De onverwachte afwezigheid van de Chinese president Xi Jinping bij een belangrijk diner tijdens de recente BRICS-top in New Delhi heeft de geruchtenmolen over zijn gezondheid opnieuw aangezwengeld, met onbewezen speculaties over een beroerte en ziekenhuisopname. Deze situatie legt de kwetsbaarheid bloot van China’s machtsstructuur, waar Xi sinds 2018 een duidelijke opvolger heeft vermeden.
De onverwachte afwezigheid van de Chinese president Xi Jinping bij een diner tijdens de BRICS-top op zaterdag 12 september in New Delhi heeft de geruchten over zijn gezondheid doen oplaaien. Hoewel de volgende ochtend wel aanwezig was op de vergadertafel en zoals gepland terugvloog, leidde de lege stoel tot speculaties over een beroerte en een geheime ziekenhuisopname in Peking, beweringen waarvoor geen enkel bewijs is.
De situatie legt een kwetsbaar punt van China bloot: de afwezigheid van een duidelijke opvolger voor Xi Jinping. Sinds hij in 2018 de grondwettelijke beperking op zijn ambtstermijn liet schrappen, heeft Xi zich omringd met vertrouwelingen en mogelijke rivalen opzijgeschoven, waardoor de vraag wie hem zou opvolgen bij een plotselinge uitval onbeantwoord blijft. Dit creëert onzekerheid over de toekomstige koers van ’s werelds tweede grootste economie en een cruciale handelspartner.
Lege Stoel Voedt Speculatie, Ondanks Gebrek Aan Bewijs
De geruchtenstroom kwam pas echt op gang nadat Wanjun Xie, een Chinese dissident in de Verenigde Staten, op 16 september via X beweerde dat Xi flauwgevallen was en een zware beroerte had gekregen. Volgens Xie zou Xi elke behandeling in India geweigerd hebben en per militaire helikopter naar het 301-ziekenhuis in Peking zijn gebracht. Deze claims zijn echter door geen enkele officiële bron bevestigd, en ook de Wall Street Journal meldde op basis van ingewijden dat er geen bewijs is voor een beroerte of flauwte, enkel dat Xi zich niet lekker voelde.
Het Indiase ministerie van Buitenlandse Zaken bestempelde de berichten over zieke BRICS-leiders als ‘nep’ en ‘kwaadwillig’. Opvallend genoeg werd kort na de top wel bekend dat de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa, ook 73 jaar, rust moest nemen op advies van zijn artsen vanwege ziekte. Dit toont aan hoe snel halve waarheden kunnen uitgroeien tot wijdverspreide geruchten, zeker in een context van geheimhouding.
Wat Peking Zwijgt, Vult Het Internet In
De Chinese overheid hanteert traditioneel een strikte geheimhouding rond de gezondheid van haar leiders. Er worden geen medische bulletins uitgebracht, zoals dat in Westerse landen wel gebeurt. Dit stilzwijgen creëert een vacuüm dat gretig wordt opgevuld door speculatie, met name op sociale media en kanalen van Chinese overzeese dissidenten. Zij analyseren elk beeld en elke publieke verschijning van Xi op tekenen van zwakte of vermoeidheid.
Zo werd eind augustus, bij zijn aankomst in Kirgizië, opgemerkt dat Xi de hand van zijn vrouw stevig vasthield op de vliegtuigtrap en hoestte tijdens de ontvangstceremonie. In New Delhi liep hij trager en hield hij de leuning vast. Hoewel een man van 73 jaar vanzelf trager kan worden, draagt de afscherming van het lichaam van de leider bij aan de onrust. Een wetenschapper van de Academia Sinica in Taiwan, Cai Wenxuan, kwam zelfs tot de conclusie dat Xi’s gezondheid rond 2022 slecht was, maar sindsdien is verbeterd, mogelijk door dagelijks zwemmen. Hetzelfde beeldmateriaal kan dus tot tegenovergestelde diagnoses leiden wanneer officiële informatie ontbreekt.
Een Leider Zonder Duidelijke Opvolger
De politieke implicaties van Xi’s gezondheid zijn groot. Door de grondwettelijke beperking op zijn ambtstermijn op te heffen, heeft Xi een precedent geschapen en zich verzekerd van een derde termijn, en mogelijk zelfs een vierde termijn tijdens het 21e Congres van de Communistische Partij in het najaar van 2027. Hij heeft echter geen opvolger aangewezen, wat in het verleden wel gebeurde. Xi zelf was immers vijf jaar lang de zichtbare kroonprins onder zijn voorganger Hu Jintao.
Wij zien vooral dat dit gebrek aan een duidelijke opvolgingsstrategie de onzekerheid vergroot, zowel binnen de partij als voor internationale partners. Op papier neemt de vicepresident het over als de president wegvalt, maar Xi bekleedt drie cruciale posities: president, partijleider en opperbevelhebber van het leger. De vicepresident erft slechts één van deze ‘petten’, wat een complexe en mogelijk instabiele machtsoverdracht tot gevolg kan hebben.
Toekomstige Ontmoetingen Cruciaal Voor Stabiliteit
De onzekerheid rond Xi’s gezondheid en de Chinese machtsopvolging heeft brede economische en geopolitieke gevolgen. China is een kernmacht en een onmisbare handelspartner voor vele landen, waaronder de Benelux. Buitenlandse regeringen en bedrijven willen weten wie de afspraken kan waarmaken en wie de toekomstige koers van het land bepaalt.
In de aanloop naar het Partijcongres in 2027, waar de hoogste leiding voor de volgende vijf jaar wordt samengesteld, zal de geruchtenmolen naar verwachting nog sneller draaien. Wij denken dat elke afwezigheid van Xi of elke promotie van een jongere bestuurder onder een vergrootglas zal liggen. Een cruciale testcase is de geplande ontmoeting van Xi met de Amerikaanse president Donald Trump op donderdag 24 september in het Witte Huis. Als Xi probleemloos verschijnt, zal dit de geruchten temperen. Als de top echter wordt uitgesteld of afgeslankt, kan dit de onrust verder aanwakkeren. Op dit moment noteert Bitcoin (BTC) 70.052 euro, wat een lichte daling van 0,8 procent over 24 uur betekent, maar een stijging van 4,1 procent over zeven dagen, wat aantoont dat de bredere markt zich relatief stabiel houdt ondanks geopolitieke onrust, zoals gemeten op 20 september om 06:31.
De vraag over de opvolging verdwijnt hoe dan ook niet. Xi heeft de grenzen aan zijn eigen machtsduur weggenomen, zonder duidelijk te maken wie na hem komt. Daardoor krijgt een gemist diner een betekenis die ver buiten zijn gezondheid reikt. Zolang Peking daarover zwijgt, blijft elke lege stoel een verhaal.
