Het West-Vlaamse onderzoekscentrum Inagro lanceert een Europees project waarbij vleermuizen ingezet worden om schadelijke insecten te verdelgen in de biologische landbouw. Twaalf landbouwbedrijven in Vlaanderen nemen deel aan de proef, die ook de biodiversiteit moet verhogen.
Inagro, het onderzoekscentrum voor landbouw gevestigd in Beitem bij Roeselare, heeft het Europese project TransAgroBat voorgesteld. Dit initiatief onderzoekt of vleermuizen een effectieve en natuurlijke methode kunnen zijn om plaaginsecten te bestrijden in de biologische landbouw. Op de proefboerderij van Inagro zijn hiervoor al concrete aanpassingen doorgevoerd om de vliegende zoogdieren aan te trekken.
De vleermuizen krijgen er een nieuw onderkomen: er zijn vleermuiskasten geïnstalleerd, waaronder een zelfreinigende koloniebox. Ook de gevel van een loods is aangepast met openingen, zodat de dieren makkelijk naar binnen kunnen kruipen om te schuilen. Zelfs de verlichting is onder handen genomen, waarbij wit licht vervangen is door oranje licht, een tint die vleermuizen minder afschrikt en hen zo een gastvrijere omgeving biedt.
Vleermuizen als natuurlijke bondgenoot
De reputatie van vleermuizen is niet altijd even positief, maar ze zijn wel degelijk nuttig, zeker voor landbouwers. Plaaginsecten kunnen gewassen aantasten of ziektes overbrengen op vee, en daar kunnen vleermuizen een cruciale rol spelen. Ze eten immers grote hoeveelheden insecten. Door de dieren een plek te geven op en rond landbouwbedrijven, hoopt men de natuurlijke balans te herstellen en de afhankelijkheid van chemische bestrijdingsmiddelen te verminderen.
Bob Vandendriessche, vleermuisexpert van Regionaal Landschap Houtland & Polders, benadrukt dat deze ingrepen niet per se duur hoeven te zijn. “Soms kun je met kleine veranderingen delen van een gebouw veel toegankelijker maken voor vleermuizen,” zo stelt hij. Het project wil landbouwers warm maken voor dit soort ecologische oplossingen. Wij zien vooral dat de focus ligt op het creëren van bewustzijn en het demonstreren van de haalbaarheid van dergelijke duurzame praktijken, wat een positieve ontwikkeling is voor de sector.
Speurwerk in keutels en geluidsopnames
Om te achterhalen welke insecten de vleermuizen precies verorberen, voeren de onderzoekers gedetailleerde analyses uit. Ze verzamelen vleermuiskeutels die vervolgens in het laboratorium van de Universiteit van Amiens in Noord-Frankrijk worden onderzocht. Met behulp van metabarcoding, een DNA-techniek, identificeren wetenschappers de insectenresten. Dit geeft een helder beeld van het dieet van de vleermuizen en of er daadwerkelijk plaaginsecten tussen zitten.
Daarnaast wordt de activiteit van de vleermuizen nauwlettend in de gaten gehouden via geluidsopnames. Deze opnames brengen in kaart waar en wanneer de dieren actief zijn. Het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) kijkt op zijn beurt hoe het omliggende landschap aantrekkelijker gemaakt kan worden voor de vleermuizen, bijvoorbeeld door het aanplanten van bepaalde gewassen of het creëren van geschikte foerageergebieden. Zo draagt het project niet alleen bij aan plaagbestrijding, maar ook aan de algemene biodiversiteit in landelijke gebieden.
Winst voor landbouw en natuur
De provincie West-Vlaanderen, Inagro, het Regionaal Landschap Houtland & Polders en Natuurpunt werken samen aan dit initiatief. West-Vlaams gedeputeerde voor land- en tuinbouw Bart Naeyaert (CD&V) spreekt van een win-winsituatie: “Vleermuizen vangen veel insecten, waarvan we er op een boerderij soms te veel hebben. Zo profiteren zowel de boerderij als de vleermuizen, en wordt de biodiversiteit bevorderd.” Gelijkaardige projecten zijn ook al in Wallonië en Frankrijk opgestart. In Vlaanderen nemen er al twaalf landbouwbedrijven deel aan de proef, wat het potentieel van deze aanpak onderstreept.
De focus op natuurlijke plaagbestrijding en biodiversiteit staat in schril contrast met de volatiliteit die we elders in de financiële markten zien. Zo noteert Bitcoin (BTC) op 9 oktober om 14:32 (Brusselse tijd) 74.137 euro, een stijging van 0,7 procent in 24 uur, maar een daling van 3,6 procent over de laatste zeven dagen. De duurzame landbouw probeert juist stabiliteit en lange termijnwaarde te creëren, zonder de snelle pieken en dalen die de cryptomarkt kenmerken.
Wat betekent dit nu?
Dit Europese project van Inagro toont aan dat duurzame landbouwpraktijken en ecologische oplossingen steeds meer aandacht krijgen. Het gebruik van vleermuizen als natuurlijke plaagbestrijders kan leiden tot minder afhankelijkheid van chemische middelen en een gezondere biodiversiteit op boerderijen. De resultaten van het onderzoek, vooral de analyse van het dieet van de vleermuizen, zullen bepalen hoe effectief deze aanpak is en of de landbouwers de nodige incentives krijgen om dit op grotere schaal toe te passen. Het project kan een blauwdruk vormen voor andere regio’s die een balans zoeken tussen voedselproductie en natuurbehoud.
