Het nieuwste PISA-rapport van de OESO toont een zorgwekkende daling in de basisvaardigheden van 15-jarigen in Vlaanderen, met bijna een derde dat het basisniveau voor lezen mist.
Bijna dertig procent van de 15-jarige scholieren in Vlaanderen beheerst het basisniveau van leesvaardigheid niet langer. Dat blijkt uit het recent gepubliceerde PISA-onderzoek van de OESO, dat wereldwijd de kennis en vaardigheden van leerlingen meet. Het rapport, gebaseerd op de prestaties van bijna 4.000 Vlaamse leerlingen, wijst ook op een afname van toppresteerders en een groeiende groep zwakke leerlingen in zowel wiskunde als wetenschappen.
De resultaten tonen aan dat 29,4 procent van de Vlaamse 15-jarigen het basisniveau voor lezen niet haalt. Voor wiskunde ligt dit percentage op 25,6 procent en voor wetenschappen op 22,6 procent. Deze cijfers zijn opvallend hoog, zeker als we bedenken dat het basisniveau essentieel wordt geacht om volwaardig te kunnen functioneren in de maatschappij, zoals het begrijpen van de hoofdgedachte in een tekst of het omzetten van eenheden in wiskunde.
Wij zien vooral een trendbreuk met het verleden. Waar Vlaanderen vroeger tot de wereldtop behoorde, daalt onze score gestaag. In 2003 noemde nog één op de drie Vlaamse scholieren zich een wiskundetopper; vandaag is dat nog slechts één op de negen. Voor wetenschappen en lezen is de groep uitblinkers zelfs nog kleiner, met respectievelijk 8,2 en 5,6 procent. Hoewel Vlaanderen nog steeds boven het Europese gemiddelde scoort voor alle drie de onderdelen, is de kloof met de absolute wereldtop duidelijk groter geworden.
Beroepsonderwijs En Sociaal-Economische Status Vertonen Zorgen
De problematiek is het meest acuut in het beroepsonderwijs, waar driekwart van de leerlingen het essentiële basisniveau voor leesvaardigheid niet bereikt. Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir noemt dit ‘beschamend’, niet alleen voor de kenniseconomie, maar ook voor het persoonlijk geluk en de gezondheid van de leerlingen.
Een andere opvallende vaststelling is de aanhoudende kloof tussen leerlingen met verschillende sociaal-economische achtergronden. Eén op de drie leerlingen uit kwetsbare milieus behoort tot de laagpresteerders, tegenover één op de tien bij de groep met een hoge sociaal-economische status. Dit toont aan dat de sociale ongelijkheid zich sterk vertaalt in onderwijsprestaties, een contrast met landen zoals Estland waar deze kloof aanzienlijk kleiner is bij vergelijkbare hoge gemiddelde scores.
Gebrek Aan Nieuwsgierigheid En De Rol Van De Coronacrisis
Het onderzoek belicht ook gedragsfactoren: Vlaamse leerlingen blijken minder nieuwsgierig en tonen minder doorzettingsvermogen dan het OESO-gemiddelde. Ook ervaren ze minder ondersteuning vanuit de familie voor schoolwerk. Een mogelijke verklaring voor de scherpe daling sinds 2018 is de coronacrisis, die volgens de OESO een negatieve impact heeft gehad op de onderwijsresultaten.
Ondanks de dalende trend is er een lichtpuntje: Vlaamse leerlingen scoren goed in het oplossen van problemen in een digitale omgeving. Hier staan we internationaal op een gedeelde elfde plaats, enkel voorafgegaan door Estland binnen Europa. Dit toont aan dat er wel degelijk sterktes zijn in het Vlaamse onderwijs, hoewel de basisvaardigheden dringend aandacht vragen voor een sterke en inclusieve samenleving.