Block #9

Tag: Geopolitiek

  • Duitse Benzineprijs Bereikt Nieuw Record, Inflatiezorgen Nemen Toe

    Duitse Benzineprijs Bereikt Nieuw Record, Inflatiezorgen Nemen Toe

    De gemiddelde prijs voor een liter Euro95 is in Duitsland gestegen tot boven 1,97 euro, wat de druk op de Europese Centrale Bank verder opvoert.

    De benzineprijs in Duitsland heeft op dinsdag 23 april een nieuw historisch hoogtepunt bereikt. Een liter Euro95 kostte gemiddeld 1,972 euro, zo blijkt uit cijfers van de Duitse automobielclub ADAC. Dit is de hoogste prijs die ooit is gemeten, nog net iets meer dan de vorige piek van maart 2022, toen de prijs 1,967 euro bedroeg. Dieselprijzen liggen met een gemiddelde van 1,733 euro per liter nog wel onder hun record van 2,326 euro uit de lente van 2022.

    Deze stijging is voornamelijk te wijten aan de hogere olieprijs op de wereldmarkt. De prijs van een vat Brentolie schommelt al weken rond de 90 dollar. De oliemarkt reageert momenteel sterk op de aanhoudende spanningen in het Midden-Oosten, vooral na de recente escalatie tussen Iran en Israël. Wij zien dat elke geopolitieke verstoring direct doorwerkt in de energieprijzen, wat consumenten en bedrijven rechtstreeks in de portemonnee raakt.

    Olieprijs en btw als drijfveren

    De hogere olieprijs is de voornaamste factor die de benzineprijzen opdrijft. Ongeveer de helft van de benzineprijs bestaat uit belastingen, waaronder btw. In Duitsland ligt de btw op brandstof op 19 procent, wat een aanzienlijk deel van de totale prijs vormt. Wij zouden hier niet uitsluiten dat deze hoge belastingdruk de recordprijzen nog extra versterkt, vooral omdat de eerdere prijsdalingen in 2022 deels werden veroorzaakt door tijdelijke belastingverlagingen.

    In maart 2022 had de Duitse overheid nog een tijdelijke accijnsverlaging ingevoerd om de consument te ontlasten, wat de prijzen toen enigszins temperde. Nu deze maatregelen zijn uitgefaseerd, voelen consumenten de volle impact van de gestegen grondstofkosten en belastingen. Dit betekent dat de Duitse automobilist momenteel meer betaalt voor brandstof dan ooit tevoren, een trend die we ook in andere Europese landen zien, zij het in mindere mate.

    Impact op de inflatie

    De aanhoudende stijging van de brandstofprijzen wakkert de inflatiezorgen in de eurozone opnieuw aan. Brandstof is een belangrijke component in de berekening van de consumentenprijsindex en hogere prijzen aan de pomp vertalen zich vaak in hogere transportkosten voor goederen en diensten. Dit kan de verwachte rentedalingen door de Europese Centrale Bank (ECB) bemoeilijken of vertragen. Wij houden het erop dat de ECB de inflatie nauwlettend in de gaten zal houden, zeker nu de energiemarkt zo volatiel blijft.

    De situatie in Duitsland is representatief voor de bredere Europese markt, waar de afhankelijkheid van importolie en geopolitieke factoren de prijzen bepalen. Wat dit betekent voor de gemiddelde Europese consument, is dat de koopkracht verder onder druk kan komen te staan als deze trend zich voortzet. De vraag blijft of de olieprijzen zich stabiliseren of dat we verder moeten rekenen op een stijgende lijn in de komende maanden.

  • Olieprijzen Dalen Ondanks Escalatie In Midden-Oosten

    Olieprijzen Dalen Ondanks Escalatie In Midden-Oosten

    Terwijl de spanningen in het Midden-Oosten oplopen, zakken de olieprijzen onverwacht. Wij zien dit als een teken dat de markt de impact van de regionale onrust op de aanvoer van olie inschat als beperkt, althans voor nu.

    Waarom daalt de olieprijs, terwijl de spanningen in het Midden-Oosten almaar toenemen? Dat is de vraag die dinsdag opdook bij beleggers. De prijs van een vat Brent-olie daalde met 0,8 procent en sloot op 82,96 dollar, terwijl West Texas Intermediate (WTI) zelfs 1,4 procent lager sloot op 78,50 dollar per vat. Deze dalingen volgden op een dag waarop de onrust in de regio verder escaleerde.

    De markten reageerden hiermee op de aanhoudende conflicten. Houthi-rebellen in Jemen claimden een schip in de Rode Zee te hebben aangevallen, terwijl de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk reageerden met nieuwe luchtaanvallen op Houthi-doelen. Tegelijkertijd kwamen er berichten over een Israëlische inval in een ziekenhuis in Gaza. Normaal gesproken zou zo’n escalatie de olieprijzen omhoog stuwen, uit vrees voor verstoringen van de aanvoer.

    Afzwakkende vraag compenseert aanvoerzorgen

    Wij lezen de daling van de olieprijs dan ook als een signaal dat de markt de zorgen over de aanvoer compenseert met een afzwakkende vraag. De wereldwijde economische groeivooruitzichten blijven onzeker, wat de vraag naar olie drukt. Een belangrijke factor hierin is de inflatie in de Verenigde Staten, die in januari iets hoger uitviel dan verwacht. Dit voedt de vrees dat de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, de rente langer hoog zal houden. Dat zou de economie verder kunnen afremmen en de vraag naar energie doen afnemen.

    De Amerikaanse inflatiecijfers lieten een stijging zien van 0,3 procent op maandbasis en 3,1 procent op jaarbasis. Hoewel dit een lichte daling is ten opzichte van de 3,4 procent in december, blijft het boven de doelstelling van de Federal Reserve en de marktverwachtingen. Wij zien dit als een van de belangrijkste redenen waarom de oliemarkt, ondanks de geopolitieke risico’s, toch neerwaarts corrigeert. Het risico op een vertragende wereldeconomie weegt op dit moment zwaarder dan de tijdelijke vrees voor verstoringen van de aanvoerlijnen.

    Wat betekent dit op lange termijn?

    De nuchtere reactie van de oliemarkt op de conflicten in het Midden-Oosten toont aan dat de fundamenten van vraag en aanbod een doorslaggevende rol blijven spelen. Hoewel de spanningen in de regio de prijzen op korte termijn volatiel kunnen maken, lijkt de markt te focussen op de bredere economische vooruitzichten. Wij houden het erop dat de onzekerheid over de wereldwijde groei en de monetaire politiek van centrale banken de komende tijd de belangrijkste drijfveren voor de olieprijs zullen blijven. Het is de vraag hoe lang de markt de situatie in het Midden-Oosten als ‘beheersbaar’ zal blijven zien, mocht de escalatie verder doorzetten.

  • 40 Procent Van De Wereldeconomie Komt Samen Als Modi Xi En Poetin Ontvangt

    40 Procent Van De Wereldeconomie Komt Samen Als Modi Xi En Poetin Ontvangt

    De Indiase premier Modi ontvangt dit weekend de Chinese president Xi Jinping en de Russische president Poetin op de BRICS-top in New Delhi, een opvallende toenadering na jaren van spanningen en grensconflicten. Deze bijeenkomst symboliseert een verschuiving in geopolitieke allianties, mede aangezwengeld door de Amerikaanse handelspolitiek.

    Dit weekend staat New Delhi in het teken van de BRICS-top, waar de Indiase premier Modi de Chinese president Xi Jinping en de Russische president Poetin ontvangt. De komst van Xi, die zeven jaar India had gemeden en met een delegatie van 400 mensen afreist, is een duidelijk signaal. Voor het eerst sinds jaren zitten de leiders van India en China weer aan dezelfde tafel, ondanks een grensconflict waarbij in 2020 tientallen doden vielen.

    De BRICS-groep, oorspronkelijk Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika, is recent uitgebreid met Iran, Egypte, Ethiopië, Indonesië, de Emiraten en Saudi-Arabië. Samen vertegenwoordigen deze elf landen bijna de helft van de wereldbevolking en zo’n 40 procent van de wereldeconomie, gemeten naar koopkracht. China en India nemen daarvan bijna driekwart voor hun rekening, wat de zwaarte van hun aanwezigheid onderstreept.

    Trump Duwde India Weg Uit Amerikaans Kamp

    De toenadering tussen India en China, die in oktober 2024 met grensgesprekken begon, heeft volgens hoogleraar Internationale Politiek Sven Biscop (UGent) veel te maken met de Amerikaanse politiek onder president Trump. Trump eiste in mei 2025 de eer op voor een staakt-het-vuren tussen India en Pakistan, en sloot kort daarna een oliedeal met Pakistan. Deze bemoeienis met wat India als een interne kwestie beschouwt, raakte een gevoelige snaar in Delhi, dat sinds zijn onafhankelijkheid vasthoudt aan strategische autonomie.

    In augustus 2025 escaleerde de situatie toen de VS invoertarieven van 50 procent oplegde aan India, destijds het hoogste tarief ter wereld, zelfs hoger dan die voor China. Dit was een reactie op de massale aankoop van Russische olie door India, een cruciale bron van goedkope energie voor de 1,4 miljard inwoners. Washington zag dit als een financiering van Poetins oorlog, terwijl India hiermee zijn eigen economische belangen beschermde. Deze Amerikaanse druk leidde ertoe dat Modi diezelfde zomer nog naar China reisde voor een ontmoeting met Xi en Poetin, de eerste in zeven jaar.

    Vriendschap Of Strategische Manoeuvre?

    Begin dit jaar verlaagde Trump de tarieven voor India weer naar 18 procent, naar eigen zeggen na een belofte van Modi om minder Russische olie te kopen. Korte tijd later werden veel van zijn tarieven door het Amerikaanse Hooggerechtshof ongeldig verklaard. Hoewel Washington en Delhi nu weer met elkaar praten, heeft India de les geleerd dat trouw aan Washington geen garanties biedt. De Indiase import van Russische olie is bovendien niet afgenomen; de oorlog in de Golf, waar India veel van zijn olie vandaan haalt, heeft stoppen met Russische olie onmogelijk gemaakt.

    De BRICS-top, met de aanwezigheid van Iran, de Emiraten en Saudi-Arabië – landen die in een actuele oorlog tegenover elkaar staan – toont de complexiteit. Het feit dat gastheer Modi hen toch aan één tafel krijgt, is op zich al een prestatie. Ondertussen groeide de handel tussen India en China dit jaar opnieuw met 23 procent, en zijn er eind augustus nieuwe grensgesprekken gevoerd. Toch zien wij hier geen nieuw, hecht blok ontstaan. Peking heeft een rustige zuidgrens nodig voor zijn focus op Taiwan en de VS, terwijl Delhi Washington wil laten zien dat het ook zonder hen kan. Vrienden zijn ze hiermee niet geworden, en het grensconflict blijft onopgelost.

    India is ook economisch nog sterk afhankelijk van China, met een jaarlijks handelstekort van ruim 100 miljard dollar. Delhi wil de BRICS-club bovendien niet omvormen tot een anti-westers front. Als voorzitter stuurt Modi de club liever richting ontwikkeling, handel en klimaat. Europa, dat zwaar heeft ingezet op India met een vrijhandelsakkoord, kijkt met gemengde gevoelens naar de foto van Modi met Xi en Poetin. De les die India heeft geleerd, is om nooit afhankelijk te zijn van één grootmacht. Dat maakt Europa tot een aantrekkelijke, zij het tragere, partner naast de onvoorspelbare Amerikaanse handelspolitiek en de economische druk van China.

  • 3,75 Jaar Hoogtepunt Voor Europese Aardgasprijzen Na Teruglopende Aanvoer

    3,75 Jaar Hoogtepunt Voor Europese Aardgasprijzen Na Teruglopende Aanvoer

    De onrust in het Midden-Oosten en de aanhoudend lage voorraden in Europa stuwen de aardgasprijzen omhoog, met een directe impact op de Amerikaanse markt.

    De Europese aardgasprijzen hebben een nieuw hoogtepunt bereikt, het hoogste in de voorbije 3,75 jaar. Deze stijging, die het gevolg is van een combinatie van factoren, heeft ook de Amerikaanse aardgasprijzen doen herstellen van een dieptepunt van twee weken. De prijs van oktober-Nymex aardgas sloot donderdag met een stijging van 0,43 procent.

    De belangrijkste aanjager van deze Europese prijsstijging is de drastisch verminderde aanvoer vanuit het Midden-Oosten. Door de sluiting van de Straat van Hormuz, een gevolg van het conflict tussen de VS en Iran, moet Europa op zoek naar alternatieve bronnen. Dit zet extra druk op de Europese vraag naar Amerikaans gas. De voorraden in Europa zijn bovendien nog steeds aanzienlijk lager dan normaal voor de tijd van het jaar, wat een zorgwekkende factor is nu de winter dichterbij komt en de vraag traditioneel toeneemt. Op 8 september waren de gasopslagen in Europa voor 67 procent gevuld, terwijl het vijfjarige seizoensgemiddelde 84 procent bedraagt.

    Amerikaanse Vraag Neemt Toe Door Warm Weer

    Terwijl Europa worstelt met aanvoerproblemen, draagt ook de vraag in de Verenigde Staten bij aan de prijsstijging. Voorspellingen van warmer dan gemiddeld weer in het zuiden en zuidoosten van de VS tot 19 september leiden tot een verhoogd gebruik van airconditioning. Dit stuwt de vraag naar aardgas vanuit elektriciteitsproducenten omhoog. Op donderdag steeg de elektriciteitsproductie in de VS (lager-48 staten) met 19,69 procent op jaarbasis tot 100.302 GWh in de week die eindigde op 5 september.

    Toch is er ook sprake van tegengestelde krachten op de Amerikaanse markt. De Amerikaanse Energy Information Administration (EIA) rapporteerde donderdag een toename van de aardgasvoorraden met 40 miljard kubieke voet (bcf) in de week tot 4 september, meer dan de verwachte 34 bcf. Dit was initieel een neerwaartse druk op de prijzen. Hoewel de huidige voorraden in de VS 2,7 procent lager liggen dan vorig jaar, liggen ze nog altijd 4,8 procent boven het vijfjarige seizoensgemiddelde, wat wijst op voldoende aanbod.

    Onzekerheid Over Toekomstige Prijzen

    De vooruitzichten voor de aardgasprijzen blijven onzeker. Enerzijds is er de aanhoudende geopolitieke spanning in het Midden-Oosten en de lage Europese voorraden die de prijzen kunnen opdrijven. Anderzijds voorspellen weermodellen een ‘Super El Niño’ voor de herfst en winter, wat kan leiden tot warmer dan normale temperaturen op het noordelijk halfrond. Een mildere winter zou de vraag naar aardgas voor verwarming aanzienlijk kunnen verminderen.

    De EIA projecteerde in augustus al dat de Amerikaanse aardgasvoorraden eind oktober zullen aanzwellen tot 3.985 bcf. Dat is het hoogste niveau in tien jaar en vijf procent boven het vijfjarige gemiddelde. Dit zou de druk op de prijzen kunnen verlichten, tenzij de export naar Europa als gevolg van de crisis in het Midden-Oosten nog verder toeneemt. Het is een delicate balans tussen aanbod, vraag en onverwachte gebeurtenissen die de komende maanden bepalend zal zijn voor de gasmarkt.

  • TSMC Blijft Cruciaal Voor AI-Chips Ondanks Geopolitieke Spanningen

    TSMC Blijft Cruciaal Voor AI-Chips Ondanks Geopolitieke Spanningen

    De Taiwanese chipreus speelt een onmisbare rol in de wereldwijde toeleveringsketen van geavanceerde chips, een positie die zelfs de grootste wereldmachten niet kunnen negeren.

    TSMC, de Taiwanese gigant in chipfabricage, heeft zich een onmisbare positie verworven in de wereldwijde toeleveringsketen, zo cruciaal dat zelfs de grootste geopolitieke spelers er niet omheen kunnen. Het bedrijf is verantwoordelijk voor de productie van maar liefst 90 procent van de meest geavanceerde chips ter wereld. Dit maakt het een strategische speler van ongekende omvang, vooral nu de vraag naar Artificiële Intelligentie (AI) chips explodeert.

    De dominantie van TSMC is zo groot dat het bedrijf de technologische ruggengraat vormt voor veel van de huidige technologische innovaties. Zonder hun productiefaciliteiten zouden bedrijven zoals Nvidia, AMD en Apple, die afhankelijk zijn van deze geavanceerde chips, hun producten niet kunnen leveren. Wij zien vooral dat deze afhankelijkheid, hoe ongemakkelijk ook voor sommige landen, de positie van TSMC op lange termijn verstevigt, aangezien een alternatief bouwen jaren en honderden miljarden euro’s zou kosten.

    Strategische troef in geopolitiek

    De kwetsbaarheid van deze toeleveringsketen, gecentreerd rond Taiwan, is de voorbije jaren een belangrijk aandachtspunt geworden. De Verenigde Staten en China vechten om technologische suprematie, waarbij chips een centrale rol spelen. Toch toont de praktijk dat, ondanks alle retoriek, niemand TSMC echt links kan laten liggen. De expertise en schaalvoordelen van het bedrijf zijn zo uniek dat pogingen om de afhankelijkheid te verminderen, zoals de bouw van nieuwe fabrieken in de VS, slechts een druppel op een hete plaat zijn vergeleken met de bestaande capaciteit in Taiwan.

    TSMC’s positie als ’s werelds meest geavanceerde chipproducent maakt het tot een strategische troef. Het bedrijf is zo’n integraal onderdeel van de mondiale economie dat een verstoring van zijn activiteiten catastrofale gevolgen zou hebben voor vrijwel elke sector die afhankelijk is van technologie. Dit heeft ertoe geleid dat zowel de VS als Europa subsidies aanbieden om TSMC te verleiden tot het bouwen van fabrieken op hun grondgebied, al blijft de bulk van de productie in Taiwan.

    De kostprijs van onafhankelijkheid

    Het opbouwen van een alternatieve chipindustrie die kan concurreren met TSMC is een gigantische en dure onderneming. Het vergt niet alleen enorme investeringen in onderzoek en ontwikkeling, maar ook de opbouw van een complex ecosysteem van gespecialiseerde leveranciers en hoogopgeleid personeel. De huidige geopolitieke situatie drijft landen ertoe om te investeren in hun eigen chipcapaciteit, maar dit zal de dominantie van TSMC op korte tot middellange termijn waarschijnlijk niet doorbreken.

    De focus op AI zal de vraag naar de meest geavanceerde chips alleen maar verder aanwakkeren. Dit betekent dat TSMC’s orderboeken naar verwachting goed gevuld zullen blijven. Wij denken dat dit de onderhandelingspositie van Taiwan en TSMC alleen maar sterker maakt, ongeacht de politieke spanningen in de regio.

  • Bitcoin Schiet Naar 73.800 Euro Na Iraanse Aanvallen, Olieprijs Stijgt Mee

    Bitcoin Schiet Naar 73.800 Euro Na Iraanse Aanvallen, Olieprijs Stijgt Mee

    Bitcoin schoot omhoog tot boven de 79.700 dollar en de olieprijs piekte, terwijl de aandelenmarkten over de hele lijn zakten. De cryptomunt gedraagt zich daarmee als een veilige haven, net als edelmetalen.

    De koers van Bitcoin steeg naar een hoogtepunt van 79.700 dollar (ongeveer 73.000 euro) na Iraanse raketaanvallen op Amerikaanse bases in Jordanië. Deze stijging viel samen met een algemene daling op de aandelenmarkten en een sterke toename van de olieprijs. Brent-olie doorbrak voor het eerst sinds juli de grens van 100 dollar per vat.

    De cryptomunt vertoonde daarmee een opmerkelijke correlatie met traditionele veilige havens zoals goud en zilver, die respectievelijk 1,06 procent en 1,33 procent stegen. Dit staat in schril contrast met de Europese Stoxx Europe 600-index, die 0,5 procent daalde, en de Amerikaanse Dow Jones Industrial Average, die eerder al een verlies van 1,2 procent noteerde. Wij zien hier een duidelijke verschuiving in hoe de markt Bitcoin percipieert, van een risicovol activum naar een mogelijke schuilplaats tijdens geopolitieke onrust.

    Bitcoin Volgt Goud Na Uitstroom Bij ETF’s

    Deze beweging is bijzonder, want begin september zagen we nog het tegenovergestelde. Toen daalde Bitcoin, samen met de aandelen, na eerdere Amerikaanse aanvallen op Iraanse doelen. De cryptomarkt lijkt zijn eigen pad te kiezen, los van de bredere aandelenindices.

    Opmerkelijk is ook de uitstroom uit Amerikaanse spot Bitcoin ETF’s. Dinsdag was er een netto-uitstroom van 46,65 miljoen dollar (ongeveer 42,7 miljoen euro), na een instroom van 174,6 miljoen dollar (ongeveer 160 miljoen euro) de vrijdag ervoor. Ondanks deze uitstroom wist Bitcoin toch te stijgen, wat suggereert dat de vraag elders vandaan komt, mogelijk van investeerders die directe blootstelling aan de munt zoeken.

    Afgeleide Producten Laten Licht Herstel Zien

    Ook op de markt voor afgeleide producten zien we beweging. De ’taker buy-sell volume ratio’, die de agressiviteit van kopers en verkopers meet, is na twee dagen van bearish signalen weer neutraal geworden. Dit duidt op een evenwichtiger sentiment nadat Bitcoin de grens van 79.000 dollar opnieuw overschreed. De ‘open interest’ (het aantal uitstaande contracten) op Bitcoin futures daalde, wat kan betekenen dat shortposities, die waren opgebouwd toen de koers daalde, nu worden afgedekt.

    Dit wijst erop dat sommige beleggers hun weddenschappen tegen Bitcoin hebben teruggedraaid, al zien wij nog geen massale instroom van nieuw, bullish kapitaal. De totale open interest blijft onder de 700.000, wat betekent dat de markt nog steeds relatief ‘licht’ gepositioneerd is. Dat kan betekenen dat er ruimte is voor verdere beweging in beide richtingen, afhankelijk van hoe de geopolitieke situatie zich de komende dagen ontvouwt.

  • Brent-Olie Stijgt Van Onder De 100 Dollar Naar 100 Dollar Door Geopolitieke Onrust

    Brent-Olie Stijgt Van Onder De 100 Dollar Naar 100 Dollar Door Geopolitieke Onrust

    De aanhoudende aanvallen tussen de Verenigde Staten en Iran drijven de olieprijs omhoog, met een vat Brent-olie dat voor het eerst sinds juli boven de 100 dollar uitkomt. Ook de benzineprijzen aan de pomp stijgen mee.

    De prijs van een vat Brent-olie heeft vandaag de grens van 100 dollar doorbroken. Dit is de eerste keer sinds juli dat de olieprijs zo hoog staat, een directe reactie op de aanhoudende spanningen en aanvallen tussen de Verenigde Staten en Iran. Het vat Brent-olie is sinds begin dit jaar al bijna 60 procent duurder geworden.

    De geopolitieke onrust in het Midden-Oosten, vooral rond de olie-export uit de regio, wakkert de zorgen aan over mogelijke verstoringen van de wereldwijde toevoer. De Amerikaanse bank Goldman Sachs heeft al gewaarschuwd dat de prijs per vat kan oplopen tot 120 dollar als de escalatie niet stopt. Zulke voorspellingen voeden de onzekerheid in de markt en wij zien vooral dat de risicopremie op olie stijgt.

    Benzineprijs Stijgt Mee

    De stijging van de olieprijs is al voelbaar aan de pomp. De adviesprijs voor een liter benzine schommelt nu rond de 2,72 euro, wat een aanzienlijke verhoging betekent. Dat is een niveau dat we lange tijd niet meer hebben gezien en een rechtstreeks gevolg van de hogere inkoopprijzen op de internationale markten. De hogere olieprijs vertaalt zich bijna onmiddellijk in duurdere brandstof voor de consument.

    Wat dit voor de toekomst betekent, blijft onzeker. De dynamiek tussen de VS en Iran is onvoorspelbaar. Wij twijfelen of de prijs op dit niveau stabiliseert, want eerdere escalaties lieten zien dat de markten snel kunnen reageren op zowel positief als negatief nieuws. Een langdurige periode van hoge olieprijzen zou een rem kunnen zetten op de wereldwijde economische groei, wat dan weer tot een lagere vraag naar olie kan leiden. Het is een delicate balans.

    Nederland Geeft Strategische Reserve Vrij

    In Nederland heeft de overheid al een deel van haar strategische oliereserves vrijgegeven om de impact van de stijgende prijzen te verzachten. Dit is een maatregel die zelden wordt genomen en onderstreept de ernst van de situatie. Deze actie kan op korte termijn de druk op de binnenlandse brandstofprijzen iets verlichten, maar de fundamentele oorzaak – de geopolitieke spanningen – blijft onveranderd.

    De effectiviteit van het vrijgeven van reserves is beperkt als de onrust in het Midden-Oosten aanhoudt. De vraag is nu hoe lang de reservevoorraden een buffer kunnen bieden tegen een markt die door onzekerheid wordt gedreven. Wij denken dat de markt pas echt tot rust komt als de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran daadwerkelijk afnemen, wat op dit moment nog verre van zeker is.

  • Olieprijs Schiet Omhoog Door Aanvallen, Benzineprijs Klimt Boven 2,71 Euro

    Olieprijs Schiet Omhoog Door Aanvallen, Benzineprijs Klimt Boven 2,71 Euro

    De onrust in de Straat van Hormuz stuwt de kosten voor consumenten en de internationale oliemarkt naar nieuwe hoogtes.

    De benzinepomp toont opnieuw hogere prijzen nu de olieprijs een forse stijging doormaakt. Door aanhoudende aanvallen in de strategisch belangrijke Straat van Hormuz, waar dit weekend nauwelijks schepen doorheen konden, is de adviesprijs voor een liter benzine inmiddels de 2,71 euro gepasseerd. Dit volgt op een eerdere recordbreuk vorige week, toen de mei-piek al werd overschreden.

    De escalatie van spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran, met nieuwe aanvallen over en weer, legt de scheepvaart in de vitale zeestraat lam. De Straat van Hormuz is een cruciale doorvoerroute voor een aanzienlijk deel van de wereldwijde olievoorraad. Wij zien vooral dat elke nieuwe confrontatie direct doorwerkt in de marktperceptie en de bereidheid van handelaren om risico te nemen, wat de prijzen opdrijft.

    Analisten van de Amerikaanse bank Goldman Sachs verwachten dat, mochten de aanvallen aanhouden en de problemen voor de scheepvaart toenemen, de prijs van een vat Brent-olie kan oplopen tot 120 dollar (ongeveer 110 euro). Dat is ruim twintig procent boven de huidige prijs van ongeveer 97 dollar per vat. De onzekerheid rond de doorvoer van olie uit de regio is al maanden een drijvende kracht achter de hogere olieprijzen. De adviesprijs voor diesel bleef dit weekend stabiel op 2,68 euro per liter, maar ook hier was vorige week al een stevige stijging te zien.

    Wat Dit Betekent Voor De Markt

    De aanhoudende instabiliteit in het Midden-Oosten heeft een directe impact op de energieprijzen wereldwijd. Telkens wanneer er zicht is op een de-escalatie, zien we de prijzen aan de pomp even dalen, om vervolgens bij nieuwe aanvallen weer omhoog te schieten. Deze volatiliteit maakt het voor zowel consumenten als bedrijven lastig om te plannen.

    De situatie toont eens te meer de kwetsbaarheid van de wereldwijde energievoorziening, die sterk afhankelijk blijft van geopolitieke ontwikkelingen in een relatief klein gebied. De impact van verstoringen in de Straat van Hormuz is niet te onderschatten: het heeft niet alleen gevolgen voor ruwe olie, maar ook voor aardgas en geraffineerde olieproducten zoals diesel.

    Vooruitzichten Blijven Onzeker

    De verwachting is dat de prijzen de komende tijd onder druk blijven staan, zolang er geen structurele oplossing komt voor de conflicten in de regio. Voor de consument betekent dit dat de kosten voor transport en verwarming waarschijnlijk hoog blijven. De vraag is wanneer de markt een punt bereikt waarop de vraag significant daalt door de hoge prijzen, of dat er alternatieven gevonden kunnen worden voor de aanvoer van olie.

  • Nederlandse Bank Verhuist Goud Uit New York, Geopolitiek Speelt Een Rol

    Nederlandse Bank Verhuist Goud Uit New York, Geopolitiek Speelt Een Rol

    Na Frankrijk en Duitsland heeft ook de Nederlandse centrale bank goudvoorraden uit New York teruggehaald. De stap komt te midden van groeiende wereldwijde onzekerheid over de Amerikaanse politiek en economische stabiliteit.

    De status van de Verenigde Staten als veilige haven staat onder druk. Nu ook de Nederlandse centrale bank, net als eerder Frankrijk en Duitsland, besloten heeft goudvoorraden uit New York te verplaatsen, lijkt het vertrouwen in de stabiliteit van de VS te wankelen.

    De Nederlandsche Bank (DNB) noemde ‘geopolitieke onrust’ als reden voor de verplaatsing van hun goud. De stap volgt op vergelijkbare acties van Frankrijk, dat onlangs het laatste deel van zijn New Yorkse goud verkocht met een winst van ongeveer 14 miljard euro, en Duitsland, dat al tijdens de eerste ambtstermijn van president Trump aanzienlijke transfers deed. Dit toont een duidelijke trend: centrale banken willen meer controle over hun reserves, in plaats van geografische nabijheid.

    Goud wordt weer een strategische troef

    Landen houden van oudsher goud aan als reserveactief, een bron van veiligheid en een tastbare waarde die snel kan worden omgezet in contanten. Na de Tweede Wereldoorlog legden veel landen hun goud neer in de kluizen van de New York Federal Reserve, deels door het toenmalige Amerikaanse leiderschap. Nu zien we dat er meer en meer wordt getwijfeld aan de voordelen van die centralisatie.

    Niet enkel goud voelt de impact. Noorwegen’s staatsoliefonds, met een waarde van omgerekend ruim 2.200 miljard euro, opperde ook een plan om zijn Amerikaanse staatsobligaties te verminderen. De totale overheidsaandelen wil het fonds terugbrengen van 70 naar 50 procent. Dit duidt op een bredere terughoudendheid tegenover Amerikaanse activa.

    De onzekere factor Trump

    Analisten wijzen op de “irrationaliteit van de president” als een belangrijke factor. Steven Blitz, hoofdeconoom van GlobalData TS Lombard, stelt dat centrale banken terecht risico’s overwegen wanneer de Amerikaanse president dreigt met handelsbeperkingen of de rentevoeten wil dicteren. De angst dat goud in New York plotseling niet meer toegankelijk zou zijn, lijkt deels mee te spelen in de beslissing van landen om hun reserves terug te halen.

    De Verenigde Staten blijft met meer dan 8.000 ton de grootste goudhouder ter wereld, gevolgd door Duitsland, Frankrijk en Italië. Nederland bezit ongeveer 1.300 ton, wat neerkomt op ongeveer 55 procent van zijn totale reserves. De goudprijs is sinds de Russische invasie in Oekraïne fors gestegen, met een piek van ongeveer 5.150 euro per ounce in januari, en schommelt nu rond de 4.100 euro.

    Hoewel de Amerikaanse staatsschuld inmiddels 40 biljoen dollar bedraagt en de rente op 10-jarige staatsobligaties naar 4,8 procent is gestegen, blijft de Amerikaanse markt voor velen de meest liquide. Toch is het duidelijk dat de geopolitieke cycli en de onvoorspelbaarheid van de Amerikaanse politiek centrale banken ertoe aanzetten hun beleid kritisch te herbekijken. Wij volgen op of deze trend zich verderzet.

  • China Richt Zich Steeds Meer Op Eigen Markt, Exports Dalen Met Bijna 5 Procent

    China Richt Zich Steeds Meer Op Eigen Markt, Exports Dalen Met Bijna 5 Procent

    De Chinese economie ondergaat een fundamentele verschuiving: minder afhankelijk van export, meer gericht op de binnenlandse markt en technologische innovatie. Dat heeft verregaande gevolgen voor internationale handel en toeleveringsketens.

    De Chinese economie, lang de ‘fabriek van de wereld’, transformeert in een snel tempo. Waar het land voorheen vooral bekendstond om zijn massale export van goederen, zien we nu een duidelijke beweging naar een focus op de eigen binnenlandse markt en een grotere rol in mondiale netwerken, zo analyseert Trends.be. Deze koerswijziging heeft al concrete gevolgen: de Chinese export kromp vorig jaar met 4,6 procent, een opvallende daling die de nieuwe economische realiteit onderstreept.

    Deze verschuiving is geen toeval, maar een bewuste strategie. De Chinese overheid stuurt al langer aan op meer zelfredzaamheid en een grotere rol voor binnenlandse consumptie. Het land wil minder kwetsbaar zijn voor geopolitieke spanningen en externe schokken, en tegelijkertijd zijn eigen technologische sectoren versterken. Dit zien wij als een signaal dat China, in plaats van de productielijn van anderen, steeds meer de architect van zijn eigen economische toekomst wordt.

    Nieuwe Industriële Revolutie

    De nadruk ligt nu op hoogwaardige technologie en innovatie. Sectoren als elektrische voertuigen, hernieuwbare energie en geavanceerde machines krijgen prioriteit. China is niet langer enkel de plek waar goedkoop geproduceerd wordt; het land investeert massaal in onderzoek en ontwikkeling. In 2022 gaf China 2,8 procent van zijn bruto binnenlands product (bbp) uit aan R&D. Dat is een aanzienlijke stijging ten opzichte van de 0,6 procent in het jaar 2000 en toont de ambitie om de mondiale leider te worden in sleuteltechnologieën.

    Deze focus op hightech en binnenlandse vraag staat in schril contrast met de situatie van twintig jaar geleden, toen China vooral een assemblagehub was. Het land wil nu zijn eigen waardeketen beheersen en minder afhankelijk zijn van import. Dat kan leiden tot meer concurrentie op de wereldmarkt voor geavanceerde producten, maar ook tot nieuwe samenwerkingsmogelijkheden voor bedrijven die willen profiteren van China’s innovatiekracht.

    Gevolgen Voor De Wereldhandel

    De impact van deze Chinese transformatie is voelbaar over de hele wereld. Westerse bedrijven die hun toeleveringsketens decennia lang op China baseerden, moeten nu alternatieven zoeken, of zich aanpassen aan de veranderende Chinese prioriteiten. De dalende exportcijfers en de groeiende binnenlandse focus wijzen op een minder globalistische Chinese economie. Voor bedrijven die zich richten op de Chinese consument, liggen er wel degelijk kansen, gezien de toenemende koopkracht en de groeiende vraag naar kwalitatieve producten en diensten.

    De Chinese economie, met een bbp van ruim 17 biljoen euro, blijft een reus, maar de manier waarop die reus beweegt, verandert. Wij houden het erop dat deze verschuiving niet zomaar een trend is, maar een structurele verandering die de komende jaren de internationale economie zal blijven vormen. Het is een delicate evenwichtsoefening voor de rest van de wereld om hierop in te spelen zonder achterop te geraken.

  • ASD Ziet Hogere Kosten En Trage Ontwikkeling Door Minder Amerikaanse Defensietechnologie

    ASD Ziet Hogere Kosten En Trage Ontwikkeling Door Minder Amerikaanse Defensietechnologie

    De Europese defensie-industrie waarschuwt de Europese Commissie voor de mogelijke gevolgen van een beleid gericht op minder afhankelijkheid van Amerikaanse technologie. De industrie ziet risico’s voor de concurrentiepositie en de snelheid van innovatie.

    De Europese defensie-industrie maakt zich zorgen over de plannen van de Europese Commissie om de afhankelijkheid van Amerikaanse technologie te verminderen. Volgens de Aerospace, Security and Defence Industries Association of Europe (ASD), een lobbygroep die de belangen van de sector behartigt, kan een dergelijk beleid leiden tot hogere kosten en een vertraging van de technologische ontwikkeling. Dit standpunt werd duidelijk in een reactie op de ‘European Defence Industrial Strategy’ (EDIS) van de Commissie, die erop gericht is de Europese defensiecapaciteit te versterken en strategische autonomie te bevorderen.

    De industrie benadrukt dat het volledig afsnijden van de banden met leveranciers buiten Europa, vooral die uit de Verenigde Staten, onrealistisch is. Amerikaanse technologie is al decennia diep verankerd in de Europese defensieketens. Plotselinge veranderingen zouden niet alleen de kosten voor het ontwikkelen van nieuwe systemen opdrijven, maar ook de interoperabiliteit met NAVO-bondgenoten bemoeilijken. Wij zien vooral een spanningsveld tussen de wens naar autonomie en de pragmatische noodzaak van efficiënte inkoop en samenwerking.

    Strategische Autonomie Versus Praktische Realiteit

    De Europese Commissie streeft ernaar dat tegen 2030 minstens 50 procent van het defensiematerieel binnen de EU wordt ingekocht, en tegen 2035 zou dit percentage moeten stijgen naar 60 procent. Deze ambitieuze doelstellingen zijn een direct gevolg van de recente geopolitieke verschuivingen en de noodzaak om de eigen veiligheid te kunnen waarborgen, los van externe factoren. Het idee is om de productiecapaciteit binnen de EU te vergroten en zo de bevoorradingszekerheid te garanderen. Maar de defensiesector waarschuwt dat het creëren van volledig nieuwe toeleveringsketens en het ontwikkelen van alternatieve technologieën jaren kan duren en aanzienlijke investeringen vereist, wat de prijzen voor de eindgebruiker, de Europese legers, zal verhogen.

    Het is een complexe afweging: enerzijds de terechte wens om minder kwetsbaar te zijn voor externe druk, anderzijds de realiteit dat de huidige infrastructuur en expertise voor een groot deel gebouwd zijn op internationale samenwerking. Wij twijfelen of de voorgestelde termijnen haalbaar zijn zonder aanzienlijke neveneffecten, zoals een stijging van de totale defensie-uitgaven die dan niet direct aan meer capaciteit gekoppeld kunnen worden.

    Mogelijke Gevolgen Voor Innovatie

    Een ander punt van zorg is de impact op innovatie. De Amerikaanse defensie-industrie staat bekend om zijn omvangrijke onderzoeks- en ontwikkelingsbudgetten en technologische voorsprong op bepaalde gebieden. Door deze bronnen minder te benutten, zou Europa mogelijk achterop kunnen raken bij de nieuwste ontwikkelingen. De ASD pleit daarom voor een genuanceerde benadering, waarbij Europa weliswaar zijn eigen industriële basis versterkt, maar tegelijkertijd open blijft staan voor strategische samenwerkingen waar dit efficiëntie en technologische vooruitgang bevordert. Het is een delicate balans tussen het smeden van eigen kracht en het benutten van wereldwijde expertise.

  • G20-Top Ziet China Weigeren Boetekleed Aan Te Trekken Over Handelsoverschot Van 823 Miljard Dollar

    G20-Top Ziet China Weigeren Boetekleed Aan Te Trekken Over Handelsoverschot Van 823 Miljard Dollar

    De G20-landen probeerden China te bewegen tot een verandering van zijn handelspraktijken, maar kregen nul op het rekest. Peking wijst de kritiek op het enorme handelsoverschot van de hand en stelt dat de wereld er net van profiteert.

    Op de recente G20-bijeenkomst in Italië heeft China ferm geweigerd de kritiek op zijn handelsoverschot te aanvaarden. Het land zag zijn handelsoverschot in 2023 oplopen tot 823 miljard dollar (ongeveer 760 miljard euro), een aanzienlijke stijging ten opzichte van de 676 miljard dollar (ongeveer 625 miljard euro) die het in 2022 liet optekenen. De G20-landen, waaronder de Verenigde Staten en Europa, drongen aan op aanpassingen van het Chinese economische beleid, maar Peking stelde dat het met zijn export juist bijdraagt aan de wereldwijde welvaart.

    Deze houding van China benadrukt de groeiende spanningen rond internationale handel. Westerse landen vrezen oneerlijke concurrentie en een verstoring van de wereldmarkt door massale Chinese export, mede gedreven door overheidssubsidies. Wij zien hierin een voortzetting van een trend waarbij economische macht steeds meer als geopolitiek instrument wordt ingezet.

    Amerikaanse Druk Neemt Toe

    De Verenigde Staten heeft zich de voorbije maanden steeds kritischer opgesteld ten aanzien van de Chinese handelspraktijken. Janet Yellen, de Amerikaanse minister van Financiën, bezocht China recent om de kwestie van het overschot aan productiecapaciteit en de effecten daarvan op de wereldmarkt aan te kaarten. Haar bezorgdheid spitst zich toe op sectoren zoals elektrische voertuigen en hernieuwbare energie, waar Chinese bedrijven met overheidssteun de prijzen onder druk zouden zetten. Deze druk lijkt vooralsnog weinig effect te hebben op de Chinese onderhandelingspositie.

    Gevolgen Voor De Wereldeconomie

    De weigering van China om zijn handelspolitiek aan te passen, kan verstrekkende gevolgen hebben voor de wereldeconomie. Het risico op een escalatie van handelsconflicten neemt toe, wat kan leiden tot hogere importtarieven en verstoringen van toeleveringsketens. Dit zou de consumentenprijzen kunnen opdrijven en de economische groei wereldwijd kunnen afremmen. Wij volgen dit nauwlettend, want de stabiliteit van de wereldhandel hangt voor een groot deel af van de bereidheid van grote economieën om compromissen te sluiten.

  • Goudprijs Klimt Naar Record Van 2.365 Dollar, Gedragen Door Centrale Banken

    Goudprijs Klimt Naar Record Van 2.365 Dollar, Gedragen Door Centrale Banken

    De goudprijs heeft zijn klim onverminderd voortgezet en piekte deze week naar een nieuw record van 2.365 dollar (ongeveer 2.190 euro) per troy ounce. Deze gestage opmars, die al een tijdje gaande is, wijst op een aanhoudende vraag en een groeiende onzekerheid op de wereldmarkten. Wij zien vooral dat een combinatie van factoren de edelmetaalprijs de hoogte injaagt.

    De stijging van de goudprijs heeft de jongste tijd alle verwachtingen overtroffen, zelfs die van traditionele goudanalisten. Velen hadden de grens van 2.100 dollar per troy ounce al als een stevige weerstand beschouwd. Dat dit niveau nu met gemak doorbroken is, toont aan dat de onderliggende krachten sterker zijn dan gedacht. Twee belangrijke pijlers dragen deze opwaartse trend: de aanhoudende aankopen door centrale banken en de toenemende geopolitieke spanningen.

    Centrale Banken Blijven Massa’s Goud Kopen

    Centrale banken wereldwijd hebben de voorbije twee jaar massaal goud ingeslagen. In het jaar 2022 kochten ze bijvoorbeeld 1.082 ton goud, gevolgd door nog eens 1.037 ton in 2023. De World Gold Council, die de goudmarkt nauwlettend volgt, meldt dat dit een onafgebroken trend is die ook in 2024 doorzet. Die aankopen vormen een cruciaal steunpunt voor de goudprijs. Wij houden het erop dat dit strategisch aankooppatroon, vaak gedreven door de wens om de reserves te diversifiëren en de afhankelijkheid van de Amerikaanse dollar te verminderen, een solide basis creëert voor verdere prijsstijgingen. Landen als China en India zijn hierin bijzonder actief, wat hun economische strategieën en monetaire beleid weerspiegelt.

    Geopolitieke Risico’s Drijven Vraag Op

    Naast de centrale banken speelt de mondiale geopolitieke situatie een belangrijke rol. Conflicten zoals de oorlog in Oekraïne en de onrust in het Midden-Oosten creëren een gevoel van onzekerheid. In tijden van crisis en instabiliteit zoeken beleggers traditioneel hun toevlucht tot veilige activa, en goud is daarvan de ultieme vertegenwoordiger. Dat lezen wij als een signaal dat de vraag naar goud niet alleen door economische overwegingen wordt gestuwd, maar ook door een dieper liggende behoefte aan bescherming tegen onverwachte gebeurtenissen. De aanhoudende dreiging van inflatie draagt hier eveneens aan bij; goud wordt vaak gezien als een betrouwbare hedge tegen een dalende koopkracht van valuta.

    Wat Wij Zien Voor De Toekomst Van Goud

    Terwijl de inflatie in veel westerse landen lijkt af te nemen, blijft de reële rente in de VS nog steeds negatief. Dit betekent dat de rente die je krijgt op spaargeld of obligaties, na correctie voor inflatie, lager is dan nul. Dat maakt goud aantrekkelijker als alternatief, omdat het geen rente oplevert maar ook niet erodeert door inflatie. Wij denken dat zolang deze situatie aanhoudt, en de geopolitieke spanningen niet significant afnemen, de opwaartse druk op de goudprijs zal blijven bestaan. De recente prijsstijgingen zijn geen kortstondige hype, maar eerder een reflectie van diepere structurele verschuivingen in de wereldwijde financiële en politieke landschappen. Het is nog afwachten hoe de prijs zich verder zal ontwikkelen, maar de signalen voor een verdere klim zijn duidelijk.

  • Nederlandse Centrale Bank Verplaatst 86 Ton Goud, De Crisisparaatheid Verhoogt Daarmee

    Nederlandse Centrale Bank Verplaatst 86 Ton Goud, De Crisisparaatheid Verhoogt Daarmee

    De Nederlandsche Bank (DNB) heeft in alle stilte een aanzienlijk deel van haar goudvoorraad verplaatst. Tussen maart en augustus van dit jaar werd maar liefst 86 ton goud, ter waarde van ongeveer 10,1 miljard euro, overgebracht vanuit de Verenigde Staten en Canada naar de kluizen in Londen. De centrale bank verklaart de operatie door een groeiende geopolitieke onrust en de wens om beter voorbereid te zijn op ernstige crisissituaties.

    Deze ingreep betekent dat ruim een kwart van de totale Nederlandse goudreserve die in Noord-Amerika lag, nu in het Verenigd Koninkrijk ligt. De DNB benadrukt dat Londen een cruciale handelsplek is voor fysiek goud, wat de verhandelbaarheid van de reserves in noodsituaties moet verbeteren. In New York en Ottawa zou het goud volgens de bank minder direct inzetbaar zijn, wat een directe aanleiding vormde voor de verhuizing.

    Goudvoorraad Verspreid Over Vier Locaties

    Met deze verplaatsing is de spreiding van het Nederlandse goud aanzienlijk gewijzigd. Waar voorheen 31,3 procent van de totale voorraad in New York lag, is dat nu gedaald naar 18,5 procent. De voorraad in Canada zakte van 19,7 procent naar eveneens 18,5 procent. Londen huisvest nu bijna een derde van de Nederlandse goudschat, precies 32,1 procent. De rest van de 612,4 ton goud, die eind 2025 een waarde had van 72,2 miljard euro, ligt in Zeist, Nederland (30,8 procent).

    De DNB verklaart dat een evenwichtigere spreiding van de goudvoorraad over Noord-Amerika, het Verenigd Koninkrijk en Nederland helpt om risico’s te spreiden. Het is niet de eerste keer dat Nederland zijn goudreserves herschikt; in 2014 haalde de bank al een deel van haar goud terug uit de VS, om een evenwichtigere verdeling te creëren. De huidige beweging, waarbij het goud van de VS en Canada naar Londen verhuist, past in die langetermijnstrategie van risicobeheer en crisisparaatheid.

    Zorgen Over Amerikaanse Invloed

    Deze goudverhuizing is opmerkelijk, gezien eerdere uitspraken van de DNB. De centrale bank uitte eerder al zorgen over de verharde relatie tussen Europa en de Verenigde Staten, vooral sinds de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis. De DNB waarschuwde toen dat de VS het Nederlandse betalingsverkeer potentieel zou kunnen stilleggen en pleitte al langer voor minder afhankelijkheid van de Verenigde Staten. Hoewel de bank destijds nog aangaf zich geen zorgen te maken over een mogelijke gijzeling van de goudvoorraad door de VS, wijst de huidige verplaatsing toch op een strategische heroverweging.

    België heeft overigens een vergelijkbare aanpak. De Nationale Bank van België, die een totale goudreserve van 227 ton beheert, heeft het grootste deel daarvan opgeslagen bij de Bank of England in Londen. Een kleiner deel ligt in Canada en bij de Bank voor Internationale Betalingen in Bazel. Die keuze heeft ook een historische reden: Londen is een belangrijke goudmarkt en het spreiden van reserves in het buitenland biedt een buffer in tijden van oorlog of andere nationale crises. Een pragmatische keuze dus, die nu ook Nederland expliciet maakt.

  • Nederlandse Economie Groeit Door Defensie-Uitgaven, Politieke Prioriteiten Verschuiven Zoals Verwacht

    Nederlandse Economie Groeit Door Defensie-Uitgaven, Politieke Prioriteiten Verschuiven Zoals Verwacht

    De verwachte economische groei van Nederland in 2024 komt vooral door toenemende uitgaven aan defensie, een trend die de afgelopen jaren al zichtbaar was en nu een duidelijke impact heeft op het bruto binnenlands product.

    De Nederlandse economie is dit jaar vooral gegroeid dankzij de toenemende uitgaven aan defensie. Dit blijkt uit een analyse van de Nederlandse economie, waaruit naar voren komt dat deze overheidsinvesteringen een significant deel van de verwachte groei voor hun rekening nemen. Het is een duidelijke verschuiving in de economische motor van het land.

    De extra investeringen in defensie zijn het directe gevolg van internationale afspraken en een veranderd geopolitiek klimaat. Sinds de Russische invasie in Oekraïne hebben veel Europese landen, waaronder Nederland, hun defensiebudgetten fors opgeschroefd om te voldoen aan de NAVO-norm van 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Deze trend zien wij als een structurele verandering die de komende jaren de economie mee zal blijven beïnvloeden.

    Defensie-uitgaven Stijgen Forseer

    De defensie-uitgaven van Nederland zijn de afgelopen jaren al gestaag toegenomen. In 2023 bereikte het budget al 1,7 procent van het bbp, wat neerkomt op een totale uitgave van 15 miljard euro. Dit was een verdubbeling ten opzichte van de 7,5 miljard euro in 2015. De verwachting is dat dit percentage en het absolute bedrag in 2024 verder zullen stijgen, en de 2 procent-norm in 2025 bereikt wordt.

    De investeringen omvatten onder meer de aankoop van nieuw materieel, zoals geavanceerde wapensystemen en voertuigen, maar ook uitbreiding van personeel en de modernisering van infrastructuur. Deze uitgaven vloeien direct de economie in, creëren vraag en stimuleren de productie in sectoren als de maakindustrie, technologie en dienstverlening. Het is een injectie die, in tegenstelling tot consumptie door huishoudens, minder gevoelig is voor economische schommelingen op korte termijn.

    Breed Economisch Effect

    Hoewel de defensie-uitgaven op het eerste gezicht een niche lijken, hebben ze een breed economisch effect. Ze zorgen niet alleen voor directe werkgelegenheid binnen de defensiesector, maar ook indirect bij toeleveranciers en in de bredere dienstensector. Wij zien dat dit soort grootschalige overheidsinvesteringen in tijden van economische onzekerheid een stabiliserende factor kunnen zijn. Tegelijkertijd roept het de vraag op hoe duurzaam deze groeimotor is op lange termijn, zeker als de geopolitieke spanningen zouden afnemen. Dat kan twee kanten op, al is daar nu nog geen sprake van.

    De huidige situatie in Nederland is niet uniek; meerdere Europese landen verhogen hun defensiebudgetten. Dit leidt tot een collectieve impuls voor de Europese economieën, al is de omvang en de impact per land verschillend. Voor Nederland betekenen deze investeringen een belangrijke steunpilaar voor de economische groei in een jaar waarin andere sectoren mogelijk minder sterk presteren. Het effect op het bbp is dus niet te onderschatten.