De Tweede Kamer heeft een aanzienlijke hervorming van het Box 3-regime van Nederland goedgekeurd, dat “werkelijke rendementen” op spaargelden en investeringen belast, inclusief de jaarlijkse waardeverandering van liquide activa zoals Bitcoin, tegen een vast belastingtarief van 36%.
Met een beoogde ingangsdatum van 1 januari 2028, onder voorbehoud van goedkeuring door de Senaat, duidt dit voorstel op een fundamentele verschuiving in de manier waarop Europese overheden digitale activa willen behandelen: van het belasten van de verkoop naar het belasten van het aanhouden.
Het is gemakkelijk om deze wetgeving samen te vatten als een “36% belasting op niet-gerealiseerde winst”, maar de werkelijke nuance ligt in het feit dat Nederland de overstap maakt van een door de rechtbank betwist systeem van veronderstelde rendementen naar een systeem dat veel financiële activa behandelt alsof ze elk jaar op de markt zijn gewaardeerd.
Deze verschuiving verandert niet alleen wat er wordt belast, maar ook wanneer Bitcoin-houders de belastingdruk voelen, omdat de beruchte volatiliteit van BTC feitelijk verandert in een cashflowprobleem voor lokale investeerders.
De huidige werking van Box 3 en de bestaande carry-kosten
Box 3 is het fiscale regime van Nederland voor het belasten van rendementen op activa, waaronder spaargeld, investeringen, tweede woningen en meer.
Momenteel wordt een groot deel van Box 3 berekend op basis van veronderstelde rendementen en een vast belastingtarief. Dit systeem betekent dat zelfs in een jaar zonder groei of met daling, er nog steeds belasting te betalen is.
Volgens de richtlijnen van de Nederlandse belastingautoriteit voor 2026 bedraagt het belastingtarief in Box 3 36% en een verondersteld rendement van 6,00% voor “investeringen en andere activa”, een categorie die onder meer aandelen en obligaties omvat (en in de praktijk ook veel niet-kaskapitaal).
Zelfs dit alleen kan een aanzienlijke carry-kost met zich meebrengen. Een simpele illustratie verduidelijkt de belastingdruk: als €100.000 aan Bitcoin zich in de categorie “investeringen en andere activa” bevindt, impliceert een verondersteld rendement van 6,00% een belastbaar rendement van €6.000.
Bij 36% betekent dit een belasting van €2.160, wat neerkomt op ongeveer 2,16% van de positie per jaar voordat drempels en compensaties worden meegerekend.
Het voorstel voor 2028 draait deze logica volledig om. In plaats van “we veronderstellen dat je X hebt verdiend”, is het belastbaar rendement bedoeld om te weerspiegelen wat een investeerder daadwerkelijk heeft verdiend.
Voor de meeste liquide financiële activa geldt echter dat de belasting is gebaseerd op “kapitaalgroei” (die het inkomen en de jaarlijkse waardeverandering vastlegt), in plaats van te wachten tot een verkoop plaatsvindt.
Voor Bitcoin betekent dit effectief dat belasting betaald moet worden over niet-gerealiseerde winsten, zelfs als je geen enkele Satoshi hebt verkocht.
Het plan omvat verzachtende maatregelen die zijn ontworpen om de scherpste hoeken af te vlakken. Het rapport rondom de hervorming vermeldt een belastingvrije jaarlijkse rendementdrempel van €1.800 en een onbepaalde verliescompensatie, hoewel alleen verliezen boven €500 in aanmerking komen.
Deze kenmerken helpen, maar elimineren niet de kern van de gedragsverandering: grote houders zouden nog steeds liquiditeit nodig hebben, zelfs in sterke Bitcoin-jaren.
De unieke impact voor Bitcoin-houders
Bij een mark-to-market-benadering wordt de grootste troef van Bitcoin (de aanmerkelijke, discontinuële stijging) juist een bron van frictie.
Als Bitcoin bijvoorbeeld met 60% stijgt in een jaar, dan is het belastbare “rendement” op een positie van €100.000 €60.000. Bij 36% bedraagt de belasting €21.600.
Dit betekent niet “36% van je totale holdings”, maar het kan er wel toe leiden dat investeerders een aanzienlijk deel van hun bezittingen moeten verkopen (of hier tegen moeten lenen) om de belasting te betalen.
De impact van dit beleid wordt versterkt doordat Nederlandse investeerders al diep geïntegreerd zijn in de cryptomarkt, wat betekent dat dit geen nichebelasting is voor een handvol hobbyisten.
Nederland heeft meetbare blootstelling aan crypto via gereguleerde producten. De Nederlandse centrale bank meldde dat huishoudens eind oktober 2025 €182 miljoen in crypto ETF’s en €213 miljoen in crypto ETN’s bezaten.
Bovendien hielden pensioenfondsen €287 miljoen aan “crypto treasury aandelen”, met een totale indirecte blootstelling aan crypto-effecten die meer dan €1 miljard overschreed.
Deze substantiële aanwezigheid suggereert dat een verschuiving naar jaarlijkse belasting een wijziging in de wijze van aanhouding van deze activa kan afdwingen.
Als de compliance jaarlijks en waarderingsgebonden wordt, kunnen broker-gehouden ETP-exposures gemakkelijker te beheren zijn dan zelfbewaring.
Dit sluit aan bij een wereldwijde trend die wordt opgemerkt in het januari 2026-rapport van Fineqia, waarin wordt vastgesteld dat de wereldwijde activa van digitale activa ETP’s aan het einde van de maand $155,8 miljard bedroegen.
Deze instrumenten hebben aangetoond “plakkerig” te blijven, zelfs als de bredere cryptomarkt cap in waarde daalt, maar het nieuwe belastingregime kan die veerkracht op de proef stellen.
Risico op verspreiding van een Bitcoin-contagie in Nederland
De mogelijkheid van een contagie heeft scherpe kritiek uitgelokt van zwaargewichten uit de sector.
Rickey Gevers, een cybersecurity-expert, waarschuwde dat deze mechanismen daadwerkelijk hoogrisico’s met zich meebrengen voor de stabiliteit van de markt.
Volgens hem:
“De belasting op niet-gerealiseerde winsten kan een bankrun veroorzaken als investeerders in paniek raken. Als iedereen op een bepaalde datum begint te verkopen om contanten te verkrijgen voor de belasting, zal de prijs gigantisch crashen. Die crash zelf kan dan nog meer paniek veroorzaken, waardoor nog meer investeerders verkopen. Iedereen ziet de waarde van zijn portefeuille dalen, terwijl ze tegelijkertijd weten dat het bedrag aan belasting dat ze moeten betalen niet zal dalen.”
Tegelijkertijd betoogde Balaji Srinivasan, de voormalige CTO van Coinbase, dat de impact van deze belastingmaatregelen niet beperkt is tot lokale markten. Hij stelt het voor als een risico voor contagie, waarbij gedwongen liquidatiedruk zich verspreidt naar de prijsvorming.
Hij schetste een hypothetische liquiditeitsneergang om het risico te illustreren.
Hij beschreef een scenario waarin een activum een totale marktwaarde van $10.000 heeft, met 10 aandelen die worden gehouden door 10 verschillende Nederlandse houders, die elk bijna niets hebben betaald. Als de prijs per aandeel op belastingdag $1.000 bedraagt, dan staan alle houders voor een belastingverplichting van 36% oftewel $360.
De crypto-ondernemer legde uit:
“De eerste verkoper verkoopt zijn aandeel, ontvangt $1.000 en betaalt $360 belasting, waardoor hij $640 overhoudt. Maar de verkoop van de eerste verkoper verlaagt de marktprijs naar $960 per aandeel. Dus als de tweede verkoper verkoopt, houdt hij slechts $600 over na het betalen van $360 belasting.”
Tegen de tijd dat de zevende verkoper verkoopt, kan de prijs zijn gedaald tot $200 per aandeel, een redelijk scenario als 60% van de aandelen wordt verkocht.
Bij die prijs moet de zevende verkoper zijn hele positie voor $200 verkopen en heeft toch nog $160 aan belasting verschuldigd.
Hij voegde eraan toe:
“De achtste, negende en tiende verkopers zijn nog slechter af. Tegen de tijd dat zij verkopen, is de prijs waarschijnlijk gedaald tot $100 per aandeel of minder. Zoals met de zevende verkoper, zal zelfs 100% liquidatie hun belastingplicht niet dekken.”
Srinivasan, die sympathie betoonde voor wat hij de “voordien Vliegende Hollanders, nu Huilende Hollanders” noemde, suggereerde dat deze dynamiek investeerders zou kunnen dwingen om bewoners van belastingjurisdicties te blokkeren van hun aandelen omdat dit liquidatie-contagie kan voorkomen.
De exitbelasting en Europese contagie
Een jaarlijkse benadering van het belasten van prijsbewegingen verhoogt de waarde van een ander beleidsinstrument: exitbelastingen.
Als belastingbetalers hun toekomstige aansprakelijkheid kunnen verminderen door te verhuizen voordat een belastingperiode begint, reageren overheden vaak door de regels voor vertrek te verstrakken.
In Nederland is de discussie over exitbelastingen geen abstract onderwerp meer. Een brief van de Nederlandse regering na parlementaire debatten over de belasting van de extreem rijken verwijst expliciet naar voorstellen voor een EU-gewijze exitbelasting en naar de ontwikkeling van nationale exitbelastingmogelijkheden.
Daarnaast meldt de Nederlandse belastingautoriteit dat ze in bepaalde emigratiesituaties mogelijk een “beschermende beoordeling” kunnen uitgeven, wat aantoont dat het beschermen van de claim bij vertrek al een bekend concept in het systeem is.
Dit maakt deel uit van een bredere Europese trend. Duitsland heeft van 1 januari 2025 elementen van exitbelastingen uitgebreid naar bepaalde investeringsfondsbeleggingen, waardoor voorheen niet-gerealiseerde “verborgen reserves” kunnen worden belast bij verhuizing.
Frankrijk heeft al een exitbelasting die van toepassing is op gekwalificeerde niet-gerealiseerde winsten bij vertrek uit het land.
Alex Recouso, de oprichter van CitizenX, stelt dat dit patroon voorspelbaar is door op te merken dat:
“Het begint altijd met een belasting op niet-gerealiseerde winsten. Dan komt de exitbelasting. Ten slotte, het is wereldwijde belasting.”
Recouso verwees naar het voorstel in de nationale begroting van Frankrijk voor 2026 om belasting te heffen op basis van burgerschap, waarbij burgers belasting betalen over het wereldwijde inkomen als ze naar een regio verhuizen met een belastingtarief dat 40% lager is dan dat van Frankrijk.
Hij wees ook op de uitdagingen in het VK, waar het land meer dan 15.000 hoog-netto-waardepersonen verloor in 2025 na een stijging van de belasting op vermogenswinst, wat resulteerde in een daling van 10% in de netto-inkomsten uit vermogenswinstbelasting.
Van belastingheffing naar confiscatie?
De Nederlandse ontwikkeling komt op een moment dat de handhaving van de EU in opschwung is.
DAC8 (de laatste update van de EU over administratieve samenwerking) breidt de automatische uitwisseling van informatie uit tot crypto-activa transacties, met regels die van kracht worden op 1 januari 2026.
Deze infrastructuur maakt jaarbelasting op crypto haalbaar door betrouwbare gegevensoverdrachten van dienstverleners te waarborgen.
Echter, critici zien deze ontwikkelingen als een existentiële bedreiging voor eigendomsrechten.
Recouso beschouwde de situatie als een overgang “van belasting naar confiscatie”, en waarschuwde dat EU-landen belastingen verhogen en uitgangen blokkeren omdat ze effectief bankroet zijn.
“Uiteindelijk zullen ze proberen uw activa te veroveren,” zei Recouso en vergeleek de situatie met de Amerikaanse confiscatie van goud onder Executive Order 6102.
Hij voegde eraan toe:
“Het recht om te vertrekken is een fundamenteel mensenrecht. Kijk gewoon naar de geschiedenis: alle ergste staten hebben het mensenrecht om te vertrekken ingetrokken.”
In het licht hiervan adviseerde Recouso om Bitcoin zelf te bewaren en tweede paspoorten van vriendelijke jurisdicties zoals El Salvador aan te vragen, in navolging van Ray Dalio’s uitspraak dat “locatie net zo belangrijk is als uw allocatie.”
Als het Nederlandse plan voor 2028 wetgeving wordt, zal het een van de duidelijkste voorbeelden in Europa zijn van Bitcoin die van een “verkoop-gebeurtenis belastingverhaal” naar een “houd-gebeurtenis belastingverhaal” verschuift.
Vraag & Antwoord
Wat zijn de belangrijkste gevolgen van de veranderingen in Box 3 voor Bitcoin-houders?
De veranderingen in Box 3 zullen Bitcoin-houders dwingen belasting te betalen over niet-gerealiseerde winsten, wat kan leiden tot een behoefte aan liquiditeit, zelfs als de activa niet zijn verkocht. Dit creëert een spanningsveld tussen de volatiliteit van Bitcoin en de belastingverplichtingen van investeerders.
Hoe kunnen deze fiscale wijzigingen de bredere Europese markt beïnvloeden?
De belastingwijzigingen in Nederland kunnen een voorbeeld vormen voor andere Europese landen, wat kan leiden tot een domino-effect waarbij steeds meer staten vergelijkbare maatregelen invoeren. Dit kan leiden tot een bredere discussie over de belasting van digitale activa in heel Europa.
Wat is het risico van een ‘contagie’ in de bitcoin-markt door deze belastingmaatregelen?
De risico’s van een contagie zijn aanzienlijk, omdat gedwongen verkopen kunnen leiden tot scherpe prijsdalingen. De vrees voor een massale verkoop op een belastingdatum kan onbedoeld leiden tot een negatieve spiraal, waarbij prijzen verder dalen naarmate meer beleggers hun activa verkopen om hun belastingverplichtingen te dekken.
