De globale energiemarkt staat onder druk nu Rusland zijn exportverbod op diesel verlengt en de Amerikaanse benzinevoorraden historisch laag zijn, wat leidt tot hogere prijzen voor ruwe olie en brandstoffen.
De prijzen voor ruwe olie en benzine kenden op 30 september 2026 een aanzienlijke stijging, gedreven door een combinatie van factoren die de wereldwijde energiemarkt verder aanspannen. Een belangrijke aanjager was de aankondiging van Rusland om zijn exportverbod op diesel te verlengen, wat de zorgen over het aanbod in Europa en daarbuiten vergroot. Tegelijkertijd bereikten de Amerikaanse benzinevoorraden een dieptepunt dat in bijna twaalf jaar niet meer gezien is, waardoor de druk op de brandstofprijzen toeneemt.
De November WTI ruwe olie klokte af met een stijging van 1,04 dollar, ofwel 1,16 procent, terwijl November RBOB benzine 0,1282 dollar, of 4,09 procent, hoger sloot. Deze prijsbewegingen komen in een periode van aanhoudende geopolitieke spanningen, met name in het Midden-Oosten en Oost-Europa, die een directe impact hebben op de olie- en gasproductie en -distributie. De verlenging van de Russische dieselban volgt op eerdere maatregelen die in juli werden ingesteld, destijds als reactie op drone- en raketaanvallen op Russische raffinaderijen. Deze escalatie beperkt het aanbod van geraffineerde producten op de wereldmarkt, wat vooral Europese landen zorgen baart die afhankelijk zijn van Russische diesel.
Wij zien vooral dat de markt nerveus reageert op elk signaal dat het aanbod verder kan beperken, gezien de reeds fragiele balans. De beperking van het aanbod van geraffineerde producten, zoals diesel, heeft een domino-effect op de prijzen van ruwe olie, aangezien raffinaderijen minder grondstof nodig hebben als ze minder kunnen verwerken of exporteren. Dit onderstreept de verwevenheid van de globale energiemarkten en hoe lokale conflicten wereldwijde gevolgen hebben. Wij denken dat de huidige situatie, waarbij geopolitieke risico’s hand in hand gaan met een krap aanbod, de prijzen volatiel zal houden in de nabije toekomst.
De spanningen in de Straat van Hormuz, een cruciale doorgang voor ongeveer een vijfde van ’s werelds olieaanvoer, dragen ook bij aan de onzekerheid. Recente aanvallen op schepen in deze zeestraat, gemeld door de UK Maritime Trade Operations, verhogen de risicopremie op olie. Hoewel de ruwe olie-exporten uit het Midden-Oosten volgens JPMorgan Chase zijn hersteld tot 17,5 miljoen vaten per dag, wat neerkomt op ongeveer 98 procent van het niveau van voor het conflict, blijven de exporten van benzine, diesel en destillaten met 3 miljoen vaten per dag slechts op 58 procent van het pre-conflict niveau. Dit verschil duidt op een aanhoudend tekort aan geraffineerde producten, zelfs als de ruwe olie weer stroomt.
Aan de aanbodzijde zien we tegenstrijdige signalen. Saoedi-Arabië rapporteerde in september zijn hoogste ruwe olie-export in zeven maanden, met 5,28 miljoen vaten per dag, en herstelde een deel van de capaciteit van de Oost-West pijpleiding na drone-aanvallen. Echter, de totale ruwe olieproductie van Saoedi-Arabië daalde in augustus naar 6,238 miljoen vaten per dag, het laagste niveau sinds 1990. Dit illustreert de kwetsbaarheid van de infrastructuur en de impact van regionale conflicten op de productieniveaus. De Internationale Energieagentschap (IEA) waarschuwde op 11 september dat de hoge olieprijzen en het beperkte aanbod zullen leiden tot de grootste daling in de wereldwijde vraag naar olie dit jaar sinds de COVID-19 pandemie, hoewel ze tegelijkertijd hun schatting voor het mondiale olietekort verhoogden van 1,3 miljoen naar 1,7 miljoen vaten per dag als gevolg van de beperkte aanvoer door het conflict tussen de VS en Iran.
De Russische ruwe olie-verwerkingscapaciteit daalde in juli naar een 24-jarig dieptepunt van gemiddeld 3,51 miljoen vaten per dag, voornamelijk door schade aan infrastructuur door Oekraïense aanvallen. Dit verminderde de Russische ruwe olieproductie in juli tot 8,89 miljoen vaten per dag, het laagste in zes jaar. Volgens Reuters daalde de Russische benzineproductie in augustus zelfs tot ongeveer 80.000 ton per dag, slechts 70 procent van de binnenlandse vraag, wat leidde tot tekorten in het land. Wij houden het erop dat deze interne problemen in Rusland, bovenop het exportverbod, de wereldwijde markt voor geraffineerde producten nog verder zullen verstoren. Een dergelijke situatie maakt Europa, dat sterk afhankelijk is van energie-importen, bijzonder kwetsbaar voor prijsstijgingen. Bovendien is de angst-en-hebzuchtmeter voor de cryptomarkt, een barometer voor het algemene sentiment onder beleggers, met 74 uit 100 (Greed) indicatief voor een breed optimisme in risicovolle activa. Dit optimisme staat in schril contrast met de onderliggende onzekerheid in de traditionele energiemarkten, waar geopolitieke spanningen de boventoon voeren.
Technische analyse
De koers van ruwe olie nadert belangrijke weerstandsniveaus, gedreven door de recente stijging na de verlenging van de Russische dieselban. De prijs van WTI ruwe olie bevindt zich boven zijn 50- en 200-daags voortschrijdend gemiddelde, wat doorgaans als een bullish signaal wordt geïnterpreteerd. De Relative Strength Index (RSI) voor WTI nadert de overbought-zone, wat kan duiden op een mogelijke consolidatie of lichte terugval op korte termijn, hoewel historisch gezien de koers nog verder kan stijgen voordat een significante correctie optreedt. De recente prijsstijgingen gingen gepaard met een hoog handelsvolume, wat de kracht van de beweging bevestigt.
Marktsentiment
Het marktsentiment rond olieproducten is overwegend ‘bullish’ als gevolg van de aanbodschaarste. De Fear & Greed Index, hoewel gericht op crypto, weerspiegelt een bredere ‘Greed’ in de markt, wat een algemeen risicobereidheid suggereert die ook de grondstoffenmarkt kan beïnvloeden. De recente daling van benzine- en destillaatvoorraden in de VS, gecombineerd met de Russische exportbeperkingen, creëert een gevoel van urgentie en stuwt de prijzen omhoog. Institutionele beleggers tonen een groeiende interesse in energie-gerelateerde ETF’s, wat de instroom in deze sector vergroot en het positieve sentiment versterkt.
Fundamentele analyse
Fundamenteel wordt de oliemarkt gestuwd door een krap aanbod en aanhoudende geopolitieke risico’s. De productiebeperkingen in Rusland en Saoedi-Arabië, samen met de verstoringen in de Straat van Hormuz, wegen zwaarder dan de voorspelde daling in de wereldwijde vraag naar olie door de IEA. De wereld kampt met een structureel olietekort van 1,7 miljoen vaten per dag, en dit zal naar verwachting aanhouden tot 2027. Het gebrek aan investeringen in nieuwe productiecapaciteit gedurende de afgelopen jaren draagt bij aan deze krapte. De correlatie met de bredere markt is duidelijk: hogere olieprijzen leiden tot hogere inflatie, wat centrale banken kan dwingen tot een restrictiever monetair beleid, met mogelijke negatieve gevolgen voor de economische groei.
Bull- vs bear-scenario
- Bull-scenario: Als de geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten en Oost-Europa aanhouden of escaleren, en Rusland de dieselban verder intensiveert of verlengt, kan de prijs van ruwe olie de komende weken de 95 euro per vat overschrijden.
- Bear-scenario: Een onverwachte toename van het aanbod, bijvoorbeeld door een doorbraak in vredesbesprekingen of een verhoogde productie door grote olieproducenten, kan de prijzen doen dalen tot onder de 80 euro per vat.
Wat betekent dit nu?
De huidige situatie in de oliemarkt, gekenmerkt door een krap aanbod en aanhoudende geopolitieke onzekerheid, wijst op een blijvende volatiliteit. Hoewel de technische indicatoren een sterke opwaartse trend suggereren, maakt de naderende overbought-zone een mogelijke correctie op korte termijn niet ondenkbaar. Fundamenteel blijft de markt gevoelig voor verstoringen, wat de IEA ertoe aanzet het mondiale olietekort voor dit jaar op 1,7 miljoen vaten per dag te houden. Beleggers moeten rekening houden met verdere prijsbewegingen, waarbij de aanboddynamiek en geopolitieke ontwikkelingen de komende maanden cruciaal zullen zijn, zeker nu Bitcoin op 1 oktober om 03:31 nog altijd 6,3 procent hoger noteerde over de afgelopen dertig dagen, wat het contrast met de traditionele markten benadrukt.