Recent ontwikkelingen in België illustreren een significante verschuiving binnen de Europese cryptomarkt. KBC, de grootste bank- en verzekeringsgroep van het land, heeft gereguleerde handel in Bitcoin en Ether toegankelijk gemaakt voor retailbeleggers via Bolero, het zelfbeleggingsplatform van de bank. Dit met de nadruk op het feit dat een toonaangevende Europese bank de toegang tot digitale activa mogelijk maakt op een al gereguleerde manier, geïntegreerd in de bestaande klantreis en de bredere financiële omgeving die klanten gewend zijn te gebruiken. Dit model biedt waardevolle inzichten in de richting van de markt.
Een nieuwe fase voor digitale activa bij banken
Voor een groot deel van het afgelopen decennium hebben banken die zich bezighielden met digitale activa dit met een zekere afstand gedaan. Dit lagerdrempelige benadering was begrijpelijk gezien de complexe kwesties rondom custodianschap, governance, compliance en operationele veerkracht. Bovendien zorgde de regulatory wettelijke fragmentatie in Europa voor extra terughoudendheid. Vaak werden digitale activa beschouwd als zijlijn, een aanvullend product van de kernbankactiviteiten, in plaats van een integrale component daarvan.
Deze dynamiek is aan het veranderen. Steeds meer financiële instellingen in Europa beschouwen digitale activa niet langer als een aparte categorie die een specifiek commercieel en operationeel framework vereist, maar als capaciteiten die uiteindelijk binnen dezelfde controle-omgeving als andere financiële producten en diensten moeten worden ingebed. Hoewel deze verschuiving ongelijkmatig is en instellingen met verschillende snelheden evolueren, wordt de strategische richting steeds duidelijker.
MiCA als aanjager van verandering
De Markets in Crypto-Assets Regulation, ofwel MiCA, heeft niet elke uitdaging uit de weg geruimd en heeft de adoptie niet automatisch gemaakt. Toch heeft het een van de grootste bronnen van terughoudendheid voor financiële instellingen beperkt: de vraag waar digitale activa operationeel thuishoren. Voor MiCA betekende het aanbieden van digitale activadiensten navigeren door een lappendeken van nationale regelgevingen, elk met eigen licentievereisten, custodianschapsregels en consumentenbeschermingsnormen. De kosten voor compliance bij het opbouwen van een autonoom digitaal activaanbod waren moeilijk te verantwoorden voor banken die al een winstgevende brokerage-activiteit draaiden.
MiCA heeft deze complexiteit samengevoegd tot één passpoortvaardig framework. Voor het eerst konden banken in België, Spanje, Duitsland of Frankrijk digitale activahandel aanbieden onder dezelfde regulatorische voorwaarden die zij al toepasten op effecten. De operationele vraag veranderde van “moet we een digitaal activaproduct opbouwen?” naar “moet we digitale activa toevoegen aan ons huidige product?” Deze verschuiving heeft een fundamenteel andere discussie ontketend, waarop Europese banken opmerkelijke snelheid tonen in hun antwoorden.
Bijvoorbeeld, in de afgelopen twaalf maanden hebben verschillende grote instellingen stappen gezet. BBVA lanceerde zijn services in Spanje, gevolgd door DZ Bank, de grootste cooperative bank van Duitsland. Société Générale heeft digitale activainfrastructuur opgebouwd via haar dochteronderneming Forge. En nu is er ook KBC in België. Deze instellingen, die tot de meest strenge financiële organisaties in Europa behoren, komen allemaal tot dezelfde architecturale conclusie: digitale activa horen in de bestaande stack, niet ernaast.
Door de digitale activacapaciteiten in hun bestaande compliance-, rapportage- en klantgerichte systemen te integreren, voelt het voor de klant alsof het kopen van Bitcoin gelijk is aan het kopen van een aandeel. Vanuit het perspectief van de bank verloopt alles via dezelfde operationele rails. Dit is de essentie van de transitie.
Allereerst vindt er een verschuiving van vertrouwen plaats. Europese banken bedienen gezamenlijk honderden miljoenen retailklanten die al beschikken over brokerage-accounts, geverifieerde identiteiten en gevestigde bankrelaties. Wanneer digitale activa binnen dat kader worden geïntegreerd, breidt de aanspreekbare markt zich van de ene op de andere dag uit, zonder dat er een enkele nieuwe gebruiker zich hoeft aan te melden voor een nieuw platform.
De schaal van deze kans is aanzienlijk. Binnen de Europese Unie wordt verwacht dat het eigendom van digitale activa tegen 2030 rond de 25% zal liggen, vergeleken met 9% in 2024 en 4% in 2020. Deze expansie wordt grotendeels gedreven door MiCA en het toenemende aantal bankgeleide digitale activaprojecten die naar verwachting in de komende cyclus volwassen zullen worden. Banken die nu in actie komen, positioneren zich om van deze golf te profiteren via de kanalen die zij al beheersen.
Tweede, de klantrelatie blijft bij de bank. In het autonome model bezit de crypto-exchange de klant, terwijl in het geïntegreerde model de bank deze relatie behoudt. Dit onderscheid is van cruciaal belang voor productontwikkeling, cross-selling en de lange termijn economie. Een bank die digitale activa naast aandelen aanbiedt, kan in de toekomst uiteindelijk tokenized bonds, gestructureerde producten en wealth management voor digitale activa aanbieden, allemaal binnen dezelfde relatie.
Tenslotte, de reikwijdte breidt zich verder uit dan alleen de handel. Dit zelfde absorptiepatroon zien we ook terug in betalingen en afwikkelingen. Bloomberg Intelligence schat dat stablecoins tegen 2030 goed zouden kunnen zijn voor meer dan $50 biljoen aan jaarlijkse betalingen. De vraag is wie ze zal uitgeven en distribueren. Naarmate banken beginnen met het uitgeven van tokenized deposits en stablecoin-functionaliteiten integreren in hun betalingssystemen, verschuift de concurrentiedynamiek in digitale betalingen van “banken versus blockchain” naar “welke banken als eerste bewegen.”
Als deze trend zich voortzet, zal het concurrentielandschap dat zich vormt, er niet uitzien zoals het landschap waarop crypto is gebouwd. Het zal niet gedefinieerd worden door handelsvolumes of tokenlijstingen, maar door welke instellingen digitale activa zo naadloos kunnen aanbieden als ze elk ander financieel product aanbieden, zowel in de handel, betalingen als custodianschap, en dit kunnen doen op productieomvang en niet op pilotgrootte.
Een deel van die capaciteit zal intern worden opgebouwd, maar veel zal worden verworven. De patroon van fusies en overnames begint zich al af te tekenen: banken die zich realiseren dat ze niet snel genoeg kunnen bouwen, kopen of gaan partnerschappen aan om digitale activainfrastructuur over te nemen, zoals ze historisch gezien ook met markgegevens, afwikkeling en risicosystemen hebben gedaan.
De echte verschuiving ligt in de distributie. Zodra digitale activa door bankplatforms gaan, verandert de aanspreekbare markt permanent. MiCA heeft dat architectonisch mogelijk gemaakt. De banken maken het nu waar. De industrie zou hier veel aandacht aan moeten schenken.
Vraag & Antwoord
Wat is de impact van MiCA op de adoptie van digitale activa?
MiCA heeft de complexiteit van regelgeving vereenvoudigd, waardoor financiële instellingen nu eerder digitale activa kunnen integreren in hun bestaande producten.
Hoe verandert de klantrelatie door de integratie van digitale activa?
De klantrelatie blijft bij de bank. Dit biedt meer mogelijkheden voor cross-selling en productontwikkeling binnen dezelfde klantrelatie.
Wat zijn de toekomstige trends voor digitale activa in de Europese banken?
De adoptie van digitale activa zal naar verwachting sterk toenemen, met een groeiende focus op het combineren van digitale activa met traditionele financiële producten en een verschuiving naar embedded finance.
