Het grootste incassobedrijf SODA verhoogt de schadevergoeding voor betrapte winkeldieven van 181 euro naar 242 euro, de eerste aanpassing in veertien jaar tijd. Winkeliers hopen zo diefstallen af te schrikken en de afhandeling efficiënter te maken, maar de juridische houdbaarheid van het bedrag roept vragen op.
Wie vanaf vandaag op heterdaad betrapt wordt op winkeldiefstal, kan een stuk duurder uit zijn. Het grootste incassobedrijf in Nederland, de Service Organisatie Directe Aansprakelijkstelling (SODA), verhoogt de forfaitaire schadevergoeding van 181 euro naar 242 euro. Het is de eerste keer in veertien jaar dat dit bedrag, dat winkeliers kunnen eisen van dieven, wordt aangepast.
Volgens SODA is de verhoging noodzakelijk om het bedrag weer in verhouding te brengen met de werkelijke kosten en om de preventieve werking te behouden. Winkeliers, waaronder grote supermarktketens, schakelen SODA in om de schade te innen. Deze schade bestaat doorgaans uit de tijd die het personeel kwijt is aan de afhandeling van de diefstal, zoals het invullen van formulieren en het eventueel wachten op de politie.
Efficiëntie Boven Aangifte
De branchevereniging InRetail, die de winkeliers vertegenwoordigt, staat positief tegenover de verhoging. Zij zien het als een extra instrument om criminaliteit in te dammen. Een schadeclaim van meer dan 200 euro voelt een jonge dief “goed in de portemonnee”, aldus een woordvoerder van InRetail. Deze aanpak moet dieven afschrikken en de winkelier ontlasten. Kruidvat is een van de winkels die gebruikmaakt van SODA’s diensten en kiest er in ruil voor de schadevergoeding vaak voor om geen aangifte te doen bij de politie. Dit bespaart tijd, omdat de politie niet altijd direct ter plaatse kan komen.
Deze efficiëntie leidt echter wel tot een dilemma. Wanneer er geen aangifte wordt gedaan, volgt er immers geen strafrechtelijke vervolging. InRetail moedigt winkeliers dan ook aan om aangifte te blijven doen, zodat de statistieken de werkelijke situatie blijven tonen. Wij zien hier vooral een afweging tussen directe financiële compensatie en het algemeen belang van criminaliteitsbestrijding. Het is een keuze die winkeliers moeten maken tussen een snelle afhandeling van de schade, die hun kaspositie direct ten goede komt, en het bijdragen aan een completer beeld van de winkeldiefstalcijfers.
Juridisch Draagvlak Onder Druk
De juridische houdbaarheid van het nieuwe, hogere schadebedrag staat onder druk. De 181 euro werd in 2012 vastgesteld op basis van een gemiddelde van twee uur afhandeltijd per diefstal. Echter, dankzij de diensten van incassobureaus zoals SODA, zijn winkeliers vaak al in een kwartier klaar met een zaak. Rechters hebben in het verleden al bedragen verlaagd wanneer winkeliers niet konden bewijzen dat ze daadwerkelijk zoveel tijd kwijt waren.
Wij twijfelen of dit hogere bedrag standhoudt voor de civiele rechter, nu de afhandelingstijd voor winkeliers significant is gedaald. Het is afwachten hoe rechters zullen omgaan met de nieuwe situatie. SODA en de winkeliers zijn voor de inning van de schadevergoeding overigens sterk afhankelijk van de medewerking van de winkeldieven zelf. Dieven die niet meewerken of van wie de identiteit onbekend blijft, kunnen een langere en kostbaardere juridische procedure veroorzaken. De realiteit is dat de meeste claims worden betaald door dieven die er belang bij hebben om de zaak snel op te lossen.
