De kosten voor het onderhoud en beheer van het stroom- en gasnet in Nederland zullen volgend jaar flink toenemen, vooral door de enorme investeringen in de energietransitie.
Waar huishoudens tot nu toe de kosten voor het stroomnet gestaag zagen stijgen, komt daar in 2027 een aanzienlijke versnelling in. De Nederlandse toezichthouder ACM heeft een prognose vrijgegeven waaruit blijkt dat de gemiddelde huishoudens volgend jaar 89 euro meer kwijt zullen zijn aan hun energienet dan dit jaar. Dat is een stijging van bijna 20 procent, wat nog bovenop de verwachte hogere kosten voor gas en elektriciteit zelf komt.
Deze forse toename weerspiegelt de gigantische investeringen die Nederlandse netbeheerders, zoals Liander en Stedin, moeten doen. Nederland wil immers meer huizen bouwen en minder afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen, wat betekent dat er extra kabels en transformatorstations nodig zijn voor nieuwe wijken en windparken op zee. Volgens de ACM zijn deze investeringen noodzakelijk, en worden ze via de transporttarieven doorberekend aan zowel huishoudens als bedrijven.
Investeringen Schieten Omhoog
De kosten voor de verbouwing van het stroomnet nemen de komende jaren alleen maar toe. In 2023 investeerden de netbeheerders nog iets meer dan 6 miljard euro in het stroomnet. Dit jaar wordt verwacht dat dit bedrag al verdubbeld is, en tegen 2028 zou het zelfs boven de 16 miljard euro per jaar kunnen uitkomen. Dat is een stijging van ruim 160 procent ten opzichte van de investeringen van vorig jaar, wat de schaal van de uitdaging duidelijk maakt.
Toch verwachten de netbeheerders zelf dat de jaarlijkse stijging na 2027 zal afvlakken tot 5 à 7 procent per jaar. De uitzonderlijk hoge stijging voor volgend jaar komt deels doordat eerdere netuitbreidingen duurder uitvielen dan verwacht. Bovendien hanteert de ACM een nieuwe rekenmethode die netbeheerders sneller vergoedt en hen beter in staat stelt in te spelen op onzekere kosten. Wij zien hierin een poging om de netbeheerders financieel gezond te houden, wat essentieel is voor de broodnodige energietransitie, al komt de rekening wel direct bij de consument terecht.
Flexibele Tarieven Op Komst
Niet alle netbeheerders verhogen hun tarieven even sterk. Liander, een van de grootste spelers, verhoogt de kosten met 23 procent, terwijl kleinere partijen zoals Coteq hun tarieven gelijk houden of zelfs licht verlagen. Dit verschil kan te maken hebben met de lokale infrastructuur en de specifieke investeringsbehoeften in hun verzorgingsgebieden.
Om de pieken op het stroomnet te verminderen en verdere investeringen te beperken, willen de netbeheerders vanaf 2029 werken met een flexibeler tariefsysteem. Dit betekent dat het dan uitmaakt op welk moment van de dag je stroom verbruikt, vergelijkbaar met dal- en piekuren voor stroomlevering. Zo hoopt men de vraag beter te spreiden en de druk op het net te verlichten, wat op termijn de kostenstijging mogelijk kan temperen. Het is een delicate balans tussen noodzakelijke investeringen en de betaalbaarheid voor de burger, een vraagstuk dat uiteindelijk bij de politiek lijkt te landen.