Block #9

Tag: Overbevolking

  • Gentse Rechter Dwingt Belgische Staat Tot Aanpak Overvolle Gevangenis Met Dwangsommen

    Gentse Rechter Dwingt Belgische Staat Tot Aanpak Overvolle Gevangenis Met Dwangsommen

    De rechtbank in Gent stelt een duidelijke deadline van zes maanden voor de Belgische Staat om de overbevolking in de gevangenis terug te dringen, anders volgen zware boetes.

    De Belgische Staat moet de bezetting van de gevangenis van Gent binnen zes maanden terugbrengen tot maximaal 110 procent van de werkelijke capaciteit. Dat heeft de burgerlijke rechtbank in Gent beslist. Indien de overbevolking na die termijn aanhoudt, legt de rechter een dwangsom op die kan oplopen tot 1.000 euro per dag per gedetineerde.

    De uitspraak volgt op een zaak die werd aangespannen door de Orde van Vlaamse Balies (OVB), die de aanhoudende problemen in de gevangenis aanklaagt. Zij wijzen op een bezettingsgraad die kan oplopen tot 190 procent, waarbij gedetineerden noodgedwongen op matrassen op de grond moeten slapen. Soms zelfs met hun hoofd naast het toilet, zo benadrukt advocaat Anne Marie De Clerck van de OVB, die spreekt van ‘foltering en mensonwaardige behandeling’.

    Vernederende Behandeling Door Overbevolking

    De rechter oordeelt dat de omstandigheden waaraan veel gedetineerden in Gent worden blootgesteld, neerkomen op een vernederende behandeling. Momenteel verblijven er 447 personen in de gevangenis van Gent, waaronder 51 vrouwen. Daarvan zijn 296 gedetineerden en 151 geïnterneerden. De nacht voor de uitspraak sliepen 21 personen op een matras op de grond. De uitspraak betekent dat bijna 200 gedetineerden naar een andere inrichting moeten worden overgebracht om de bezetting te verlagen.

    Wij zien hierin een nieuwe poging van de rechterlijke macht om de overheid te dwingen tot actie, waar eerdere inspectieverslagen en visitatierapporten onvoldoende effect hadden. Het is een duidelijk signaal dat de menselijke waardigheid van gevangenen niet langer ondergeschikt mag zijn aan de structurele problemen in het gevangeniswezen.

    Dwangsommen Kunnen Oplopen

    De dwangsom start op 500 euro per dag per gedetineerde die boven de gestelde limiet zit. Deze zal geleidelijk verhoogd worden tot 750 euro vanaf het tweede jaar en tot 1.000 euro vanaf het derde jaar. Het totaalbedrag aan mogelijke dwangsommen is vastgesteld op 45 miljoen euro. De Belgische Staat, vertegenwoordigd door advocaat Erwin Mertens, had de vordering van de OVB afgewezen, met het argument dat dwangsommen het probleem alleen maar zouden verergeren en de financiële middelen van Justitie zouden wegsnoepen.

    Minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) heeft aangegeven het vonnis te zullen bestuderen. Ze wijst echter ook op de maatregelen die al in de pijplijn zitten. Vanaf 1 oktober 2026 treden nieuwe noodmaatregelen in werking, die de Noodwet van vorige zomer aanvullen. Deze moeten de druk op de gevangenissen op kortere termijn verlichten en de uitvoering van straffen versterken. Wij volgen alvast op of deze maatregelen tijdig het gewenste effect zullen hebben, gezien de strikte deadline die de rechter nu oplegt.

  • Belgische Gevangenissen Zien Overbevolking Stijgen, Aantal Grondslapers Verdubbelt

    Belgische Gevangenissen Zien Overbevolking Stijgen, Aantal Grondslapers Verdubbelt

    De Raad van Europa uit opnieuw scherpe kritiek op de overbevolking in Belgische gevangenissen, waar de situatie sinds 2017 aanzienlijk verslechterde. Vooral de behandeling van geïnterneerden baart zorgen.

    Belgische gedetineerden worden geconfronteerd met een aanhoudende en verslechterende overbevolking in gevangenissen. Sinds 2017 is het aantal grondslapers in Belgische gevangenissen verdubbeld en de totale overbevolking met 4 procent toegenomen, zo blijkt uit een nieuw, vernietigend rapport van de Raad van Europa. Dit heeft ernstige gevolgen voor zowel de gevangenen als de bredere werking van het strafrechtssysteem.

    Het Europees Comité inzake de Voorkoming van Foltering (CPT), onderdeel van de Raad van Europa, bezocht in mei vijf Belgische gevangenissen en twee Forensische Psychiatrische Centra (FPC). Hun bevindingen tonen aan dat de omstandigheden sinds hun vorige bezoek in 2017 aanzienlijk zijn verslechterd. De overbevolking zet niet alleen spanningen op tussen gedetineerden onderling, maar ook tussen gevangenen en het personeel, inclusief politieagenten die ter ondersteuning worden ingezet. Wij zien vooral dat de druk op het systeem zo hoog is dat zelfs basisrechten in het gedrang komen, wat ernstige vragen oproept over de effectiviteit van de huidige aanpak.

    Basisdienstverlening Komt Onder Druk

    Door de aanhoudende overbevolking kunnen Belgische gevangenissen de wettelijk vastgelegde minimumdienstverlening vaak niet garanderen. Dit is vooral problematisch tijdens stakingsdagen, wanneer toegang tot geïndividualiseerde gezondheidszorg en psychosociale diensten niet altijd verzekerd is. Er is een duidelijk tekort aan activiteiten en werk voor gedetineerden, wat de re-integratie na vrijlating bemoeilijkt. Een opvallend cijfer is dat de gevangenispopulatie in Gent en Turnhout voor respectievelijk 40 en 38 procent uit geïnterneerden bestaat, een bijzonder kwetsbare groep die gespecialiseerde zorg nodig heeft die gevangenissen vaak niet kunnen bieden.

    Personeel Niet Voorbereid Op Geïnterneerden

    Het CPT wijst ook op een structureel probleem met geïnterneerden, mensen met een psychische aandoening die een misdrijf pleegden en in principe niet in een gewone gevangenis thuishoren. Velen van hen vinden geen plaats in gespecialiseerde centra. Volgens het Comité ontbreekt bij cipiers de meest basale opleiding om met deze groep om te gaan, waardoor sommige geïnterneerden aan hun lot worden overgelaten. Dit contrasteert scherp met de zorgstandaarden die in gespecialiseerde instellingen gelden en toont aan dat de huidige gevangenisinfrastructuur en personeelsopleiding ontoereikend zijn voor deze complexe doelgroep.

    Naar aanleiding van het rapport heeft België wel al laten weten maatregelen te nemen. Zo zijn er nieuwe FPC’s in aanbouw en staat een uitbreiding van het elektronisch toezicht op de planning. Het gevangenispersoneel zelf deelt de bezorgdheden van het rapport en is zondagavond een vijfdaagse staking gestart, als reactie op de overbevolking, personeelstekorten en problemen met infrastructuur en veiligheid. Dit onderstreept de urgentie van de situatie en de noodzaak voor duurzame oplossingen, die verder gaan dan ad-hoc maatregelen.