Wat betekenen de wereldwijd stijgende rentes op staatsschuld voor jouw vermogen en de economie? De kapitaalmarkten maken zich de laatste maanden ernstig zorgen over de alsmaar hogere rentetarieven op staatsschuld, die nu zelfs richting de niveaus van voor de kredietcrisis in 2007 gaan. Zowel de Verenigde Staten als diverse Europese landen zien de kosten voor het lenen van geld oplopen, wat een directe impact heeft op hun begrotingen en mogelijk op toekomstige investeringen.
De grootste onrust ontstaat rond de Verenigde Staten, waar de rente op een tienjarige staatsobligatie deze week de 5 procent nadert. Dit niveau is sinds 2007 niet meer voorgekomen, wat de geldmarkten nerveus maakt. De Amerikaanse staatsschuld heeft inmiddels een duizelingwekkende omvang van meer dan 40 biljoen dollar (ruim 37 biljoen euro) bereikt. Het is een bedrag dat moeilijk te bevatten is en waarvan de financiering steeds duurder wordt. Wij zien hierin vooral de weerslag van de vrees dat een land met zo’n enorme schuld moeite zal krijgen om deze stipt terug te betalen, zeker nu de olieprijs boven de 95 dollar (ongeveer 88 euro) per vat staat en de inflatiezorgen toenemen. Dat de Amerikaanse economie nog redelijk draait en de werkloosheid laag is, lijkt voor de internationale geldschieters niet genoeg om de stijgende risicopremie te compenseren.
Renteschok Golf Over Europa
De renteschok uit de VS deint onvermijdelijk uit naar Europa. Volgens econoom Stefan Koopman van Rabobank, slaat het sentiment van de grootste markt voor staatsobligaties al snel over. Vooral het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk voelen de hete adem van de financiële markten in de nek. In Frankrijk, waar president Macron zijn parlementaire meerderheid kwijt is en de politieke onzekerheid groot, duwen de verkiezingen van volgend jaar de rente verder omhoog. Hoofdeconoom Nick Kounis van ABN Amro spreekt van een situatie van ‘running to stand still’: ondanks pogingen om de staatsschuld te verlagen, stijgen de rentekosten zo snel dat er per saldo geen vooruitgang wordt geboekt. Voor een land als Frankrijk, met een aanzienlijke staatsschuld, betekent elke procentpunt stijging van de rente miljarden extra aan kosten, die ten koste gaan van andere overheidsuitgaven of leiden tot hogere belastingen.
Centrale Banken en Politieke Druk
De rol van centrale banken is hierbij cruciaal. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft haar programma voor het opkopen van staatsschuld stopgezet, wat betekent dat een belangrijke koper op de markt verdwenen is. Bovendien staat volgende week al een rentestijging op til, om de aanhoudende inflatie te beteugelen. Dit alles draagt bij aan de oplopende rentes. Hoewel de situatie nu anders is dan tijdens de kredietcrisis – toen vooral private schulden problematisch waren en overheidsschulden nog redelijk – zijn het nu de overheidsschulden die onder druk staan. Dit kan ertoe leiden dat regeringen, onder druk van de financiële markten, ‘lastige besluiten’ moeten nemen om hun begrotingen op orde te krijgen. Dat zou kunnen betekenen dat impopulaire bezuinigingen of belastingverhogingen onvermijdelijk worden, om zo het vertrouwen van de kapitaalmarkten te herwinnen en de rentes te stabiliseren. Wij twijfelen of de politieke wil hiervoor in alle landen even sterk aanwezig is, zeker met verkiezingen in het vooruitzicht.
