De Nederlandse staatsschuld wordt de komende jaren aanzienlijk duurder, met een extra rentelast van 17 miljard euro tot 2035. Dit komt door de gestegen rentes op de internationale kapitaalmarkten en geopolitieke turbulentie.
De Nederlandse overheid ziet haar rentelasten de komende jaren fors oplopen. Volgens een berekening van RaboResearch, uitgevoerd na vragen van de NOS, zal Nederland tussen 2026 en 2035 maar liefst 17 miljard euro extra aan rente moeten ophoesten. Deze meerkost is een direct gevolg van de wereldwijde onrust en de daaruit voortvloeiende hogere rentes op de internationale kapitaalmarkten.
Hoewel Nederland nog steeds als een veilige investering wordt beschouwd door grote geldschieters, ontsnapt het land niet aan de algemene rentestijging. Wat dit betekent voor de begroting is duidelijk: miljarden euro’s die anders naar zorg, onderwijs of infrastructuur konden gaan, vloeien nu weg naar rentelasten. Het ministerie van Financiën verwacht zelf al dat de rentelasten in 2031 zullen stijgen naar ongeveer 16 miljard euro per jaar. De Rabobank-economen schatten dat de jaarlijkse rentelasten in 2035 zelfs bijna 30 miljard euro zullen bedragen, wat neerkomt op ongeveer 1,8 procent van het bruto binnenlands product.
Oorzaak van de Stijging
De stijgende rentes zijn te wijten aan verschillende factoren. Enerzijds is er de geopolitieke turbulentie, die de angst aanwakkert over de terugbetalingscapaciteit van landen. Anderzijds speelt de vrees voor aanhoudende hoge inflatie een belangrijke rol; dit stuwt de rentepercentages eveneens omhoog. Volgens Rabobank-economen is de rente voor Nederland de afgelopen maanden met 20 tot 60 basispunten gestegen, afhankelijk van de looptijd van het schuldpapier.
Een concreet voorbeeld: op een tienjarige Nederlandse staatsobligatie vragen de financiële markten momenteel zo’n 3,3 procent rente. Vijf jaar geleden was dit nog maar 0,2 procent. Ook andere Europese landen zien hun rentes oplopen; Duitsland betaalt meer dan 3 procent en Frankrijk zelfs meer dan 4 procent op vergelijkbare leningen. Het Verenigd Koninkrijk spant de kroon met meer dan 5 procent.
Sneeuwbaleffect Dreigt
Een kleine rentestijging heeft voor een land als Nederland, dat vele miljarden leent, grote gevolgen. Rabobank-econoom Hugo Erken wijst erop dat de rentelasten sowieso al zouden zijn opgelopen, omdat de komende jaren veel staatsobligaties aflopen die tegen zeer lage rentes zijn uitgegeven. Het Agentschap van het ministerie van Financiën laat zien dat de komende zes jaar voor bijna 150 miljard euro aan staatsobligaties met een rente van minder dan 1 procent zullen vervallen. Deze moeten dan tegen de huidige, veel hogere rentes opnieuw gefinancierd worden.
Hoewel Nederland met een schuldquote van 44 procent (vorig jaar) relatief goed presteert in vergelijking met andere landen – de Europese grens ligt op 60 procent – waarschuwen het Centraal Planbureau en de Europese Commissie dat Nederland op lange termijn niet meer aan de Europese normen zal voldoen. De schuldquote zal naar verwachting in 2034 weer boven de 50 procent uitkomen. Rabobank-econoom Frank van Es spreekt van een ‘haasje-over-effect’: lenen om rente te betalen. Dat is een scenario dat wij liever niet zien, want het beperkt de beleidsruimte aanzienlijk. De kans op zo’n sneeuwbaleffect is door de hogere kapitaalmarktrentes toegenomen, en dat is iets om nauwlettend in de gaten te houden.
Een reactie achterlaten