Twee spectaculaire kunstroven op één dag, waarbij de goudschat van Villena en een diamanten ketting verdwenen, onderstrepen de groeiende kwetsbaarheid van Europese musea. Experts waarschuwen voor een zorgwekkende trend van toenemend geweld en onvoldoende investeringen in veiligheid.
De Europese kunstwereld is opnieuw het toneel van spectaculaire diefstallen. Op donderdag 30 augustus 2026 verdween bijna de volledige goudschat van Villena uit een Spaans museum, terwijl diezelfde dag een ketting met 673 diamanten uit het MAK-museum in Wenen werd gestolen. Deze incidenten zijn geen alleenstaande feiten; ze passen in een zorgwekkende trend van toenemende kunstroven in Europa, vaak gepaard gaand met geweld.
Voormalig rechercheur kunstcriminaliteit Janpiet Callens stelt in VRT NWS dat dit soort ‘hit-and-run’-operaties steeds vaker voorkomen en solide voorbereidingen verraden. Wat hem vooral opvalt, is de toenemende waarde van de gestolen objecten. Waar vroeger voornamelijk schilderijen of kleinere juwelen werden gestolen, richten criminelen zich nu op kostbare voorwerpen zoals goud, waarvan de marktwaarde de laatste jaren sterk is gestegen. Het gaat de dieven om het geld, niet om de historische waarde, waarna de buit vaak wordt omgesmolten en doorverkocht.
Geweld neemt toe bij kunstroven
Europol bevestigt deze verschuiving naar hardere criminaliteit in een recent rapport over museumovervallen. De Europese politiedienst waarschuwt voor nieuwe trends in kunstcriminaliteit, waarbij dieven steeds vaker geweld gebruiken. Vroeger gingen museumdieven discreet te werk, maar de laatste jaren zien we een “zorgwekkende trend richting toenemend geweld”.
Een treffend voorbeeld hiervan is de diefstal van kroonjuwelen ter waarde van 88 miljoen euro uit het Louvre in Parijs in 2025, waarbij medewerkers en bezoekers werden bedreigd. Ook bij een roof uit het Cognacq-Jay-museum in Parijs vielen vier gemaskerde mannen met honkbalknuppels en bijlen het museum binnen. Europol vermoedt dat de daders vaak een verleden hebben in andere criminele feiten en steeds vaker ad hoc handelen, in plaats van gespecialiseerde dievenbendes.
Musea kampen met financiering voor beveiliging
De vraag rijst of Europese musea een beveiligingsprobleem hebben. Callens erkent dat het moeilijk is om op te treden tegen gewapende overvallers, aangezien een mensenleven meer waard is dan een schat. Toch benadrukt hij dat musea maatregelen kunnen nemen op organisatorisch, technisch en bouwkundig vlak. Het probleem is echter dat veel musea niet de nodige fondsen hebben om hierin te investeren. Soms verkiezen instellingen zelfs nieuwe aankopen boven het versterken van hun veiligheid.
Wij zien vooral dat de afschaffing van gespecialiseerde eenheden voor kunstcriminaliteit, zoals in België, de situatie nog kwetsbaarder maakt. De dreiging van meer diefstallen, en mogelijk nog gewelddadiger, hangt boven de Europese kunstschatten. Wij volgen dit verder op, want de veiligheid van ons cultureel erfgoed staat onder druk.
Een reactie achterlaten