De Belgische federale regering slaagt er niet in om een begrotingsakkoord te sluiten, waardoor premier De Wever zijn State of the Union op dinsdag niet met concrete cijfers kan brengen. Een akkoord is nodig voor het einde van oktober, anders dreigt België opnieuw met voorlopige twaalfden te werken.
De Belgische federale regering staat voor een zware uitdaging: ze moet minstens 10 miljard euro vinden om de begroting in evenwicht te brengen. Deze zoektocht blijkt zo stroef te verlopen dat premier Bart De Wever (N-VA) zijn State of the Union, gepland voor dinsdag in de Kamer, waarschijnlijk zonder een definitief begrotingsakkoord zal moeten houden.
De onderhandelingen, die zich de afgelopen dagen beperkten tot bilaterale gesprekken, stuitten op de gebruikelijke bezwaren van de regeringspartijen. Het uitblijven van een doorbraak baart ons zorgen, vooral gezien de mogelijke economische impact op de langere termijn. Zonder akkoord voor het einde van oktober, dreigt België net als vorig jaar met ‘voorlopige twaalfden’ te moeten werken. Dat betekent dat de regering maandelijks een deel van het vorige jaarbudget mag uitgeven, wat elke ambitieuze hervorming bemoeilijkt.
Verschillende visies op besparingen
De belangrijkste knelpunten liggen bij de hervorming van de btw en de bijdrage van vermogenden. De Wever stelt een verhoging van het btw-tarief van 21 procent naar 22 procent voor, en wil de 6- en 12-procenttarieven samentrekken naar 9 procent. De Franstalige liberalen van MR, onder leiding van voorzitter Georges-Louis Bouchez, verzetten zich hier al 180 jaar tegen en zien geen reden om die koers nu te wijzigen. Een btw-hervorming kan snel enkele miljarden opleveren, wat elders minder pijnlijke besparingen zou betekenen. Tegelijkertijd vinden partijen als Vooruit en Les Engagés dat de premier te weinig vraagt van de grote vermogens en te veel van de werkende middenklasse. Vicepremier Frank Vandenbroucke (Vooruit) verwees expliciet naar het ‘misbruik’ van managementvennootschappen, en benadrukte dat verantwoordelijkheid niet alleen bij de zwaksten van de samenleving kan liggen.
Hoewel de Europese Commissie een Belgische ontwerpbegroting tegen 15 oktober verwacht, is er vaak nog wat rek op die deadline. De echte deadline ligt echter eind oktober, omdat het parlement anders onvoldoende tijd heeft om de begroting voor het einde van het jaar goed te keuren. Een tweede jaar op rij zonder goedgekeurde begroting zou een blamage zijn voor de N-VA, die beloofde orde op zaken te stellen in de financiën. Wij zien dit als een teken dat de politieke consensus over noodzakelijke structurele hervormingen in België steeds moeilijker te vinden is, wat de geloofwaardigheid van het land op termijn kan schaden.
Stijgende rentes en schuld
Ondanks de impasse lijkt geen enkele partij een regeringscrisis te willen riskeren. Premier De Wever probeerde de ‘sense of urgency’ te verhogen door de coalitiepartners te confronteren met cijfers van de Nationale Bank en het Agentschap van de Schuld. Deze cijfers tonen aan dat de gevreesde rentesneeuwbal – waarbij de overheid geld moet lenen om de rente op bestaande schulden te betalen – al in 2029 kan beginnen, in plaats van 2031. Als de rente verder oploopt, kan dit zelfs al in 2028 het geval zijn. De Wever waarschuwde dat wie nu de moed niet heeft om taboes te overstijgen, bijdraagt aan een hogere schuld en daarmee aan een aanzienlijk verlies aan welvaart. In vergelijking met andere Europese landen, zoals Frankrijk dat momenteel ook met een begrotingscrisis kampt, staat België er niet alleen voor, maar de aanhoudende politieke stilstand zorgt wel voor extra druk.
De financiële markten reageren vaak gevoelig op politieke instabiliteit. Hoewel de Belgische begrotingsproblemen nog niet direct de cryptomarkten lijken te beïnvloeden, zien we wel een algemene voorzichtigheid. Bitcoin (BTC) noteert vandaag, 10 oktober om 06:32, 73.737 euro, een lichte stijging van 0,5 procent in 24 uur, maar een daling van 2,4 procent over de afgelopen zeven dagen. Ethereum (ETH) staat op 2.224 euro, met een stijging van 0,2 procent in 24 uur, maar een stevige daling van 7,0 procent over zeven dagen. De angst-en-hebzuchtmeter staat op 64 van 100 (‘Greed’), wat aangeeft dat beleggers nog redelijk positief zijn, maar dit sentiment kan snel omslaan bij aanhoudende economische onzekerheid.
Wij zouden hier niet verwachten dat de situatie op korte termijn veel zal veranderen. Zolang de regeringspartijen vasthouden aan hun standpunten, blijft de begrotingsdiscussie een ‘staarwedstrijd’. De vraag is wie het eerst met de ogen knippert om een akkoord te bereiken dat de Belgische economie uit deze impasse trekt.