Block #9

Tag: ESA

  • ESA Versnelt Dataverwerking Voor Klimaatmodellen Naar Dertig Minuten

    ESA Versnelt Dataverwerking Voor Klimaatmodellen Naar Dertig Minuten

    Het Europees Ruimteagentschap (ESA) verkort de tijd die nodig is om cruciale satellietgegevens te verwerken, een belangrijke stap in de ontwikkeling van een ‘digitale tweeling’ van de aarde die helpt bij het voorspellen van klimaatverandering en extreme weersomstandigheden.

    Het Europees Ruimteagentschap (ESA) heeft een belangrijke doorbraak gerealiseerd in de snelheid waarmee het gegevens van zijn Sentinel-satellieten verwerkt. De ‘latency’ – de tijd tussen het verzamelen en het bruikbaar maken van de data – is teruggebracht van negentig naar dertig minuten. Deze versnelling is essentieel voor de ontwikkeling van ‘Destination Earth’, een gedetailleerde digitale tweeling van de aarde die het agentschap wil inzetten om klimaatverandering beter te begrijpen en te voorspellen.

    De snellere dataverwerking stelt de ESA in staat om real-time hydrologische modellen te ontwikkelen, waarmee overstromingen of droogte in specifieke regio’s veel accurater kunnen worden voorspeld. Simonetta Cheli, directeur van de Aardobservatieprogramma’s van ESA, benadrukt dat dergelijke snelheden cruciaal zijn voor toepassingen zoals het monitoren van grote bosbranden. De organisatie beschikt momenteel over 24 actieve missies en heeft er nog eens veertig in voorbereiding, waarvan er de afgelopen weken al drie nieuwe satellieten zijn gelanceerd.

    Wij zien hier vooral de toenemende noodzaak om robuuste en snelle data-infrastructuur te combineren met geavanceerde modellering. De klimaatverandering, met steeds vaker voorkomende hittegolven, droogtes en overstromingen, vraagt om een proactieve aanpak die alleen mogelijk is met de meest actuele en nauwkeurige informatie. De investering in snellere dataverwerking en krachtige supercomputers toont aan dat ESA de urgentie van deze uitdaging erkent en er ook concreet op inspeelt. Overigens, ook in de cryptowereld zien we een soortgelijke drang naar snelheid en efficiëntie: de Ethereum-koers is de afgelopen dertig dagen met 11,1 procent gestegen, een indicatie dat marktdeelnemers sneller dan ooit reageren op technologische vooruitgang en updates binnen de blockchain-ecosystemen. Ethereum noteert op 5 oktober om 09:02 2.434 euro.

    Gigantische Datastromen Vragen Om Supercomputers

    De aardobservatiemissies van ESA genereren dagelijks zo’n 30 terabyte aan data. In het Europese Centrum voor Aardobservatie (ESRIN) in Frascati, nabij Rome, wordt zelfs tot 500 terabyte per dag verwerkt. Deze enorme hoeveelheden data vereisen een uitzonderlijke rekenkracht. Daarom maakt het ESRIN-datacenter deel uit van het bredere EuroHPC-netwerk, dat toegang biedt tot supercomputers in heel Europa. De faciliteit in Frascati zelf beschikt over 5 petaflops aan rekenkracht, primair ingezet voor ruimtevaartonderzoek en dataverwerking. Ter vergelijking: de Lumi-supercomputer in Finland, ook onderdeel van EuroHPC, haalt pieken tot 2,1 exaflops, wat het tot de grootste van Europa maakt.

    Het datacenter in Frascati, gebouwd door HPE, is vorig jaar in gebruik genomen en is ontworpen om de exponentiële groei van data en de complexiteit van simulaties aan te kunnen. De infrastructuur, deels gehuisvest in containers, omvat gespecialiseerde racks voor CPU-gebaseerde dataverwerking, GPU’s voor AI-modellen en dataopslag, alsook uitgebreide koelsystemen om alles operationeel te houden. Deze focus op schaalbare en efficiënte hardware is essentieel voor het verwerken van de gigantische datastromen die nodig zijn om een accurate digitale tweeling van de aarde te creëren.

    Digital Twin Voor Klimaatbeheer

    Het project Destination Earth heeft als doel om een zo gedetailleerd mogelijk digitaal model van de wereld te creëren. Met dit model kan ESA complexe omstandigheden analyseren en voorspellen. Een concreet voorbeeld is het hydrologisch model, waarmee overstromingen of droogte in specifieke regio’s nauwkeurig te voorspellen zijn. Dit stelt de ESA in staat om verschillende scenario’s voor waterbeheer te testen en zo potentiële schade in de toekomst te verminderen.

    Naast de directe klimaatvoorspellingen werkt ESA ook aan modellen voor ‘ruimteweer’. Dit omvat het monitoren van de gevolgen van zonnevlammen en plasmawolken die ons zonnestelsel doorkruisen. Deze fenomenen kunnen een aanzienlijke impact hebben op essentiële diensten zoals geolocatie, energienetwerken, luchtverkeer en telecommunicatie. Arianna Rigo, een ‘Graduate Trainee’ bij ESA, wijst er ook op dat invloeden uit de ruimte, zoals straling, een risico vormen voor astronauten en vliegtuigpersoneel. Het uiteindelijke doel is ook hier een omvattend digitaal model te ontwikkelen dat de ruimte rondom de aarde in kaart brengt, inclusief de invloed van de zon en de magnetische velden.

    De ontwikkeling van dergelijke geavanceerde digitale modellen toont aan hoe technologie steeds meer ingezet wordt om complexe systemen te begrijpen en te beheren. Of het nu gaat om de aarde, de ruimte of financiële markten, de trend is duidelijk: snellere data, betere analyses en de mogelijkheid om scenario’s te simuleren, worden de norm om vooruit te kijken en te anticiperen. De ESA pioniert hierin door de grenzen van aardobservatie en supercomputing te verleggen.

  • Aerospacelab Bouwt 264 Satellieten Voor Europees Iris² Netwerk Na Megacontract Van 2,4 Miljard Euro

    Aerospacelab Bouwt 264 Satellieten Voor Europees Iris² Netwerk Na Megacontract Van 2,4 Miljard Euro

    Het Waalse ruimtevaartbedrijf Aerospacelab heeft het grootste contract in de Europese ruimtevaartgeschiedenis binnengehaald. De deal van 2,4 miljard euro is voor het leeuwendeel van de satellieten van Iris², Europa’s antwoord op Starlink.

    Aerospacelab, een satellietenbouwer uit Charleroi, heeft een contract van maar liefst 2,4 miljard euro in de wacht gesleept. Met dit bedrag zal het bedrijf 264 satellieten leveren voor het ambitieuze Europese Iris² netwerk, wat neerkomt op driekwart van het totale aantal satellieten voor dit project. Iris² is bedoeld als een Europees alternatief voor het Starlink-netwerk van Elon Musk, en de deal markeert het grootste contract ooit in de Belgische en, volgens Aerospacelab zelf, in de Europese ruimtevaartsector.

    De onderneming, die in 2018 nog als start-up begon, ziet deze mijlpaal als een bevestiging van haar aanpak. Het bedrijf heeft fors geïnvesteerd in verticale integratie, wat betekent dat het bijna alle onderdelen zelf produceert. Voor de productie van deze hoeveelheid satellieten bouwt Aerospacelab overigens al sinds 2024 aan een ‘Megafactory’, een hypermoderne satellietenfabriek.

    Europa Wil Onafhankelijk Zijn

    Het Iris²-netwerk, voluit ‘Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite’, zal in totaal 348 satellieten omvatten. Het project moet Europa minder afhankelijk maken van externe commerciële satellietnetwerken, zoals Starlink. De urgentie hiervan werd duidelijk tijdens de oorlog in Oekraïne, toen Elon Musk dreigde de dienstverlening voor het Oekraïense leger stop te zetten. Zulke situaties onderstrepen het Europese streven naar digitale soevereiniteit en strategische autonomie, zeker waar het defensie en overheidscommunicatie betreft.

    De satellieten zullen internet en beveiligde communicatie leveren, voornamelijk voor overheden en defensie, maar in bepaalde gevallen ook voor burgers. Dit onderscheidt Iris² van Starlink, dat primair gericht is op consumenten. Het totale budget voor Iris² bedraagt meer dan 10 miljard euro, wat het de grootste publiek-private samenwerking in de Europese ruimtevaartgeschiedenis maakt. Belangrijke partners hierin zijn de Europese Commissie, het consortium SpaceRISE en het Europees Ruimtevaartagentschap (ESA).

    Satellieten Binnen Vijf Jaar In Orbit

    De planning is ambitieus: binnen vijf jaar moeten de satellieten in verschillende banen rond de aarde draaien, variërend van 750 tot 8.000 kilometer hoogte. Het succes van Aerospacelab met dit contract toont aan dat jonge, innovatieve bedrijven een cruciale rol kunnen spelen in de realisatie van dergelijke grootschalige Europese projecten. Wij zien dit als een verschuiving waarbij Europese instituten durven in te zetten op nieuwe ruimtevaartproducenten die de snelheid en schaal kunnen bieden die nodig zijn voor de infrastructuur van morgen.

  • Copernicus Toont Dat Ruim 3.000 Hectare Hoge Venen Afbrandde Door Satellietbeelden

    Copernicus Toont Dat Ruim 3.000 Hectare Hoge Venen Afbrandde Door Satellietbeelden

    Nieuwe satellietbeelden van het Europese Copernicus-programma maken de omvang van de recente brand in de Hoge Venen pijnlijk duidelijk. Meer dan drieduizend hectare natuurgebied is verwoest, zo blijkt uit de data.

    De recente brand in de Hoge Venen heeft een enorme impact gehad op het landschap. Nieuwe satellietbeelden van het Europese Copernicus-programma tonen aan dat ruim 3.000 hectare van het natuurgebied is afgebrand. Hoewel de brand grotendeels onder controle is, zijn er hier en daar nog opflakkeringen te zien.

    Het Copernicus-programma, waar ook ons land aan bijdraagt, is het aardobservatieprogramma van de Europese Unie. De satellieten scannen voortdurend het aardoppervlak, waardoor het mogelijk is om veranderingen in een gebied te volgen. De beelden die nu beschikbaar zijn, komen van de Sentinel-2 satelliet, die gemiddeld om de vijf dagen over België vliegt. Dit maakt frequente updates mogelijk, op voorwaarde dat er niet te veel bewolking is.

    Infrarood Ziet Door Rook Heen

    De beelden van 14 augustus, vóór de brand, en 26 augustus, na de brand, laten een duidelijk contrast zien. Het afgebrande gebied is akelig goed zichtbaar. Tijdens de brand zelf was het moeilijker om een helder beeld te krijgen door bewolking en rookontwikkeling. Toch slaagde Copernicus erin om de situatie in kaart te brengen door gebruik te maken van infraroodbeelden.

    Inge Jonckheere, hoofd Green Solutions bij het Europees Ruimteagentschap (ESA), legt uit dat infraroodbanden buiten het zichtbare lichtspectrum geen last hebben van wolken. Koen Van Noten, seismoloog bij de Koninklijke Sterrenwacht van België, vult aan dat infraroodgolven langer zijn en door waterdamp heen kunnen. De satelliet stuurt deze golven uit, die weerkaatsen op de aarde en vervolgens worden opgevangen. Zo kunnen we, ondanks de rook, toch zien wat er aan het aardoppervlak gebeurt.

    Actieve Brandhaarden Vastgelegd

    Op 16 augustus was de brand niet zichtbaar op standaardbeelden, maar wel dankzij infrarood. Jonckheere merkt op dat het getroffen gebied (weergegeven in donkerblauwe en grijze kleuren) zich op dat moment al over meerdere kilometers uitstrekte. Ook de actieve branden aan de noordoostelijke zijde waren duidelijk te zien. Onderzoekers leggen informatie uit verschillende opnames over elkaar heen om zo de zones te kleuren waar op dat moment een actieve brand woedde. Dit geeft een gedetailleerd beeld van de verspreiding van het vuur, ook al is het geen ‘foto’ van de brand zelf.