Informele geldnetwerken, vaak misbruikt door de georganiseerde misdaad, zijn in België explosief toegenomen. De Bijzondere Belastingsinspectie (BBI) zag het aantal opgespoorde hawala-aanbieders stijgen van 140 in 2024 naar 447 vorig jaar, terwijl internationale samenwerking cruciaal blijft om de criminele geldstromen aan te pakken.
De Belgische autoriteiten zien een ongeziene toename van informele geldnetwerken, beter bekend als hawala. Vorig jaar kwamen maar liefst 447 hawala-aanbieders in het vizier van de Bijzondere Belastingsinspectie (BBI). Dat is een scherpe stijging ten opzichte van de 140 die in 2024 werden opgespoord, zo blijkt uit onderzoek van het EBU Investigative Journalism Network waar VRT NWS aan meewerkte.
Hawala, een systeem waarbij cash geld via tussenpersonen over de grens wordt verstuurd zonder fysieke verplaatsing of bankrekening, is in België verboden zonder vergunning. Hoewel het voor veel migranten een manier is om geld naar familie in landen met een minder ontwikkeld banksysteem te sturen, wordt het ook op grote schaal misbruikt door de georganiseerde misdaad voor witwaspraktijken en terrorismefinanciering. Francis Adyns van de FOD Financiën bevestigt dat het fenomeen, dat tien jaar geleden nog quasi onbestaande was, nu duidelijk in uitbreiding is.
Levensader voor de misdaad
De aantrekkingskracht van hawala voor criminelen ligt in het gebrek aan vragen over de herkomst of bestemming van het geld. Dit maakt het een ideaal kanaal voor witwassen. Een Nederlandse openbaar aanklager, Peter Huttenhuis, gespecialiseerd in criminele geldstromen, schat dat ongeveer zeventig procent van de wereldwijde drugshandel via ondergronds bankieren wordt gefinancierd. De Franse politie-inspecteur en hawala-expert Quentin Mugg bevestigt dat het hawala-systeem het belangrijkste kanaal is voor geldwitwaspraktijken van de georganiseerde misdaad.
België wordt, mede door de drugshandel via de haven van Antwerpen, beschouwd als een hoogrisicoland voor criminele hawala-diensten. Het internationale antiwitwasorgaan FATF (Financial Action Task Force) waarschuwde vorig jaar nog dat een structurele aanpak van hawala-netwerken in ons land onvoldoende prioriteit krijgt. Er ontbreekt expertise en een bredere strategie, wat de opvolging van meldingen door financiële instellingen bemoeilijkt, zo stelt professor Thomas Incalza van de KU Leuven en UHasselt.
Internationale aanpak onontbeerlijk
De netwerken zijn complex en internationaal vertakt. Een recent onderzoek toonde aan hoe hawala-netwerken de handel van legale bedrijven misbruiken om criminele geldstromen te maskeren. Crimineel geld uit Europa, bijvoorbeeld afkomstig van drugshandel, wordt dan gecompenseerd met de export van legale goederen naar landen waar hawala genormaliseerd is. Dit maakt het traceren van de geldstromen bijzonder moeilijk en zorgt ervoor dat btw en belastingen worden ontweken in verschillende Europese landen.
Europol identificeerde onlangs nog een witwasnetwerk dat jaarlijks meer dan 150 miljoen euro verwerkte, en dat is slechts één voorbeeld. Lucy Miles, hoofd financiële criminaliteit bij Europol, benadrukt de noodzaak van internationale samenwerking. Zij stelt dat handhavingsinstanties net zo flexibel en grenzeloos moeten kunnen opereren als criminelen. Het ontwrichten van deze ondergrondse geldnetwerken is cruciaal, omdat ze de ruggengraat vormen van de georganiseerde misdaad en het Europese banksysteem en economisch weefsel ondermijnen. Wij volgen dit verder op, want de strijd tegen deze schimmige geldstromen is nog lang niet gestreden.
