De groeiende capaciteiten van artificiële intelligentie (AI) om transacties op openbare blockchains aan identiteiten te koppelen, drijft gebruikers naar privacy-gerichte cryptomunten zoals Zcash. Het platform biedt ‘shielded’ transacties die details over zender, ontvanger en bedrag verbergen, een functie die steeds vaker benut wordt, zo blijkt uit recente cijfers.
Bijna 29 procent van alle Zcash (ZEC) munten die ooit zijn gemined, bevindt zich nu in de zogenaamde ‘shielded pool’. Dit cijfer, dat CoinDesk optekende, wijst erop dat gebruikers de privacyfuncties van de cryptomunt steeds meer omarmen. Ter vergelijking: vorig jaar, in september 2025, lag de prijs van ZEC nog een pak lager en was de adoptie van de privacyfuncties minder uitgesproken. De toename van bijna een derde van het totale aanbod in de shielded pool weerspiegelt een groeiende bezorgdheid over financiële privacy, vooral nu artificiële intelligentie (AI) steeds beter wordt in het ontmaskeren van blockchaintransacties.
Michael Zhao van Grayscale Research benadrukt dat AI-systemen de vaardigheid ontwikkelen om openbare walletadressen te koppelen aan identiteiten. Dit vormt een bedreiging voor de privacy van financiële gegevens op transparante blockchains zoals Bitcoin, waar elke transactie voor altijd zichtbaar is. Zcash, gelanceerd in 2016, biedt hiervoor een oplossing door middel van afgeschermde transacties. Deze technologie verbergt de afzender, ontvanger en het bedrag van een transactie, terwijl het netwerk toch de geldigheid ervan kan bevestigen.
Waarom privacy nu belangrijker wordt
De bezorgdheid over financiële privacy is niet nieuw, maar krijgt een nieuwe dimensie door de opkomst van AI. Zhao ziet dit als een derde golf van publieke bezorgdheid. De eerste ontstond in de jaren zeventig toen financiële gegevens digitaal werden, de tweede in de jaren negentig met de opkomst van het internet. Wat AI nu toevoegt, is de capaciteit om patronen te herkennen en verbanden te leggen tussen walletadressen, uitwisselingsaccounts, datalekken en sociale media. Dit maakt het relatief eenvoudig en goedkoop om de identiteit achter een transactie te achterhalen, zelfs voor transacties die jaren geleden plaatsvonden. Omdat de blockchain onveranderlijk is, blijven alle gegevens permanent beschikbaar voor analyse, ongeacht hoe oud ze zijn.
Zcash werd specifiek ontworpen om dit probleem aan te pakken. Waar Bitcoin’s filosofie draait om volledige transparantie, stelt Zcash dat de volgende generatie van digitaal geld gebouwd moet zijn op keuze: zichtbaarheid wanneer gewenst, privacy wanneer nodig. Dit is niet om illegale activiteiten te verbergen, maar om individuen en bedrijven de controle te geven over hun eigen financiële informatie. Een bedrijf wil immers niet dat zijn payroll of leverancierslijst publiekelijk toegankelijk is voor concurrenten, net zoals een bank je rekeningstand niet aan de hele wereld toont.
Hoe Zcash privacy garandeert
De kern van Zcash’s privacyfunctionaliteit ligt in ‘zero-knowledge proofs’, specifiek zk-SNARKs. Deze cryptografische methode stelt gebruikers in staat te bewijzen dat een transactie geldig is, zonder enige informatie over de transactie zelf (zoals het bedrag of de betrokken partijen) prijs te geven. Het netwerk kan dus bevestigen dat er geen fraude of double-spending plaatsvindt, terwijl de details van de transactie verborgen blijven. Dit is een elegante oplossing voor het dilemma van transparantie versus privacy op openbare blockchains.
Als iemand toch toegang tot bepaalde transactie-informatie moet verlenen, bijvoorbeeld aan een toezichthouder of zakenpartner, kan dit via een ‘viewing key’. Deze sleutel ontgrendelt selectief de benodigde informatie zonder dat de gebruiker controle over zijn munten hoeft op te geven. Zo blijft de keuze om informatie te delen bij de gebruiker liggen, in plaats van dat het een standaardvereiste van het netwerk is. Het idee van dergelijke cryptografie bestond al jaren vóór Zcash, met Satoshi Nakamoto die er in 2010 al over sprak, maar pas Zcash slaagde erin dit op grote schaal toe te passen.
Adoptie en regelgevende uitdagingen
De cijfers tonen aan dat de privacyfuncties van Zcash daadwerkelijk gebruikt worden. Het aantal afgeschermde transacties is de afgelopen twee jaar sterk gestegen, terwijl het aantal transparante transacties stabiel bleef. Bovendien heeft de prijs van ZEC tussen september 2025 en september 2026 een indrukwekkende stijging van ongeveer 2.300 procent gekend. Grayscale lanceerde in augustus 2026 zelfs een spot Zcash beleggingsproduct op de New York Stock Exchange, dat in iets meer dan een maand bijna een miljard euro aan activa aantrok. Wij zien hierin een duidelijke indicatie dat de markt de waarde van financiële privacy in toenemende mate erkent, en bereid is hierin te investeren.
De toegenomen adoptie en waardering van Zcash brengt echter ook regelgevende vragen met zich mee. Toezichthouders zijn gewend aan volledige transparantie van transacties, en de vraag is of het selectieve onthullingssysteem van Zcash zal volstaan. Wereldwijde anti-witwasregels en de Europese MiCA-verordening (Markets in Crypto-Assets) sturen aan op meer automatische rapportage. De spanning tussen deze regelgevende eisen en de wens naar privacy zal bepalen hoe breed deze technologie in de mainstream financiële wereld geaccepteerd zal worden.
Op 7 oktober om 17:30 noteert Bitcoin (BTC) op 74.158 euro, een daling van 3,2 procent in de afgelopen 24 uur. Over de afgelopen 30 dagen wist Bitcoin echter nog een plus van 4,5 procent te realiseren. Ethereum (ETH) noteert op hetzelfde moment 2.287 euro, een daling van 5,1 procent in de afgelopen 24 uur en 5,4 procent over de afgelopen zeven dagen. De markt toont dus een gemengd beeld met recente dalingen, maar op langere termijn nog steeds groei.
Het is belangrijk om te onthouden dat privacy in blockchain-technologie sterker wordt naarmate meer mensen het gebruiken. Elke nieuwe afgeschermde transactie voegt toe aan een gedeelde poel van activiteit, wat het moeilijker maakt om individuele gebruikers te isoleren. Dit is een uniek voordeel van privacy-munten. Bovendien kan privacy niet eenvoudig achteraf worden toegevoegd aan een blockchain; het moet vanaf het begin worden ingebouwd. Zcash blijft zijn ontwerp verfijnen, zoals de Ironwood-upgrade in juli 2026 liet zien, waarbij delen van de cryptografische motor werden vervangen en een bekend beveiligingsprobleem werd opgelost. Dit illustreert de voortdurende inspanningen om de privacy en veiligheid van het netwerk te garanderen.