De Amerikaanse consumentenstemming daalt al geruime tijd, ondanks gunstige economische cijfers. Volgens een analyse van Goldman Sachs ligt de oorzaak hiervan niet bij de economie zelf, maar bij een breder maatschappelijk pessimisme en afnemend vertrouwen.
De consumentenstemming, zoals gemeten door de Universiteit van Michigan, bereikte dit jaar ongeziene dieptepunten. In september daalde de index met 13 procent op jaarbasis en zelfs met bijna 8 procent ten opzichte van augustus. Deze aanhoudende daling staat in schril contrast met een economie die op papier gezond oogt, met stevige groei van het bruto binnenlands product en positieve prestaties op de aandelenmarkten.
Economen worstelen al langer met de vraag waarom het sentiment na de pandemie zo somber blijft. Joseph Briggs, econoom bij Goldman Sachs, biedt nu een verklaring. Hij stelt in een analyse dat de lage economische stemming eerder een reflectie is van een fundamenteel negatieve inschatting van de wereld in het algemeen, dan van de economie op zich.
Briggs wijst op data van de General Social Survey van de Universiteit van Chicago. Hieruit blijkt dat het algemene geluksgevoel nooit volledig is hersteld van de daling tijdens de coronapandemie. Het percentage respondenten dat zich ‘erg gelukkig’ voelde, zakte van 31 procent in 2016 naar slechts 23 procent in 2024. Tegelijkertijd steeg het aandeel mensen dat zich ‘niet al te gelukkig’ voelde van 13 procent naar 20 procent in dezelfde periode.
Deze verschuiving in algemeen welzijn is opvallend, want de daling van het geluksgevoel was volgens Briggs’ analyse nog sterker dan die van de financiële tevredenheid. Wij zien hierin een cruciaal inzicht: de perceptie van het individu over zijn eigen financiële situatie is mogelijk minder bepalend dan het bredere gevoel van maatschappelijk welzijn.
Dalend Vertrouwen In Instellingen
Niet alleen Goldman Sachs ziet een verband tussen geluk en sentiment. Joanne Hsu, directeur van de Michigan-enquête, merkte eerder dit jaar al op dat de dalende consumentenstemming parallel loopt met zowel een afnemend geluksgevoel als een dalend vertrouwen in publieke instellingen. Briggs bevestigt dit en heeft geconstateerd dat minder vertrouwen in deze instanties een ‘disproportioneel’ deel van de daling in netto geluk veroorzaakte in de afgelopen jaren.
De breuk tussen de economische realiteit en de consumentenperceptie is groot. Terwijl de brede cryptomarkt de voorbije dertig dagen een gezonde stijging liet zien, met Bitcoin (BTC) dat 11,3 procent won en Ethereum (ETH) zelfs 12,9 procent (stand van 20 september om 03:01), blijft het consumentenvertrouwen achter. Dit kan betekenen dat de traditionele economische indicatoren de maatschappelijke stemming onvoldoende capteren.
Nieuwe Blik Op Economische Voorspellingen
De bevindingen van Briggs impliceren dat de consumentenstemming, door de sterke verbinding met niet-economische factoren, mogelijk niet zal verbeteren, zelfs als de economie haar gunstige koers voortzet. Dit zou de index van de consumentenstemming potentieel minder bruikbaar maken als voorspeller van toekomstige economische dynamieken. Het benadrukt de noodzaak om verder te kijken dan enkel harde cijfers bij het inschatten van de economische vooruitzichten.
De analyse van Goldman Sachs wijst op een dieper liggend probleem: de maatschappelijke factoren die bijdragen aan het welzijn van mensen, zoals vertrouwen en geluk, spelen een steeds grotere rol in hoe zij de economie ervaren. Dit roept de vraag op of beleidsmakers en economen hun focus niet breder moeten trekken dan enkel monetair en fiscaal beleid, en meer aandacht moeten besteden aan het herstellen van maatschappelijk vertrouwen en algemeen welzijn.