De Indiase premier Modi ontvangt dit weekend de Chinese president Xi Jinping en de Russische president Poetin op de BRICS-top in New Delhi, een opvallende toenadering na jaren van spanningen en grensconflicten. Deze bijeenkomst symboliseert een verschuiving in geopolitieke allianties, mede aangezwengeld door de Amerikaanse handelspolitiek.
Dit weekend staat New Delhi in het teken van de BRICS-top, waar de Indiase premier Modi de Chinese president Xi Jinping en de Russische president Poetin ontvangt. De komst van Xi, die zeven jaar India had gemeden en met een delegatie van 400 mensen afreist, is een duidelijk signaal. Voor het eerst sinds jaren zitten de leiders van India en China weer aan dezelfde tafel, ondanks een grensconflict waarbij in 2020 tientallen doden vielen.
De BRICS-groep, oorspronkelijk Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika, is recent uitgebreid met Iran, Egypte, Ethiopië, Indonesië, de Emiraten en Saudi-Arabië. Samen vertegenwoordigen deze elf landen bijna de helft van de wereldbevolking en zo’n 40 procent van de wereldeconomie, gemeten naar koopkracht. China en India nemen daarvan bijna driekwart voor hun rekening, wat de zwaarte van hun aanwezigheid onderstreept.
Trump Duwde India Weg Uit Amerikaans Kamp
De toenadering tussen India en China, die in oktober 2024 met grensgesprekken begon, heeft volgens hoogleraar Internationale Politiek Sven Biscop (UGent) veel te maken met de Amerikaanse politiek onder president Trump. Trump eiste in mei 2025 de eer op voor een staakt-het-vuren tussen India en Pakistan, en sloot kort daarna een oliedeal met Pakistan. Deze bemoeienis met wat India als een interne kwestie beschouwt, raakte een gevoelige snaar in Delhi, dat sinds zijn onafhankelijkheid vasthoudt aan strategische autonomie.
In augustus 2025 escaleerde de situatie toen de VS invoertarieven van 50 procent oplegde aan India, destijds het hoogste tarief ter wereld, zelfs hoger dan die voor China. Dit was een reactie op de massale aankoop van Russische olie door India, een cruciale bron van goedkope energie voor de 1,4 miljard inwoners. Washington zag dit als een financiering van Poetins oorlog, terwijl India hiermee zijn eigen economische belangen beschermde. Deze Amerikaanse druk leidde ertoe dat Modi diezelfde zomer nog naar China reisde voor een ontmoeting met Xi en Poetin, de eerste in zeven jaar.
Vriendschap Of Strategische Manoeuvre?
Begin dit jaar verlaagde Trump de tarieven voor India weer naar 18 procent, naar eigen zeggen na een belofte van Modi om minder Russische olie te kopen. Korte tijd later werden veel van zijn tarieven door het Amerikaanse Hooggerechtshof ongeldig verklaard. Hoewel Washington en Delhi nu weer met elkaar praten, heeft India de les geleerd dat trouw aan Washington geen garanties biedt. De Indiase import van Russische olie is bovendien niet afgenomen; de oorlog in de Golf, waar India veel van zijn olie vandaan haalt, heeft stoppen met Russische olie onmogelijk gemaakt.
De BRICS-top, met de aanwezigheid van Iran, de Emiraten en Saudi-Arabië – landen die in een actuele oorlog tegenover elkaar staan – toont de complexiteit. Het feit dat gastheer Modi hen toch aan één tafel krijgt, is op zich al een prestatie. Ondertussen groeide de handel tussen India en China dit jaar opnieuw met 23 procent, en zijn er eind augustus nieuwe grensgesprekken gevoerd. Toch zien wij hier geen nieuw, hecht blok ontstaan. Peking heeft een rustige zuidgrens nodig voor zijn focus op Taiwan en de VS, terwijl Delhi Washington wil laten zien dat het ook zonder hen kan. Vrienden zijn ze hiermee niet geworden, en het grensconflict blijft onopgelost.
India is ook economisch nog sterk afhankelijk van China, met een jaarlijks handelstekort van ruim 100 miljard dollar. Delhi wil de BRICS-club bovendien niet omvormen tot een anti-westers front. Als voorzitter stuurt Modi de club liever richting ontwikkeling, handel en klimaat. Europa, dat zwaar heeft ingezet op India met een vrijhandelsakkoord, kijkt met gemengde gevoelens naar de foto van Modi met Xi en Poetin. De les die India heeft geleerd, is om nooit afhankelijk te zijn van één grootmacht. Dat maakt Europa tot een aantrekkelijke, zij het tragere, partner naast de onvoorspelbare Amerikaanse handelspolitiek en de economische druk van China.
Een reactie achterlaten