De problemen met het overvolle stroomnet in Nederland blijven aanhouden, met een verdere toename van de wachtlijst voor aansluitingen. Toch zien netbeheerders ook lichtpunten, zoals een afvlakking van de groei en een stijgend gebruik van flexibele contracten door bedrijven.
De netbeheerders in Nederland zien zich geconfronteerd met een aanhoudend overbelast elektriciteitsnet, wat resulteert in een groeiende wachtlijst voor bedrijven en organisaties die stroom nodig hebben. In de eerste zes maanden van 2026 nam het aantal aanvragen voor een netaansluiting met ruim 300 toe, waardoor de totale wachtlijst nu bijna 15.500 bedraagt. Deze situatie leidt tot aanzienlijke economische schade, door Boston Consultancy Group in 2024 geschat op jaarlijks 10 tot 35 miljard euro, als gevolg van uitgestelde investeringen en verduurzamingsprojecten.
Hoewel de cijfers een toenemende druk op het netwerk laten zien, klinken er bij Netbeheer Nederland, de overkoepelende organisatie van de netbeheerders, ook voorzichtige positieve geluiden. Algemeen directeur Hans-Peter Oskam wijst erop dat de groei van de wachtlijst lijkt af te vlakken en dat in bepaalde regio’s zelfs een daling waarneembaar is. Dit is echter niet overal het geval; in de provincie Utrecht, bijvoorbeeld, blijven de problemen zich uitbreiden, met sinds 1 juli een volledige aansluitstop in delen van de provincie en vergelijkbare beperkingen rond Amersfoort en Food Valley.
Flexibiliteit Biedt Ruimte
Een opvallende trend die volgens de netbeheerders bijdraagt aan een efficiënter gebruik van het bestaande netwerk, is de toenemende adoptie van flexibele stroomcontracten. Steeds meer bedrijven sluiten overeenkomsten af waarbij ze hun stroomverbruik op bepaalde momenten kunnen aanpassen of verminderen, in ruil voor korting. Ook de mogelijkheid voor netbeheerders om een dag van tevoren aan te geven dat er op specifieke tijdstippen geen ruimte is op het net, wordt vaker benut. Een concreet voorbeeld is Afezo B.V. uit Amsterdam, een familiebedrijf dat overstapt op elektrische machines en door een flexibel contract met Liander toch een laadplein kan uitbreiden, zelfs als een reguliere aansluiting niet mogelijk was. Wij zien hierin een slimme oplossing om de pieken op te vangen, al zal de praktijk moeten uitwijzen of de voordelen opwegen tegen de operationele aanpassingen die bedrijven moeten maken.
Deze flexibilisering is niet alleen van toepassing op stroomgebruikers. Ook onder bedrijven die stroom leveren aan het net, zoals zonne- en windparken, neemt het aantal wachtenden af, al vragen zij collectief nog steeds veel capaciteit. Zelfs de wachtlijst voor de grootste stroomproducenten en -gebruikers is licht gedaald, deels door een opschoning van de lijst waarbij alleen de meest kansrijke aanvragen overbleven.
Uitbreiding Netwerk Loopt Achter
Ondanks deze positieve ontwikkelingen is er nog steeds een dringende noodzaak voor een snellere uitbreiding van het Nederlandse stroomnet. Netbeheerders investeren jaarlijks miljarden euro’s in de infrastructuur, maar de versnelling in de bouw van nieuwe capaciteit blijft achterwege. Vooral de realisatie van middenspanningsstations, cruciale schakels tussen het hoogspanningsnet en de lokale distributie naar huizen en bedrijven, stuit op praktische problemen. Deze stations, hoewel relatief compact (circa 12 bij 4 meter), moeten dicht bij de eindgebruikers worden gebouwd, wat het vinden van geschikte locaties bemoeilijkt. Bovendien variëren de doorlooptijden voor vergunningen sterk per gemeente, en blijft de beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel een knelpunt.
De uitdagingen zijn complex en veelzijdig, en wij twijfelen of de huidige aanpak voldoende is om de economische schade en de ambities op het gebied van verduurzaming in te halen. De vraag naar elektriciteit blijft immers stijgen, niet in het minst door de groeiende adoptie van elektrische voertuigen en de digitalisering van de economie, die een stabiele en robuuste energievoorziening vereist. Ter vergelijking: Bitcoin, dat voor zijn werking ook veel energie verbruikt, heeft in de afgelopen zeven dagen een koersstijging van 3,0 procent gezien, en staat op 6 oktober om 04:36 genoteerd op 76.353 euro. Dit toont aan dat de druk op energie-infrastructuur niet alleen lokaal is, maar ook wereldwijd toeneemt, gedreven door technologische vooruitgang en economische groei. De Nederlandse situatie illustreert hoe cruciaal het is om de energie-infrastructuur gelijktijdig te laten groeien met de vraag.
