De spaarquote van Belgische huishoudens lag in 2023 onder het Europese gemiddelde, wat de perceptie van een extreme ‘spaardrift’ nuanceert. Een aanzienlijk deel van de spaarcenten blijft bovendien op de zichtrekening staan, wat wijst op een voorzichtige houding.
De Belgische spaarquote lag vorig jaar op 12,7 procent van het beschikbaar inkomen. Dat is opvallend, want het Europese gemiddelde bedroeg 13,8 procent. Deze cijfers, afkomstig van de Nationale Bank van België en Eurostat, nuanceren het beeld van de Belg als een overdreven spaarder. Wij zien vooral dat de Belgische huishoudens weliswaar sparen, maar niet meer dan de gemiddelde Europeaan.
Een aanzienlijk deel van dit spaargeld belandt bovendien op zichtrekeningen. Eind 2023 stond er maar liefst 159 miljard euro (ongeveer 159 miljard euro) op deze rekeningen, waar het rendement vaak minimaal is. Dit wijst op een zekere terughoudendheid om het geld te beleggen of op een spaarrekening met een hogere rente te plaatsen. De Nationale Bank van België merkt op dat de spaarquote in de eurozone in het vierde kwartaal van 2023 licht daalde, wat suggereert dat consumenten mogelijk meer uitgaven doen.
Spaarquote daalt licht in Europa
De spaarquote in de eurozone daalde in het laatste kwartaal van 2023 naar 14,7 procent, een lichte daling ten opzichte van de 15,0 procent in het derde kwartaal. Tegelijkertijd steeg de investeringsquote van huishoudens naar 9,0 procent, een stijging van 0,2 procentpunt. Dit kan betekenen dat consumenten hun geld vaker aanwenden voor investeringen, zoals de aankoop van vastgoed of duurzame goederen, in plaats van het opzij te zetten.
De Belgische situatie toont een interessante dynamiek. Hoewel de totale spaarquote lager is dan het Europese gemiddelde, blijft een groot deel van het geld ‘slapend’ op zichtrekeningen staan. Dit kan een gevolg zijn van de aanhoudende onzekerheid over de economie of een gebrek aan kennis over alternatieve beleggingsmogelijkheden. Wij zouden hier niet te snel conclusies trekken over een gebrek aan financiële geletterdheid, maar eerder over een afwachtende houding.
Waarom blijft geld op zichtrekeningen?
De keuze om 159 miljard euro op zichtrekeningen te laten staan, is een belangrijke observatie. Het brengt geen of nauwelijks rendement op, zeker in tijden van inflatie. Dit gedrag kan verschillende oorzaken hebben:
- Onzekerheid: Economische onzekerheid kan huishoudens ertoe aanzetten om geld direct beschikbaar te houden voor onverwachte uitgaven.
- Lage rentes: Hoewel de spaarrentes de laatste tijd zijn gestegen, zijn ze nog steeds niet altijd even aantrekkelijk, wat de drempel voor overboeking naar een spaarrekening kan verhogen.
- Gebrek aan alternatieven: Niet iedereen is even vertrouwd met beleggen of andere financiële producten, waardoor de zichtrekening als de veiligste optie wordt gezien.
Deze cijfers tonen aan dat het beeld van de Belg als ‘kampioen sparen’ genuanceerd moet worden. Er wordt weliswaar gespaard, maar de manier waarop en de omvang ervan wijken af van wat vaak wordt aangenomen. Het is een situatie die we bij Block #9 verder op de voet volgen, want het zegt veel over het vertrouwen van de consument in de economie en de financiële markten.
