Het lijkt erop dat het betalen om zonne-energie aan het elektriciteitsnetwerk te leveren onvermijdelijk is geworden. Deze voorspelling werd meer dan een jaar geleden gedaan door energie-expert Joannes Laveyne van de Universiteit Gent. Uit het recentste prijzenrapport van de Vlaamse Nutsregulator (VNR) blijkt dat vorig jaar naar schatting 29.000 Vlamingen hebben betaald om hun overtollige zonne-energie op het netwerk te zetten.
Het probleem van overcapaciteit
Op dagen met veel zonlicht leidt het toenemende aantal zonnepanelen tot grote overschotten aan elektriciteit, waardoor het aanbod de vraag overstijgt. Als een huishouden de energie die door zijn zonnepanelen wordt geproduceerd niet onmiddellijk lokaal gebruikt of opslaat, wordt het overschot naar het netwerk gestuurd. Hoewel consumenten normaal gesproken een vergoeding ontvangen voor deze teruglevering, moeten zij steeds vaker betalen om hun overtollige elektriciteit aan het netwerk te leveren.
Deze situatie wordt veroorzaakt door de sterke toename van zonnepanelen. Overproductie komt het meest voor in de middag en in het weekend, wanneer bedrijven en gezinnen doorgaans minder stroom verbruiken. Hierdoor ontstaat een omgekeerde marktdynamiek met negatieve elektriciteitsprijzen, waarbij het geld kost om elektriciteit aan het netwerk te leveren en consumenten juist worden betaald om stroom af te nemen.
De impact op energiecontracten
Dit fenomeen bestaat al langer op de groothandelsmarkt, maar wordt steeds vaker ervaren door consumenten met een variabel energiecontract. Ongeveer negen op de tien Vlamingen hebben zo’n variabel teruglevercontract, waarbij het injectietarief afhangt van de tariefformule in het contract.
Vorig jaar moesten naar schatting 29.000 klanten van 84 variabele teruglevercontracten in minstens één maand betalen om overtollige zonne-energie op het netwerk te zetten. Bij 15 contracten was de tariefformule zo nadelig dat een gemiddeld gezin met zonnepanelen over heel 2025 moest betalen voor zijn geïnjecteerde stroom in plaats van er geld voor te ontvangen.
De huidige situatie en toekomst
De impact op de energiemarkt is significant gestegen sinds 2024, toen slechts 500 Vlamingen moesten betalen om elektriciteit te injecteren. Echter, de VNR benadrukt dat het nog steeds gaat om een klein deel van alle prosumenten (gezinnen met zonnepanelen) met een digitale meter.
Voor een gemiddeld Vlaams gezin met zonnepanelen betekent een zonnepaneleninstallatie nog steeds een grote besparing. Gemiddeld leverde een installatie vorig jaar een besparing van 469 euro op door het zelfverbruik van de opgewekte stroom. Een gemiddeld gezin ontving bovendien nog steeds geld om overtollige stroom op het netwerk te zetten, namelijk 107 euro in 2025.
