Het Amerikaanse Ministerie van Financiën heeft de Iraanse cryptobeurs BitBank op de sanctielijst geplaatst. De beurs zou honderden miljoenen euro’s aan bitcoin hebben overgemaakt aan de Islamitische Revolutionaire Garde en tolbetalingen verwerkt hebben voor schepen in de Straat van Hormuz.
De Verenigde Staten hebben de Iraanse cryptobeurs BitBank gesanctioneerd, omdat de beurs honderden miljoenen euro’s aan bitcoin zou hebben doorgesluisd naar de Islamitische Revolutionaire Garde. Daarnaast zou BitBank betalingen hebben verwerkt voor de omstreden ‘veilige doorgang’ van tankers door de strategisch belangrijke Straat van Hormuz. Het Amerikaanse Ministerie van Financiën legde de sancties deze week op.
Volgens de Amerikaanse autoriteiten rekent Iran sinds begin dit jaar bedragen tussen 930.000 euro en 1,85 miljoen euro (omgerekend van 1 tot 2 miljoen dollar) per tanker voor deze ‘veilige passage’. Vanaf juni zou de Hormuz Safe Marine Services Authority, de instantie die deze diensten aanbiedt en zelf al gesanctioneerd is, BitBank hebben gebruikt om een deel van deze inkomsten door te sluizen naar entiteiten van het regime. Het Ministerie van Financiën identificeerde ook Pishtaz Simorgh Electronic Trade Company, het softwarebedrijf achter BitBank, als onderdeel van de sancties.
Deze sancties betekenen dat alle bezittingen van BitBank onder Amerikaanse jurisdictie worden bevroren. Amerikaanse burgers en bedrijven mogen geen transacties meer uitvoeren met de beurs. Bovendien zijn er secundaire sancties van kracht: buitenlandse bedrijven, zoals een beurs in Dubai of een bank in Istanbul, die betalingen voor BitBank verwerken, riskeren afgesloten te worden van het Amerikaanse financiële systeem. Wij zien in deze actie een duidelijke boodschap van de VS dat financiële netwerken, inclusief die met cryptomunten, niet buiten hun bereik vallen wanneer het om financiering van gesanctioneerde entiteiten gaat.
De Islamitische Revolutionaire Garde is de tak van de Iraanse strijdkrachten die een groot deel van de economie van het land controleert en door de VS als terroristische organisatie wordt beschouwd. Eerder dit jaar, in mei, doken al berichten op dat Iran de Straat van Hormuz probeerde om te vormen tot een soort bitcoin-gebaseerde verzekeringsmarkt. De huidige sancties lijken een direct antwoord op deze ontwikkelingen. Het is opmerkelijk dat de Amerikaanse autoriteiten in dit geval geen specifieke walletadressen van bitcoin of andere cryptomunten hebben gepubliceerd, wat ze bij eerdere sancties wel deden. Dat maakt het voor compliance teams van financiële instellingen moeilijker om transacties direct te screenen.
De strijd tegen de financiering van regimes via cryptomunten toont aan dat de grens tussen traditionele financiën en de digitale economie steeds vager wordt. Voor Bitcoin staat de koers op 18 september om 09:01 op 67.444 euro, een stijging van 1,4 procent in 24 uur, maar een bescheiden 0,3 procent over de afgelopen zeven dagen. De marktwaarde van Bitcoin bedraagt 1,35 biljoen euro. De VS heeft in de afgelopen jaren vaker cryptonetwerken ingezet als doelwit, waaronder een Chinese cryptonetwerk dat 1,4 miljard euro aan olie-inkomsten zou hebben witgewassen. Dit onderstreept de groeiende aandacht van toezichthouders voor de rol van digitale activa in illegale financieringsstromen.
Wat de sancties betekenen
De sancties tegen BitBank zijn niet zomaar een waarschuwing. Ze hebben concrete gevolgen die verder reiken dan de Iraanse grenzen:
- Bevriezing van activa: Alle activa van BitBank die onder Amerikaanse jurisdictie vallen, worden direct bevroren.
- Verbod op transacties: Amerikaanse individuen en entiteiten mogen geen zaken doen met BitBank.
- Secundaire sancties: Buitenlandse bedrijven die toch transacties met BitBank verwerken, riskeren uitsluiting van het Amerikaanse financiële systeem, inclusief toegang tot de belangrijke Amerikaanse dollar.
Het is duidelijk dat de Amerikaanse overheid geen middel onbeproefd laat om de financieringskanalen van gesanctioneerde entiteiten te dichten, ook niet als deze via cryptovaluta lopen. Dit zet opnieuw de schijnwerpers op de noodzaak van strenge anti-witwasmaatregelen en ‘Know Your Customer’-procedures binnen de crypto-sector wereldwijd.
