De strenge tarieven, omgeleide handelsstromen en gebrekkige controles hebben een ideale voedingsbodem gecreëerd voor het witwassen van criminele winsten via legitieme handelsroutes. De actoren in de financiële sector, douaneautoriteiten en beleidsmakers worden nu geconfronteerd met een dreiging waar ze niet voldoende op zijn voorbereid. Het is hoog tijd om actie te ondernemen.
Wat is Handelsgebaseerd Witwassen (TBML)?
TBML is het proces waarbij criminele opbrengsten worden verhuld en waarde over grenzen wordt verplaatst via handelsstromen. Dit gebeurt doorgaans door over- of onderfacturering, valse goederenomschrijvingen, incorrecte herkomstclassificaties of het uitgeven van meerdere facturen voor één zending.
Anders dan traditioneel witwassen, dat vaak via banken of financiële producten loopt, maakt TBML gebruik van de complexiteit en omvang van de wereldhandel om illegale geldstromen te verbergen binnen schijnbaar legitieme transacties.
Ondanks de omvang blijft TBML wereldwijd een van de minst gedetecteerde en gereguleerde vormen van witwassen. Veel instellingen vertrouwen nog op verouderde, handmatige controles die weinig uithalen tegen steeds geavanceerdere TBML-constructies. Een verschuiving naar datagedreven, risicogestuurde handelsmonitoring is essentieel om deze criminaliteit effectief te bestrijden.
Het tariefeffect: Hoe protectionisme criminele handel voedt
De tarieven van 2025 waren bedoeld om strategische afhankelijkheid van ‘vijandige’ economieën te verminderen. In de praktijk hebben ze criminelen juist een dekmantel geboden. Door prijsnormen te verstoren, handelsketens te fragmenteren en handel via obscure routes te forceren, hebben de tarieven onbedoeld geleid tot een toename van TBML-activiteiten.
TBML floreert bij drie voorwaarden: ondoorzichtigheid, complexiteit en geloofwaardige ontkenning. Het huidige tariefklimaat biedt alle drie.
Naarmate protectionistische handelsmaatregelen versnellen, neemt ook het misbruik van handelsroutes voor criminele doeleinden toe. De volgende casussen, gebaseerd op zowel Amerikaanse als Europese opsporingsdata, illustreren hoe de tarieven van 2025 ideale omstandigheden hebben gecreëerd voor het opschalen van TBML.
TBML maakt niet alleen misbruik van het handelssysteem zelf, maar ook van de gefragmenteerde verantwoordelijkheden die het systeem aansturen. Terwijl AML-controles in de bankensector zich snel hebben ontwikkeld om digitale en crypto-risico’s aan te pakken, blijft handelsfinanciering zwaar ondergereguleerd, papiergericht en slecht geïntegreerd tussen verschillende partijen.
Wat moet er nu gebeuren: TBML-actieplan
De strijd tegen TBML kan niet worden gewonnen met alleen kaders voor financiële criminaliteit. Wat nodig is, is een handel-georiënteerde, op inlichtingen gebaseerde strategie die opnieuw bekijkt hoe we handel monitoren, waarde verifiëren en sectoroverstijgend samenwerken.
Hier volgt een vijfpuntenplan voor instellingen en overheden die de TBML-blinde vlekken, vergroot door de handelsoorlog en tarieven van 2025, willen dichten.
De tweede golf van Trump-tarieven was bedoeld om oneerlijke handelspraktijken te bestraffen. In werkelijkheid heeft het de toeleveringsketens gefragmenteerd en gevaarlijke scheuren in het mondiale handelssysteem veroorzaakt – scheuren waarlangs nu miljarden aan illegale waarde stromen.
Nu is het moment om doortastend, gezamenlijk en grensoverschrijdend in actie te komen.
Vraag & Antwoord
Hoe leidt de handelsoorlog tot een toename van handelsgebaseerd witwassen (TBML)?
De handelsoorlog heeft geleid tot strenge tarieven en omgeleide handelsstromen, wat criminelen de gelegenheid heeft gegeven om hun illegale geldstromen te verbergen binnen schijnbaar legitieme transacties. De tarieven hebben de handelsketens gefragmenteerd en gevaarlijke scheuren in het mondiale handelssysteem veroorzaakt, waardoor er meer ruimte is gekomen voor TBML.
Wat is een mogelijke oplossing voor het bestrijden van TBML?
Een mogelijke oplossing is een handel-georiënteerde, op inlichtingen gebaseerde strategie die opnieuw bekijkt hoe we handel monitoren, waarde verifiëren en sectoroverstijgend samenwerken. Dit kan onder andere via het opzetten van een wereldwijde TBML-risico-index, het vormen van cross-sectorale TBML-taskforces en het verplicht maken van digitale, interoperabele handelsdocumentatie.
Waarom is TBML een groeiende zorg voor financiële instellingen en regelgevende instanties?
TBML is een groeiende zorg omdat het een strategisch risico vormt dat staatsinkomsten, de integriteit van toeleveringsketens en geopolitieke invloed aantast. Het is een complex en moeilijk te detecteren vorm van financiële criminaliteit die zich verbergt binnen de mechanismen van de wereldhandel.
