De rechtbank in Gent stelt een duidelijke deadline van zes maanden voor de Belgische Staat om de overbevolking in de gevangenis terug te dringen, anders volgen zware boetes.
De Belgische Staat moet de bezetting van de gevangenis van Gent binnen zes maanden terugbrengen tot maximaal 110 procent van de werkelijke capaciteit. Dat heeft de burgerlijke rechtbank in Gent beslist. Indien de overbevolking na die termijn aanhoudt, legt de rechter een dwangsom op die kan oplopen tot 1.000 euro per dag per gedetineerde.
De uitspraak volgt op een zaak die werd aangespannen door de Orde van Vlaamse Balies (OVB), die de aanhoudende problemen in de gevangenis aanklaagt. Zij wijzen op een bezettingsgraad die kan oplopen tot 190 procent, waarbij gedetineerden noodgedwongen op matrassen op de grond moeten slapen. Soms zelfs met hun hoofd naast het toilet, zo benadrukt advocaat Anne Marie De Clerck van de OVB, die spreekt van ‘foltering en mensonwaardige behandeling’.
Vernederende Behandeling Door Overbevolking
De rechter oordeelt dat de omstandigheden waaraan veel gedetineerden in Gent worden blootgesteld, neerkomen op een vernederende behandeling. Momenteel verblijven er 447 personen in de gevangenis van Gent, waaronder 51 vrouwen. Daarvan zijn 296 gedetineerden en 151 geïnterneerden. De nacht voor de uitspraak sliepen 21 personen op een matras op de grond. De uitspraak betekent dat bijna 200 gedetineerden naar een andere inrichting moeten worden overgebracht om de bezetting te verlagen.
Wij zien hierin een nieuwe poging van de rechterlijke macht om de overheid te dwingen tot actie, waar eerdere inspectieverslagen en visitatierapporten onvoldoende effect hadden. Het is een duidelijk signaal dat de menselijke waardigheid van gevangenen niet langer ondergeschikt mag zijn aan de structurele problemen in het gevangeniswezen.
Dwangsommen Kunnen Oplopen
De dwangsom start op 500 euro per dag per gedetineerde die boven de gestelde limiet zit. Deze zal geleidelijk verhoogd worden tot 750 euro vanaf het tweede jaar en tot 1.000 euro vanaf het derde jaar. Het totaalbedrag aan mogelijke dwangsommen is vastgesteld op 45 miljoen euro. De Belgische Staat, vertegenwoordigd door advocaat Erwin Mertens, had de vordering van de OVB afgewezen, met het argument dat dwangsommen het probleem alleen maar zouden verergeren en de financiële middelen van Justitie zouden wegsnoepen.
Minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) heeft aangegeven het vonnis te zullen bestuderen. Ze wijst echter ook op de maatregelen die al in de pijplijn zitten. Vanaf 1 oktober 2026 treden nieuwe noodmaatregelen in werking, die de Noodwet van vorige zomer aanvullen. Deze moeten de druk op de gevangenissen op kortere termijn verlichten en de uitvoering van straffen versterken. Wij volgen alvast op of deze maatregelen tijdig het gewenste effect zullen hebben, gezien de strikte deadline die de rechter nu oplegt.