligt vlakbij, met Eritrea, Djibouti en Somalië ertussen. De Rode Zee is momenteel al een brandhaard van spanningen, onder meer door de aanvallen van Houthi-rebellen in Jemen op scheepvaart, zoals de recente raketaanval op de luchthaven van Riyad die twaalf doden en 309 gewonden eiste.
We zien dat de strijdende partijen in Ethiopië steun krijgen van grote regionale spelers die ook betrokken zijn bij het conflict in het Midden-Oosten. De Verenigde Arabische Emiraten en Ethiopië verlenen bijvoorbeeld militaire steun aan de Rapid Support Forces in Soedan, terwijl Egypte en Saoedi-Arabië de tegenpartij bewapenen. Deze verwevenheid van belangen maakt het conflict in Ethiopië tot een potentieel gevaarlijke uitbreiding van de bredere regionale onrust, alhoewel het gevaar nog niet zo groot is dat de Bitcoin-koers erdoor beïnvloed wordt: die noteert op 11 oktober om 14:00 nog steeds 74.166 euro, een stijging van 0,3 procent in 24 uur.
Water en Regionale Bondgenootschappen
De toegang tot water is een andere bron van spanning. Ethiopië is al jaren in conflict met Egypte en Soedan over de Grote Renaissancedam (GERD) op de Blauwe Nijl. De dam, waarvan de bouw in 2011 begon en die in 2022 commerciële stroom produceerde, is een bron van trots voor Ethiopië, maar een doorn in het oog van Egypte, dat vreest voor de gevolgen stroomafwaarts.
Ook de relatie met Eritrea, dat aan de Rode Zee ligt, is complex. Eritrea heeft in het verleden het TPLF gesteund en later de kant van het Ethiopische leger gekozen, om vervolgens weer troepen over de grens te sturen om de rebellen te steunen. Deze wisselende allianties en de aanwezigheid van internationale machten zoals China, dat een militaire basis heeft in Djibouti, maken de situatie extra volatiel. Het gebrek aan internationale aandacht en de verdeeldheid binnen de Afrikaanse Unie dragen niet bij aan een snelle oplossing.
Wat betekent dit nu?
De escalatie in Ethiopië vormt een ernstige bedreiging voor de stabiliteit in de Hoorn van Afrika en de bredere Rode Zeeregio. De verwevenheid met de conflicten in het Midden-Oosten en de strijd om invloed van internationale spelers maken een snelle de-escalatie onwaarschijnlijk. De humanitaire crisis en de economische gevolgen voor een van de grootste landen van Afrika zullen de komende tijd waarschijnlijk alleen maar toenemen, met mogelijke domino-effecten op de toch al fragiele regio.