Brussel lanceert een reeks maatregelen om de interne markt te versterken. De focus ligt op strategische sectoren en het verminderen van de afhankelijkheid van niet-EU-landen, vooral na recente mondiale verstoringen.
De Europese Commissie heeft vandaag een nieuw plan ontvouwd dat lidstaten moet aanmoedigen om bij overheidsaankopen vaker te kiezen voor bedrijven binnen de Europese Unie. Dit initiatief komt op een moment dat de EU haar strategische autonomie wil vergroten en de afhankelijkheid van derde landen, vooral in cruciale sectoren, wil verminderen.
Het voorstel van de Commissie omvat onder meer het opzetten van een ‘EU-netwerk voor overheidsopdrachten’. Dit netwerk moet als platform dienen voor lidstaten om best practices uit te wisselen en samen te werken bij grote aanbestedingen. Wij zien dit als een poging om de versnippering van de interne markt tegen te gaan en de schaalvoordelen van de EU beter te benutten.
Strategische sectoren krijgen voorrang
Een belangrijk onderdeel van het plan is de focus op strategische sectoren, zoals duurzame energie, digitale technologie en medische hulpmiddelen. De Commissie wil dat lidstaten deze sectoren extra aandacht geven bij hun aanbestedingen. Concreet betekent dit dat er instrumenten komen om de concurrentie binnen de EU te versterken en zo de innovatie en productiecapaciteit binnenshuis te bevorderen.
De maatregelen zijn een reactie op lessen getrokken uit de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne, die de kwetsbaarheid van mondiale toeleveringsketens blootlegden. Wij merken op dat de Commissie met dit plan ook de weerbaarheid van de EU-economie wil vergroten en een meer gestructureerde aanpak voor de interne markt wil introduceren. Het totale volume van de overheidsopdrachten in de EU bedraagt jaarlijks ongeveer 2 biljoen euro, wat neerkomt op zo’n 14 procent van het bruto binnenlands product van de EU.
Geen pure protectionisme, wel ‘open strategische autonomie’
Hoewel het plan de voorkeur geeft aan EU-leveranciers, benadrukt de Commissie dat het geen protectionistische maatregel is. De term ‘open strategische autonomie’ wordt gebruikt om aan te geven dat de EU weliswaar haar eigen belangen wil beschermen, maar dit niet wil doen door de grenzen volledig te sluiten. Dit betekent dat bedrijven van buiten de EU nog steeds kunnen meedingen naar opdrachten, maar dat er meer nadruk komt te liggen op criteria zoals duurzaamheid, innovatie en sociale standaarden, naast de laagste prijs.
De Commissie hoopt zo de kwaliteit en veerkracht van de toeleveringsketens te verbeteren, in plaats van alleen op kostenefficiëntie te focussen. Het succes van dit plan zal afhangen van de mate waarin de lidstaten bereid zijn hun aanbestedingspraktijken aan te passen en de aanbevolen richtlijnen daadwerkelijk te implementeren.