De Limburgse stad Hasselt heeft met 6,15 camera’s per duizend inwoners de hoogste cameradichtheid van Vlaanderen. Hoewel de politie de effectiviteit benadrukt, blijkt uit onderzoek dat inwoners zich zorgen maken over hun privacy.
Hasselt heeft zich ontpopt tot de ‘surveillancehoofdstad’ van Vlaanderen. Met 492 actieve bewakingscamera’s in het straatbeeld telt de stad maar liefst 6,15 camera’s per duizend inwoners. Ter vergelijking: in Antwerpen, een veel grotere stad, gaat het om 2,26 camera’s per duizend inwoners, of ongeveer 1.200 camera’s op een bevolking van 530.000 mensen.
Deze hoge cameradichtheid is een bewuste keuze, zo stelt burgemeester Steven Vandeput (N-VA). Hij ziet het cameraschild als een essentieel onderdeel van het veiligheidsbeleid, zeker gezien het bruisende stadsleven met veel evenementen, studenten en toeristen. De stadsmonitor toont aan dat Hasselaars een hoog veiligheidsgevoel rapporteren, wat de burgemeester als bevestiging ziet van het beleid.
Burgers Vullen Zelf De Verhalen In
Ondanks de officiële standpunten, zorgt de overmacht aan camera’s voor onrust bij de bevolking. Uit onderzoek van KU Leuven-studente Benthe Peeters blijkt dat inwoners vaak niet goed weten waarvoor al die camera’s precies dienen. Omdat de overheid beperkt communiceert over de werking, vullen burgers zelf de leemtes in met eigen verhalen en vermoedens. Peeters organiseerde ‘data walks’ waarbij inwoners hun ideeën deelden. Die gingen van een ‘dikke man met mayonaisevlekken op zijn hemd’ die live meekijkt, tot de overtuiging dat nummerplaatcamera’s (ANPR) enkel dienen als verdienmodel voor de stadskas.
Bart Reekmans, cameramanager bij de recherche van politiezone Limburg Regio Hoofdstad (LRH), probeert deze ‘Big Brother’-vrees te ontkrachten. Hij benadrukt dat het met duizend camera’s in de hele zone onmogelijk is om alles live te volgen. De werking van de camera’s is voor 99 procent retroactief, wat betekent dat beelden pas bekeken worden na een incident. Bovendien worden beelden na dertig dagen automatisch gewist, tenzij ze nodig zijn als bewijs in een lopend onderzoek. Gezichtsherkenning in de publieke ruimte is verboden en technisch niet aanwezig; het systeem herkent hooguit objecten.
Camera Als Objectieve Getuige
Reekmans spreekt ook resoluut tegen dat de camera’s enkel een placebo-effect zouden hebben. Sinds de installatie is de ophelderingsgraad in dossiers met bruikbare beelden gestegen van 7 naar maar liefst 70 procent. De camera fungeert als een objectieve getuige die niet liegt, wat cruciaal is voor waarheidsvinding. Dankzij de beelden kan de politie sneller verdachten identificeren en het traject van daders reconstrueren.
Om de privacy van burgers te waarborgen, hanteren zowel politie als stad strikte protocollen. Alles wat iemands privésfeer kan schenden, zoals een achtertuin of terras, wordt automatisch geblurd door de software. Elke raadpleging van camerabeelden wordt intern gelogd met een stamnummer en een specifieke reden, waardoor ‘zomaar’ meekijken onmogelijk is. Burgers hebben bovendien inzagerecht en kunnen contact opnemen met de beheerder van een camera als ze vragen hebben over wat er precies gefilmd wordt. Het is zelfs mogelijk om als burger een mobicamera aan te vragen bij aanhoudende overlast, wat aantoont dat het cameraschild ook dient voor de leefbaarheid van de buurt.