Een mogelijke ommekeer voor de platinamarkt na 17 jaar
Na 17 jaar van dalende prijzen sinds een piek van 2.200 USD/ounce in de zomer van 2008, lijkt de platinamarkt op het punt te staan om een krachtige opleving te beleven. Jarenlang lag platina in de schaduw van stijgende goud- en zilverprijzen. De aanhoudende prijsdaling van platina werd voornamelijk gedreven door een dalende vraag uit de industrie, waaronder de auto- en juwelensector, en de investeringssector. Echter, er lijkt nu een positieve verandering op komst. De vraag begint weer te stijgen en het aanbod staat onder toenemende druk.
Autofabrikanten en de veranderende vraag naar platina
Autofabrikanten hebben hun platinavoorraden aanzienlijk verminderd in hun streven naar volledig elektrische wagenparken. Echter, de overgang naar elektriciteit verloopt niet soepel. Tegelijkertijd hanteren autofabrikanten een just-in-time beleid om aan hun platinabehoeften te voldoen, wat kan leiden tot prijsfluctuaties en een plotselinge toename van de vraag naar platina bij de minste verstoring.
Heropleving van beleggersinteresse en juwelensector
Beleggers hebben de afgelopen jaren weinig interesse getoond in platina. Diverse platina-ETF’s zagen een netto-uitstroom van 2021 tot 2023, maar de situatie lijkt sinds vorig jaar te veranderen. De vraag naar platina juwelen, die de afgelopen jaren onder druk stond, voornamelijk door een afnemende vraag uit China, lijkt ook te verbeteren.
Aanhoudende tekorten en dalend aanbod
Ondanks de zwakke vraag van de afgelopen jaren, kampt de platinamarkt al drie jaar op rij met een wereldwijd tekort. Door de lage prijzen zijn veel platinamijnen onrendabel geworden, wat het aanbod belemmert. Zowel Zuid-Afrikaanse als Noord-Amerikaanse producenten hebben mijnen moeten herstructureren en sluiten. In het eerste kwartaal van dit jaar verslechterde de situatie verder, met een wereldwijde daling van de platinaproductie met 13%, deels als gevolg van overstromingen in Zuid-Afrikaanse platinamijnen door zware regenval.
Structurele tekorten voorspeld tot minstens 2025
Zowel de World Platinum Investment Council (WPIC) als Johnson Matthey voorspellen voor het derde opeenvolgende jaar tekorten in de platinamarkt. De WPIC voorspelt een structureel tekort van 966.000 ounces, terwijl Johnson Matthey een iets lager tekort van 730.000 ounces verwacht voor 2025. Deze schattingen kunnen fluctueren door marktomstandigheden, maar het structurele tekort blijft voor het derde jaar op rij bestaan.
Voorraadniveaus bereiken kritiek punt
Om deze tekorten te compenseren, worden bestaande platinavoorraden aangesproken. Om de platinamarkt in evenwicht te houden, wordt verwacht dat de bovengrondse platinavoorraad dit jaar met 31% zal dalen tot 2,2 miljoen ounces. Deze voorraden zijn zo laag dat ze slechts drie maanden van de wereldwijde platinavraag kunnen dekken. Als deze situatie in de komende jaren aanhoudt, wat zeer waarschijnlijk is, dan zullen de bovengrondse platinavoorraden tegen 2028 praktisch uitgeput zijn.
Toenemende vraag vanuit China
De combinatie van een afnemend aanbod van platina en een toenemende vraag kan een explosieve situatie op de markt creëren. Deze week werd bekend dat China in april 11,5 ton platina heeft geïmporteerd. Ter vergelijking: wereldwijd wordt er jaarlijks slechts 180 ton platina gemijnd.
Bloomberg meldt dat steeds meer Chinese juweliers overstappen op platina. In de bekende Shuibei juwelenmarkt in Shenzhen is het aantal platinaverkopers in de afgelopen maand verdrievoudigd. Door de hoge goudprijs en recente sterke prijsschommelingen in goud schakelen juweliers over op het goedkopere platina.
Trendommekeer in de Chinese juwelenmarkt
Dit markeert een aanzienlijke trendommekeer die lang op zich heeft laten wachten. Sinds 2014 is de Chinese vraag naar platina juwelen gestaag gedaald, van 2 miljoen ounces tot minder dan 500.000 ounces per jaar. In 2023 bedroeg de Chinese vraag naar platina juwelen 75% minder dan een decennium daarvoor. De vraag was zo laag geworden dat het bijna alleen maar kon stijgen, wat nu ook gebeurt.
Strategische verschuiving naar platina als beleggingsmetaal
Hoewel de wereldwijde vraag naar platina juwelen de afgelopen jaren gestaag is toegenomen, compenseerde dit niet de grote daling van de vraag uit China. Een ommekeer in deze Chinese markt is een belangrijke factor voor een nieuwe stierenmarkt in platina.
Chinese juweliers, klanten en beleggers heroverwegen nu hun opties vanwege de hoge goudprijs, waardoor platina in beeld komt. Ook de Chinese vraag naar platina staven en munten is in het eerste kwartaal van dit jaar verdubbeld. Hierdoor heeft China Noord-Amerika overtroffen als de grootste particuliere vraagpartij in platina, volgens gegevens van de WPIC.
Kleine markt, grote impact
Omdat de platinamarkt aanzienlijk kleiner is dan de goudmarkt (de jaarlijkse platinaproductie is ongeveer 16 keer lager dan de wereldwijde goudproductie), kan een kleine uitstroom van goud naar platina een grote prijsimpact hebben. China kocht afgelopen maand 11,5 ton platina, wat 6,3% van de jaarlijkse wereldproductie in platina vertegenwoordigt. Dit nieuws zorgde ervoor dat de platinaprijs op dinsdag 20 mei met meer dan 5% steeg tot boven de 1.000 USD per ounce.
Een historische divergentie tussen goud en platina
De platinaprijs steeg op dinsdag 20 mei met 5% tot 1055 USD/ounce. Hiermee blijft platina in de trend van lagere toppen. Echter, de platinaprijs doet een nieuwe poging om de jarenlange zijwaartse trend te doorbreken. Er is ook een subtiele trend van licht stijgende bodemprijzen sinds 2020 zichtbaar.
Op het eerste gezicht lijkt er misschien niet veel aan de hand. De voortdurende fluctuaties tussen 800 en 1200 USD hebben veel beleggers in slaap gesust. Als we echter uitzoomen naar de langetermijnprijs van platina, zien we een heel ander beeld, vooral als we dit in vergelijking met de evolutie van de goudprijs plaatsen.
Een kans voor beleggers
Investeren in platina is een zeer interessante diversificatie voor beleggers in goud en zilver. De onderwaardering van platina is historisch ongekend en zal niet eeuwig duren. Platina is niet alleen een industrieel metaal, maar ook een edelmetaal en een strategisch metaal. De recente toename van de Chinese vraag naar platina vormt mogelijk het startschot voor een langdurige opwaartse trend.
Vraag & Antwoord
Waarom is de platinaprijs zo lang laag gebleven?
De prijs bleef laag door een combinatie van dalende industriële vraag, een afnemende interesse van beleggers en een structureel overaanbod. Vooral de auto-industrie en juwelensector verminderden hun gebruik van platina, wat druk op de prijs zette.
Wat maakt de huidige situatie anders dan vorige jaren?
De combinatie van stijgende vraag (vooral uit China), structurele tekorten en dalende voorraden zorgt voor een unieke marktdynamiek. Daarnaast heroverwegen beleggers platina als strategisch alternatief voor goud.
Is het nu een goed moment om in platina te investeren?
Voor langetermijnbeleggers kan dit een kansrijke periode zijn. De onderwaardering van platina ten opzichte van goud, gecombineerd met structurele tekorten en stijgende vraag, wijst op potentieel hogere prijzen in de toekomst.
