Terwijl zestien lidstaten aandringen op méér geld voor de EU, trekken zes ‘zuinige’ landen de lijn: het voorstel voor een verhoging van 500 miljard euro is onrealistisch en moet drastisch omlaag.
De strijd om de toekomstige Europese begroting laait hoog op, met Nederland als een van de meest uitgesproken pleitbezorgers voor bezuinigingen. Samen met Denemarken, Duitsland, Oostenrijk, Finland en Zweden heeft ons land een gezamenlijke brief aan EU-voorzitter Ierland gestuurd. Daarin staat de expliciete eis om het voorgestelde meerjarenbudget, dat tot en met 2027 loopt, met honderden miljarden euro’s te verlagen. Zij vinden het huidige voorstel, dat een verhoging van ongeveer 500 miljard euro ten opzichte van de huidige begroting omvat, ‘volstrekt onrealistisch’.
Deze démarche komt op een moment dat de budgettaire druk in heel Europa voelbaar is. Ook de cryptomarkt, een barometer voor risicobereidheid, toont een afwachtende houding: Bitcoin noteert vandaag, 9 oktober om 08:01, 73.288 euro, wat een daling van 5,0 procent betekent over de afgelopen zeven dagen. Een dergelijke terughoudendheid in de markt, gecombineerd met stijgende rentes, versterkt de roep om voorzichtigheid bij overheidsuitgaven.
Twee Kampen Staan Lijnrecht Tegenover Elkaar
De Nederlandse positie staat lijnrecht tegenover die van zestien andere lidstaten, voornamelijk uit Zuid- en Oost-Europa. Deze landen, waaronder Italië, Spanje en Polen, hebben eveneens een brief naar Ierland gestuurd. Zij pleiten juist voor een ongewijzigd, zo niet hoger, budget, om de talrijke uitdagingen waar Europa voor staat – van klimaatverandering tot migratie en digitale transformatie – te kunnen financieren. Ze dringen er zelfs op aan dat rijke landen zoals Nederland geen korting meer zouden krijgen op hun jaarlijkse bijdrage.
De zes ‘zuinige’ landen, die samen ongeveer 40 procent van alle nationale bijdragen aan de EU ophoesten, noemen de eis van de netto-ontvangers ‘stuitend’ en ‘wereldvreemd’. Wij zien vooral een principiële discussie over solidariteit versus prudentie. De ‘korting’ waar de zestien landen het over hebben, wordt door de netto-betalers eerder gezien als een ‘eerlijkheidscorrectie’ voor hun relatief hoge bijdragen. Het voorstel van de zuinige landen behelst een verlaging op elke begrotingspost, inclusief landbouwsubsidies, om zo ruimte te creëren voor nieuwe prioriteiten als veiligheid en innovatie.
Gezamenlijke Schulden En Stijgende Rentes
Een ander heikel punt in de discussie is de omgang met gezamenlijke Europese schulden. Terwijl de zuidelijke en oostelijke landen pleiten voor soepelere regels, wijzen de ‘zuinige’ landen elke gedachte aan nieuwe gemeenschappelijke leningen resoluut van de hand. Een bron in Brussel omschreef het als een ‘gotspe’ dat de oproep tot hogere uitgaven komt in een week waarin de rentestanden weer keihard stijgen. De financieringskosten voor overheden nemen toe, wat de druk op de nationale begrotingen verder vergroot.
Deze begrotingsdiscussie is een terugkerend fenomeen binnen de EU, waarbij de verdeling tussen netto-betalers en netto-ontvangers vaak tot spanningen leidt. De inzet is dit keer extra hoog, gezien de geopolitieke onzekerheid en de noodzaak om te investeren in strategische autonomie. België, Frankrijk en Luxemburg nemen in deze briefwisseling een afwachtende houding aan, waarbij vooral de positie van Frankrijk cruciaal is. Parijs wil de landbouwsubsidies behouden, maar is tegelijkertijd geen voorstander van een hogere totale begroting, wat het land in een spagaat plaatst tussen beide kampen.
Wat Betekent Dit Nu?
De EU-voorzitter, Ierland, staat voor de complexe taak om een nieuw onderhandelingsvoorstel te formuleren dat de kloof tussen de twee kampen kan overbruggen. Wij verwachten dat dit een moeizaam proces wordt, gezien de fundamenteel verschillende visies op de rol en omvang van de EU-begroting. De beslissing ligt uiteindelijk bij de lidstaten, waarbij de invloed van de netto-betalers traditioneel zwaarder weegt. Een akkoord voor de Europese verkiezingen van volgend jaar, met name in grote landen als Frankrijk en Italië, is wenselijk maar geenszins gegarandeerd. Het blijft een kwestie van lange adem, met veel gezeur, maar de geschiedenis leert dat er uiteindelijk wel een compromis uit de bus komt.