De gezamenlijke aankoop van nieuwe fregatten door België en Nederland, een project van 1,5 miljard euro, is uitgedraaid op een conflict. Nederland wordt verweten het ontwerp onnodig complex te hebben gemaakt, wat leidt tot vertragingen en oplopende kosten.
De gezamenlijke aankoop van nieuwe fregatten voor de Belgische en Nederlandse marine, een project dat oorspronkelijk 1,5 miljard euro kost, is uitgedraaid op een flinke ruzie. Nederland krijgt het verwijt het ontwerp van de schepen onnodig ingewikkeld te hebben gemaakt, wat leidt tot vertragingen en oplopende kosten. De samenwerking, die ooit als een toonbeeld van Europese defensiesamenwerking gold, staat onder druk.
Het gaat om vier fregatten: twee voor België en twee voor Nederland. De schepen moeten de verouderde M-fregatten vervangen, waarvan de eerste al in 2027 uit dienst wordt genomen. De Belgische marine heeft de aankoop van de twee schepen al goedgekeurd, maar de onenigheid over het ontwerp en de uitvoering zorgt voor hoofdbrekens aan beide kanten van de grens. De complexiteit van het project wordt verder vergroot door de betrokkenheid van maar liefst veertig verschillende contracten, wat de coördinatie bemoeilijkt.
Duitsland En De Kosten
Een van de pijnpunten is de beslissing van Nederland om de fregatten te voorzien van een nieuw type radar van de Duitse leverancier Hensoldt. Deze radar, die nog in ontwikkeling is, zou de schepen geavanceerder maken. België had echter ingezet op een beproefd radarsysteem van Thales, een Nederlands-Franse fabrikant. De keuze voor de Duitse radar betekent dat het hele ontwerp van de schepen moest worden aangepast, wat extra tijd en geld kost. Wij zien hier vooral een risico: het integreren van nieuwe, nog niet volledig geteste technologie in een complex defensieproject kan leiden tot onvoorziene problemen en verdere vertragingen.
De totale kosten van het project zijn al opgelopen van de oorspronkelijke 1,5 miljard euro naar 2 miljard euro, een stijging van een derde. Dat is een aanzienlijk bedrag voor beide landen, zeker gezien de budgettaire druk op defensie-uitgaven. De vertragingen zijn ook niet min: de levering van het eerste schip, oorspronkelijk gepland voor 2027, wordt nu pas in 2029 verwacht. Dit betekent dat de Belgische marine langer moet wachten op de broodnodige vervanging van haar vloot, wat de operationele capaciteit kan beïnvloeden.
Wat Nu?
De Belgische regering heeft haar ongenoegen al meermaals geuit. Minister van Defensie Ludivine Dedonder heeft de Nederlandse minister van Defensie Kajsa Ollongren aangesproken op de vertragingen en de extra kosten. Het is duidelijk dat de relatie tussen de defensieministeries onder druk staat. De vraag is nu hoe beide landen verdergaan met dit project. Wij denken dat er snel duidelijkheid moet komen over de aanpak en de verantwoordelijkheden, anders dreigt het project nog verder te ontsporen.
De situatie toont de complexiteit van internationale defensiesamenwerking, vooral wanneer nationale belangen en technologische keuzes botsen. Het is een delicate evenwichtsoefening om de beste technologie te kiezen tegen een aanvaardbare prijs en binnen een realistische termijn. De komende maanden zullen cruciaal zijn om te zien of België en Nederland de plooien kunnen gladstrijken en dit belangrijke project alsnog tot een goed einde kunnen brengen.