Beleggers stopten het voorbije kwartaal een recordbedrag in goud-ETF’s, zelfs toen de goudprijs in september met 8,5 procent zakte. Dat toont een opvallende tweedeling tussen de vraag naar fysiek goud en de speculatie op de futuresmarkt.
Beleggers hebben in het derde kwartaal van dit jaar een recordbedrag van omgerekend ruim 28,6 miljard euro in goud-ETF’s (Exchange Traded Funds) gestopt. Alleen al in september kwam er 9,3 miljard euro bij, zo meldt de World Gold Council. Die opvallende instroom gebeurt terwijl de goudprijs in september met 8,5 procent daalde, wat duidt op een groeiende kloof tussen de beleggers in fysiek goud en de handelaren op de termijnmarkten.
De totale holdings van goud-ETF’s namen toe met 67 ton tot een record van 4.256 ton. Dit gebeurde ondanks de daling van de goudprijs tot ongeveer 3.868 euro per ounce aan het einde van september. Analisten van BMO Capital Markets, Helen Amos en George Heppel, spreken van een “opmerkelijke divergentie in beleggerspositionering en onderliggende vraag”. Volgens hen blijven ETF’s consistent geld aantrekken, zelfs bij prijszwakte, wat ongebruikelijk is.
Tegenstrijdige signalen op de markt
De tegenstrijdige beweging tussen de goudprijs en de instroom in goud-ETF’s lijkt vooral gedreven door verkopen op de futuresmarkt, in plaats van door een algemeen afnemende interesse in goud. De World Gold Council en BMO wijzen erop dat de managed-money posities op de Comex in september met het equivalent van 84 ton daalden, en spreadposities met nog eens 156 ton. Die liquidatie van futurescontracten woog zwaarder door dan de sterke vraag naar ETF’s, waardoor de goudprijs onder druk kwam te staan.
De daling van de goudprijs viel samen met een stijging van de Amerikaanse tienjarige staatsrente, die in september met 53 basispunten toenam tot 5,3 procent, en een stijging van de dollarindex met 2 procent. Toch bleef goud aantrekkelijk voor ETF-beleggers; in de laatste week van september stroomde er nog eens 1,3 miljard euro in de fondsen. Amerikaanse fondsen waren goed voor 640 miljoen euro van die instroom, terwijl Europese fondsen 420 miljoen euro binnenhaalden.
Regionale verschillen in goudhonger
Noord-Amerikaanse ETF’s trokken in september 3,7 miljard euro aan, wat de totale kwartaalinstroom op 11,1 miljard euro bracht. Europese fondsen deden het nog beter, met 3,3 miljard euro in september en een recordbedrag van 13 miljard euro over het hele derde kwartaal. Vooral het Verenigd Koninkrijk viel op: daar gevestigde fondsen zagen een instroom van 6,9 miljard euro in het derde kwartaal, hun sterkste kwartaal ooit. De World Gold Council schat dat Britse fondsen in die periode 54 ton goud toevoegden, ongeveer drie keer meer dan hun historische relatie met andere Westerse ETF-stromen zou suggereren.
Dit jaar hebben Britse fondsen in totaal al 8,8 miljard euro aangetrokken, waarmee ze de Chinese producten nipt voorbijsteken als grootste bron van ETF-instroom op landenniveau. Wij zien in deze aanhoudende koopdruk een signaal dat beleggers goud meer en meer gebruiken als bescherming tegen fiscale risico’s en risico’s op de obligatiemarkt, eerder dan als een reactie op één specifieke marktschok. Verhoogde termijnpremies op Britse staatsobligaties vallen al sinds juli samen met de aankoop van ETF’s, al is de periode te kort om een sluitende relatie vast te stellen. De trend is breder dan alleen het VK; ook in Frankrijk en Duitsland is de instroom in ETF’s toegenomen.
Fysieke vraag en centrale banken
Naast de ETF-vraag blijft ook de fysieke vraag naar goud sterk. In India handelde goud voor het eerst sinds mei met een premie ten opzichte van de Londense prijs, na een verhoging van de invoerrechten. Ook in China bleven de premies gezond, net nu beide markten een seizoen ingaan met traditioneel hogere vraag naar juwelen.
Centrale banken blijven eveneens actieve kopers. In augustus voegden ze 39 ton goud toe aan hun reserves, een stijging van 70 procent ten opzichte van juli en het dubbele van het jaar ervoor. China, Polen en Oezbekistan waren de grootste kopers. Deze aanhoudende vraag van ETF’s, fysieke kopers en centrale banken toont aan dat de onderliggende interesse in goud robuust blijft, zelfs wanneer de prijs tijdelijk daalt. Dit staat in schril contrast met de Bitcoin-markt, waar de koers op 7 oktober om 20:00 noteerde op 74.267 euro, een daling van 2,5 procent in 24 uur, wat de volatiliteit in de digitale activamarkt benadrukt.
Wat betekent dit nu?
De aanhoudende instroom in goud-ETF’s, ondanks een dalende spotprijs, wijst op een groeiende kloof tussen beleggers die goud als veilige haven zien en de kortetermijnspeculatie op de futuresmarkten. Terwijl een sterke dollar en hogere rentes de goudprijs drukken, blijven institutionele en particuliere beleggers goud kopen, mogelijk uit angst voor bredere economische en fiscale risico’s. Dit suggereert dat goud zijn rol als bescherming tegen inflatie en marktonzekerheid verstevigt, onafhankelijk van kortetermijnfluctuaties.