Grotere hersenen lijken misschien alleen goed voor een boost in intelligentie, maar volgens een nieuwe studie van de Universiteit van Bath zijn ze ook verbonden met sterkere immuunsystemen en langere levens. Dit bijzondere onderzoek, gepubliceerd in Scientific Reports, analyseerde het genoom van 46 zoogdiersoorten, waaronder katten, panda’s en dolfijnen. De resultaten tonen aan dat een langere levensduur samenhangt met een uitbreiding van immuun-gerelateerde genfamilies en grotere relatieve hersengroottes, vooral bij soortgenoten zoals mensen, olifanten en primaten.
Verbinding tussen genen en levensduur
“Wij vonden 236 genfamilies die significante positieve correlaties vertonen met het maximale levensduurpotentieel over de evolutionaire stamboom van zoogdieren,” spreken de onderzoekers. “De genen in deze families zijn rijkelijk vertegenwoordigd in functionele annotaties van het immuunsysteem en zijn eerder geassocieerd met veroudering en levensduur.” Het maximale levensduurpotentieel verwijst naar de leeftijd die het langst levende individu binnen een soort kan bereiken, iets dat enorm kan variëren. In tegenstelling tot de gemiddelde levensduur, die beïnvloed wordt door factoren zoals oorlog, roofdieren of ziektes, weerspiegelt MLSP de biologische grenzen van een soort.
Levensverwachting over de generaties heen
Uit gegevens van de Wereldgezondheidsorganisatie blijkt dat de gemiddelde levensverwachting voor mensen in 2021 71,3 jaar was. Momenteel is de oudste levende mens de 115-jarige Ethel Caterham uit het Verenigd Koninkrijk, geboren in 1909. De oudste geregistreerde persoon ooit was de Franse Jeanne Calment, die 122 jaar oud werd. Ter vergelijking: de gemiddelde levensverwachting van een hond ligt doorgaans tussen de 10 en 13 jaar. Spike, de geverifieerde oudste levende hond, is een 25-jarige Chihuahua-mix uit de Verenigde Staten. De oudste hond ooit, een Australische cattle dog genaamd Bluey, bereikte de leeftijd van 29.
De evolutie van levensduur en hersengrootte
Onderzoek naar de relatie tussen hersengrootte en levensduur gaat tientallen jaren terug. Wetenschappers geloven dat het ontdekken van de genetische basis van MLSP kan onthullen hoe de evolutie veroudering vormgeeft door invloed uit te oefenen op cellulaire achteruitgang en energiemetabolisme. In hun studie hielden de onderzoekers rekening met fysieke kenmerken zoals lichaams- en hersengrootte en levensgeschiedenisfactoren zoals rijpingsleeftijd en drachtduur bij het analyseren van de genetische patronen die de evolutie van levensduur beïnvloeden.
De rol van genactiviteit in levensduur
De onderzoekers ontdekten dat de genen die verband houden met MLSP actiever waren in mensen en op verschillende manieren konden worden gebruikt om verschillende eiwitten te produceren. Dit wijst erop dat zowel het niveau van genactiviteit als de flexibiliteit in het gebruik van genen kan bijdragen aan een langere levensduur. Veel van deze genen zijn bovendien al gelinkt aan menselijke veroudering, wat duidt op mogelijke gedeelde biologische patronen tussen soortspecifieke levensduur en individuele veroudering.
De bevindingen van de studie suggereren dat de werking van het immuunsysteem en de hersengrootte een cruciale rol spelen in de evolutie van lange levensduur. Dezelfde genetische mechanismen zouden verantwoordelijk kunnen zijn voor de levensduurverschillen tussen soorten en binnen de mens. “Deze nieuwe ontdekkingen verbeteren ons begrip van de mechanismen die ten grondslag liggen aan het verouderingsproces,” benadrukken de onderzoekers. “Gezien de omkeerbare aard van epigenetische data, verlichten deze vragenbelovende wegen voor therapeutische interventies in veroudering en ouderdomsgerelateerde aandoeningen, zoals kanker.”
Vraag & Antwoord
Hoe verhouden hersengrootte en levensduur zich tot elkaar?
Uit de studie blijkt dat grotere hersenen samenhangen met een sterkere immuunrespons en een langere levensduur. Dit suggereert dat hersengrootte invloed heeft op de genetische mechanismen die levensduur bepalen.
Wat is het maximale levensduurpotentieel?
Het maximale levensduurpotentieel verwijst naar de leeftijd die het langst levende individu binnen een soort kan bereiken, in tegenstelling tot de gemiddelde levensduur, die door externe factoren wordt beïnvloed.
Kan het onderzoek naar genen ons helpen bij het begrijpen van veroudering?
Ja, het onderzoek legt de fundamenten bloot voor therapeutische interventies in veroudering en ouderdomsgerelateerde ziekten door te focussen op de genetische mechanismen die leven en veroudering beïnvloeden.
