Stablecoins zijn ontstaan als een essentieel onderdeel van de cryptosfeer, tokens die zijn gekoppeld aan fiatvaluta’s en handelaren in staat stellen om snel in en uit volatiele activa te bewegen zonder afhankelijkheid van traditionele banksystemen. Originally have limited use cases, nu vertegenwoordigt deze markt een indrukwekkende kapitalisatie van meer dan $303 miljard, wat een jaar-over-jaar stijging van ongeveer 75% betekent. Tether neemt hierin met ongeveer 56% van de markt de leiding, terwijl Circle’s USDC goed is voor zo’n 25%. Opmerkelijk is dat bijna 98% van alle stablecoins is gekoppeld aan de Amerikaanse dollar, terwijl het aandeel van de euro minder dan €1 miljard bedraagt.
Dit biedt de Europese Centrale Bank (ECB) nieuwe perspectieven op de rol van stablecoins. Wat ooit een curiositeit binnen de crypto-wereld was, heeft nu de potentie om als een kanaal voor het importeren van Amerikaanse financiële stress te functioneren. Stablecoins zijn niet langer beperkt tot de blockchain; ze zijn doorgeweven met bankbewaringsarrangementen, derivatenmarkten en getokeniseerde afrekeningssystemen. Deze verwevenheid creëert nieuwe wegen voor financiële besmetting die vijf jaar geleden niet bestonden, en Europese monetaire autoriteiten zijn begonnen met het expliciet ontwikkelen van crisisscenario’s rondom deze ontwikkelingen.
Van niche naar systeemrisico
Fabio Panetta van de Bank van Italië, lid van de Raad van Bestuur van de ECB, heeft de schaal van het probleem direct aan de kaak gesteld: stablecoins zijn zo groot geworden dat hun ineenstorting aanzienlijke gevolgen kan hebben, die verder reiken dan de cryptosector. Jürgen Schaaf van de ECB maakte deze zorg nog explicieter in een blogpost getiteld “Van hype naar gevaar”, waarin hij betoogt dat stablecoins van hun niche in de crypto zijn verweven met banken en niet-bancaire financiële instellingen.
Een chaotische ineenstorting “kan door het financiële systeem heen weerkaatsen,” vooral wanneer noodgedwongen verkopen van de veilige activa die deze tokens ondersteunen, de obligatiemarkten beïnvloeden. De Bank voor Internationale Settlements (BIS) biedt een globale context. Het jaarlijkse economische rapport van de BIS voor 2025 waarschuwt dat als stablecoins blijven groeien, ze de monetaire soevereiniteit kunnen ondermijnen, kapitaalvlucht uit zwakkere valuta kunnen veroorzaken en zelfs kunnen leiden tot de verkoop van veilige activa wanneer de koppelingen breken.
Schaaf verwijst naar prognoses dat de wereldwijde stablecoin-aanvoer kan stijgen van ongeveer $230 miljard in 2025 tot ongeveer $2 biljoen tegen het eind van 2028. Dit mechanisme draait om de samenstelling van de reserves. De grootste dollar-gelinkte stablecoins dekken hun tokens voornamelijk met Amerikaanse staatsobligaties, en met een waarde van $300 miljard vertegenwoordigen deze holdings een aanzienlijk deel van de vraag naar staatsobligaties. Bij $2 biljoen zouden ze rivaliserend zijn met enkele van de grootste staatsfondsen ter wereld. Een schrikreactie die massale terugbetalingen zou veroorzaken, zou de emittenten dwingen om staatsobligaties snel te liquideren, wat volatiliteit in de wereldwijde benchmark voor risicoloze rentevoeten zou injecteren.
Wanneer een stablecoin-run een probleem voor de ECB wordt
Olaf Sleijpen, Gouverneur van De Nederlandsche Bank en beleidsmaker bij de ECB, heeft in interviews met de Financial Times een overdrachtmechanisme uiteengezet. Zijn waarschuwing heeft gewicht, omdat hij iets beschrijft waar de ECB daadwerkelijk op zou moeten reageren. Sleijpen schetst een scenario in twee fasen. Eerst een klassieke run: houders verliezen vertrouwen en haasten zich om tokens in te wisselen voor dollars. De emittent moet staatsobligaties verkopen om aan de terugbetalingen te voldoen.
De tweede fase betreft de spillover: gedwongen liquidatie duwt wereldwijde rendementen omhoog en beïnvloedt de risicobereidheid. De inflatieverwachtingen in de eurozone en de financiële voorwaarden bewegen plotseling op manieren die de modellen van de ECB niet hadden voorzien. Deze tweede fase dwingt de ECB tot actie. Als de rendementen op staatsobligaties stijgen en risicospreads wereldwijd verbreden, zullen de kosten voor Europese leningen stijgen, ongeacht wat de ECB van plan was.
Sleijpen heeft publiekelijk verklaard dat de ECB mogelijk haar monetaire beleidsstandpunt moet “heroverwegen”, niet omdat de eurozone iets verkeerd heeft gedaan, maar omdat de instabiliteit van dollar-gelinkte stablecoins de mondiale financiële voorwaarden heeft veranderd. Hij beschrijft dit als een stille dollarization. De zware afhankelijkheid van dollar-denominatie tokens doet Europa verschijnen als een opkomende markt die de keuzes van de Federal Reserve moet ondergaan. Een probleem van oude-school opkomende markten, geïmporteerde dollar-schokken, komt Europa opnieuw binnen via een on-chain achterdeur.
Scenarios voor runs in Europa
Europese autoriteiten hebben niet gewacht op een crisis om te modelleren hoe een dergelijke situatie eruit zou kunnen zien. De Europese Systemische Risicoraad, onder leiding van Christine Lagarde, heeft onlangs multi-emittente stablecoins benadrukt als een specifieke kwetsbaarheid. Deze regelingen houden in dat een enkele operator tokens uitgeeft in meerdere jurisdicties, terwijl hij reserves beheert als een enkele mondiale pool. Het laatste crypto-rapport van de ESRB waarschuwt dat niet-conforme stablecoins, zoals USDT, nog steeds zwaar verhandeld worden onder EU-investeerders en “risico’s voor de financiële stabiliteit” kunnen opleveren door liquiditeitsongelijkheden en regulatoire arbitrage.
In een stressituatie zouden houders de neiging kunnen hebben om voorrang te geven aan terugbetalingen in de EU, waar MiCA (Markets in Crypto-Assets) sterkere bescherming biedt, waarbij de lokale reserves snel worden uitgeput. Een analyse van Europese centrale bank-economen beschrijft multi-emittente stablecoins als een macroprudentieel probleem. Hun scenario’s focussen op jurisdicties met gunstigere regels, die uitstromen versnellen en druk uitoefenen op banken die reserves aanhouden.
De Nederlandse toezichthouder, AFM, heeft scenario-analyses gepubliceerd die instabiliteit van stablecoins als een standaardstaatsrisico opnemen. Eén “plausibele toekomst” combineert verlies van vertrouwen in de dollar, cyberaanvallen en instabiliteit van stablecoins om aan te tonen hoe snel systeemstress zich kan verspreiden. Dit is geen speculatieve fictie, maar eerder het werk dat toezichthouders doen bij het overwegen van risico’s die plausibel genoeg zijn om noodplannen te rechtvaardigen.
Europa’s tegenstrategie
De alarmistische framing heeft echter een regulatorisch tegengewicht. De Europese Bankenautoriteit heeft recentelijk tegengas gegeven aan de oproepen om crypto-regels te herschrijven, met de aanvoering dat MiCA al waarborgen bevat tegen runs op stablecoins, inclusief volledige reserve-ondersteuning, governance-normen en limieten op grote tokens. Tegelijkertijd heeft een consortium van negen grote Europese banken, waaronder ING en UniCredit, plannen aangekondigd voor de lancering van een euro-gelinkte stablecoin onder EU-regels.
Deze lancering vindt plaats terwijl de ECB sceptisch blijft over stablecoins, met Lagarde die waarschuwt dat privé-uitgegeven tokens risico’s met zich meebrengen voor de monetaire beleid en financiële stabiliteit. Schaafs blog schetst een bredere strategie: het aanmoedigen van euro-gelinkte, streng gereguleerde stablecoins, terwijl de digitale euro als alternatief voor centrale bank digitale valuta wordt ontwikkeld. Het doel is om de afhankelijkheid van offshore dollar-gelinkte tokens te verminderen en de controle van de ECB over de monetaire infrastructuur te handhaven. Als Europeanen on-chain geld gebruiken, zou het moeten gaan om geld dat de ECB kan toezien, genoteerd in euros, en ondersteund door activa die tijdens een crisis niet gedwongen hoeven te worden geveild.
Crisisretoriek tegenover marktrealiteit
De dramatische taal die termen als “wereldwijde financiële crisis” en “schokszenario’s” omvat, staat in contrast met de huidige omstandigheden. Stablecoins met een waarde van $300 miljard blijven klein vergeleken met wereldwijde bankbalansen. Er heeft zich nog geen echt systeemrisico rondom stablecoins voorgedaan, zelfs niet tijdens de periodes waarin Tether sceptisch werd bekeken of toen het faillissement van Terra plaatsvond. De ECB waarschuwt echter niet voor 2025, maar voor 2028, wanneer prognoses het stablecoin-marktaandeel op $2 biljoen plaatsen en de verwevenheid met traditionele financiën naar verwachting nog dieper zal zijn.
De kern van het verhaal is dat Europese monetaire autoriteiten stablecoins nu beschouwen als een actieve route voor het importeren van Amerikaanse schokken en het verliezen van monetaire beleidsautonomie. Dit besef betekent meer stresstests, waaronder scenario’s voor stablecoin-runs, meer regelgevende strijd over de reikwijdte van MiCA en snellere pogingen om Europees geld on-chain te krijgen via binnenlandse alternatieven. De markt van $300 miljard, die begon als de ‘plumbing’ van de crypto, is uitgegroeid tot een strijdtoneel over wie de toekomst van geld controleert en of Europa zich kan beschermen tegen dollar-schokken die via blockchaintransacties in plaats van bankoverschrijvingen aankomen.
Vraag & Antwoord
Wat zijn de belangrijkste risico’s van stablecoins voor de Europese economie?
De grootste risico’s van stablecoins zijn de potentiële destabilisatie van financiële markten door plotselinge liquidaties en kapitaalvlucht, vooral als hun waarde gekoppeld aan de dollar in twijfel wordt getrokken. De ECB is bezorgd dat dit kan leiden tot een ongewenste uitwas van financiële stress binnen de eurozone.
Hoe reageert de ECB op de groei van stablecoins?
De ECB overweegt verschillende strategieën, waaronder het aanmoedigen van euro-gelinkte stablecoins en de ontwikkeling van een digitale euro, om de controle over de monetaire infrastructuur te waarborgen en de afhankelijkheid van dollar-gelinkte tokens te verminderen.
Wat betekent het voor investeerders dat stablecoins steeds meer systeemrisico’s met zich meebrengen?
Investoren moeten zich bewust zijn van de risicovolle aard van stablecoins in de huidige markten, omdat een instabiliteit in deze activa niet alleen hen kan beïnvloeden, maar ook gevolgen kan hebben voor bredere economische omstandigheden in Europa en daarbuiten.
