De opkomst van stablecoins, tokenized deposits en digitale centralebankmunten (CBDC’s) vormt een aanzienlijke bedreiging voor de traditionele inkomstenstromen van banken. Tegen 2030 kan dit leiden tot een verlies van honderden miljarden euro’s aan betalingsinkomsten, zo voorspelt een nieuw rapport van Capgemini.
De traditionele banksector staat voor een aanzienlijke uitdaging. Een nieuw rapport van Capgemini, het World Payments Report 2027, waarschuwt dat banken wereldwijd tot wel 230 miljard dollar aan inkomsten uit betalingsverkeer kunnen mislopen tegen 2030. Omgerekend naar de huidige wisselkoers komt dit neer op ongeveer 215 miljard euro. Deze dreiging komt voort uit de snelle opkomst van ‘intelligent money’, een verzamelnaam voor stablecoins, tokenized deposits en digitale centralebankmunten (CBDC’s).
Deze nieuwe digitale betaalmiddelen zullen naar verwachting tegen het einde van dit decennium zo’n 4 procent van het wereldwijde betalingsvolume voor hun rekening nemen. Dat heeft directe gevolgen voor diverse inkomstenbronnen waar banken vandaag de dag op rekenen, zoals wisselkoersmarges, kosten voor correspondentbankdiensten en de vergoedingen voor het verwerken van transacties.
Zakelijke klanten zijn vandaag de dag vaak ontevreden over de huidige staat van grensoverschrijdende betalingen. Bijna driekwart van de ondervraagde bedrijven in het rapport ervaart deze transacties als traag, duur en onvoorspelbaar. Gemiddeld duurt een volledig betalingsproces, van start tot afwikkeling, zo’n 3,5 dagen. Bovendien heeft 57 procent van deze bedrijven geen zicht op de status van hun betalingen, hun kassaldi of de gehanteerde prijzen tijdens dit proces. De totale kosten voor een grensoverschrijdende B2B-betaling bedragen gemiddeld 2 procent van de transactiewaarde, een bedrag dat wij stevig vinden oplopen bij grote volumes. Het is dan ook geen verrassing dat slechts een derde van de zakelijke klanten tevreden is over de diensten van hun primaire bank.
Nieuwe vormen van ‘intelligent money’ veroveren terrein
De verschuiving naar stablecoins, tokenized deposits en CBDC’s biedt een uitweg uit deze inefficiënties. Deze innovaties maken 24/7-betalingen, real-time afwikkeling en programmeerbare transacties mogelijk. Een brede adoptie zou bovendien een kapitaal van maar liefst 4 biljoen dollar kunnen vrijmaken dat nu vastzit in afwikkelings- en liquiditeitsrekeningen. Dit geld levert momenteel weinig op en kan niet worden ingezet voor bijvoorbeeld kredietverlening of investeringen, wat een gemiste kans is voor de economie.
Zakelijke gebruikers tonen een groeiende interesse in deze nieuwe betaalvormen. Hoewel 71 procent van de bedrijven bij gelijke kosten en kwaliteit nog steeds de voorkeur geeft aan een bank voor tokenized payments, kan dit snel veranderen. Een aanzienlijke 60 procent staat open voor niet-bancaire aanbieders als banken de ontwikkelingen niet snel genoeg omarmen. De cijfers liegen er niet om: 36 procent van het B2B-betalingsvolume van de ondervraagde bedrijven verloopt nu al via partijen buiten de traditionele bankwereld. Dit toont aan dat de markt al volop in beweging is en dat de concurrentie voor banken toeneemt.
Jeroen Hölscher, Global Head of Payment Services bij Capgemini, windt er geen doekjes om: “De betalingssector gaat de belangrijkste periode van ontwrichting in sinds de opkomst van digitaal bankieren.” Volgens hem moeten banken nu bepalen welke rol zij willen spelen in dit nieuwe landschap om zowel betalingsstromen als zakelijke deposito’s te behouden.
Banken richten zich op tokenized deposits
Onder de verschillende vormen van ‘intelligent money’ zien bankbestuurders tokenized deposits als de belangrijkste prioriteit op korte termijn. Een belangrijke reden hiervoor is dat deze vorm van digitaal geld op de balans van banken kan blijven staan en aansluit bij de bestaande regelgeving. Dit maakt de implementatie voor banken minder complex en risicovol dan bijvoorbeeld het omarmen van pure stablecoins die buiten hun directe controle vallen.
Toch is de sector nog aarzelend. Slechts 21 procent van de banken schaalt actief in op ten minste één vorm van ‘intelligent money’. De overige 79 procent bevindt zich nog in de fase van onderzoek, testen of evaluatie. Dit gebrek aan snelheid kan banken duur komen te staan, gezien de snelle ontwikkelingen bij niet-bancaire spelers en de groeiende vraag van klanten naar efficiëntere betaaloplossingen.
De banken die wel vooroplopen, plukken daar al de vruchten van. Zij identificeren drie keer vaker nieuwe inkomstenstromen en verwachten dalende transactie-inkomsten gemiddeld binnen 15 maanden te kunnen compenseren, tegenover 25 maanden voor de rest. Bovendien kiest een derde van deze koplopers voor een transformerende marktpositie, terwijl een groter deel van de overige banken (40 procent) een reactieve strategie volgt. Dit verschil in aanpak zal naar onze mening de komende jaren een steeds grotere kloof creëren tussen vooruitstrevende en achterblijvende banken.
Naleving moet deel worden van de transactie
De introductie van nieuwe digitale betaalvormen brengt ook nieuwe eisen met zich mee op het gebied van toezicht en compliance, de zogeheten naleving van regels. Omdat transacties met ‘intelligent money’ direct en vaak onomkeerbaar kunnen zijn, bouwen koplopers controles zoveel mogelijk in vóór de daadwerkelijke geldbeweging. Ze lopen hier 1,5 keer voor op andere banken bij transactiemonitoring over verschillende netwerken en investeren vaker in AI-gedreven toezicht. Dit stelt hen in staat afwijkend walletgedrag te signaleren en anti-witwaspraktijken (AML) en ‘ken-uw-klant’-controles (KYC) real-time in transactiestromen te verwerken.
Ondanks deze inspanningen is de sector nog niet volledig voorbereid op grootschalige toepassing. Iets meer dan de helft van de koplopers (56 procent) geeft aan voldoende talent en vaardigheden in huis te hebben om digitale activa te ontwikkelen en te onderhouden. Er blijven ook technische uitdagingen bestaan rond tokenisatie, smart contracts en de interoperabiliteit tussen verschillende financiële netwerken. Gezien de marktvolatiliteit die we vaak zien, zoals de lichte daling van Bitcoin (BTC) met 0,1 procent in de afgelopen 24 uur tot 76.364 euro op 6 oktober om 07:30 (Brusselse tijd), is robuustheid en betrouwbaarheid cruciaal. De Fear & Greed Index die op 73 van de 100 staat (Greed) toont bovendien aan dat de markten over het algemeen optimistisch zijn, wat de druk op financiële instellingen om te innoveren nog verder verhoogt.
Het World Payments Report 2027 is gebaseerd op onderzoek onder 1.110 grote ondernemingen en 300 bankbestuurders in negen markten, waaronder Nederland. De komende jaren zal vooral een verschil ontstaan tussen banken die actief positie kiezen en instellingen die de ontwikkelingen afwachten. Wij verwachten dat de eersten uiteindelijk de vruchten zullen plukken, terwijl de laatsten marktaandeel zien wegsijpelen naar flexibeler spelers.
