De Nederlandsche Bank (DNB) heeft besloten de minimumvloer voor de risicoweging van hypotheekleningen niet te verlengen. Deze maatregel, die banken verplichtte extra kapitaal aan te houden, loopt eind november 2026 definitief af. Hierdoor komt naar schatting 3 miljard euro vrij bij Nederlandse banken, geld dat ze kunnen inzetten voor investeringen, overnames of uitkeringen aan aandeelhouders.
Vanaf 1 december 2026 krijgen Nederlandse banken aanzienlijk meer financiële speelruimte. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft namelijk besloten om de ‘458-maatregel’ niet te verlengen. Deze regel, die sinds januari 2022 van kracht was en tweemaal werd verlengd, verplichtte banken met interne modellen een ondergrens aan te houden voor de risicoweging van hun hypotheekportefeuille. Het schrappen van deze minimumvloer maakt naar schatting 3 miljard euro aan kapitaal vrij voor de sector.
De maatregel diende als een schokdemper voor de Nederlandse huizenmarkt, waar banken veel hypotheken op hun balans hebben en huizenkopers relatief weinig eigen geld inleggen. DNB wilde zo voorkomen dat banken te weinig kapitaal zouden reserveren voor eventuele klappen op de huizenmarkt. Nu acht de toezichthouder deze extra buffer niet langer noodzakelijk. De huizenprijzen en lonen zijn de afgelopen jaren gestegen en de mogelijkheden voor aflossingsvrije hypotheken zijn ingeperkt. Volgens DNB zijn de systeemrisico’s geleidelijk afgenomen en zijn banken minder kwetsbaar geworden voor een correctie.
Vrijgekomen Kapitaal En De Grote Spelers
De exacte hoeveelheid vrijgekomen kapitaal varieert per schatting. DNB spreekt zelf over ongeveer 3 miljard euro voor de hele sector, terwijl een analyse van het FD uitkomt op ruim 4,5 miljard euro. Een groot deel hiervan komt ten goede aan de grootste banken. Zo kan ABN AMRO rekenen op ongeveer 1 miljard euro extra kapitaal, en ING op circa 500 miljoen euro. Van Lanschot Kempen ziet zo’n 70 miljoen euro vrijkomen. Kleinere banken zoals ASN en Triodos profiteren niet van deze wijziging.
Rabobank, de marktleider in Nederland, is de grootste begunstigde van de maatregel. Anders dan beursgenoteerde concurrenten, ervaart de coöperatieve bank minder druk van beleggers om kapitaal uit te keren. Dit betekent dat Rabobank de extra miljarden op de balans zou kunnen laten staan. Een bankenadviseur merkte tegenover het FD op dat dit een moment kan zijn voor Rabobank om na te denken over overnames, iets waar al langer over gesproken wordt.
Geen Vrijbrief, Wel Meer Ruimte
De grootbanken benadrukken dat het vrijgekomen kapitaal niet automatisch naar aandeelhouders vloeit. Het kan ook worden ingezet voor investeringen in de bedrijfsvoering. De banken zijn eensgezind positief over het besluit, omdat het speelveld nu gelijker wordt met concurrenten zoals verzekeraars, die nooit aan deze vloer gebonden waren.
Toch is de ruimte mogelijk van tijdelijke aard. Door de Europese bankenregels van Basel IV zullen banken hun buffers de komende jaren waarschijnlijk weer moeten ophogen. Europa wil dat banken meer kapitaal aanhouden, ook als de kredietrisico’s beter zijn, als een soort veiligheidsnet. Een nieuwe, plotselinge hap uit de buffers wordt echter niet verwacht, aangezien de invoering gefaseerd verloopt en dat kapitaal al gereserveerd zou moeten zijn.
DNB blijft de hypotheekmarkt nauwlettend volgen. De contracyclische kapitaalbuffer van 2 procent blijft staan en de toezichthouder zal het systeemrisico en de risicogewichten op hypotheekportefeuilles blijven monitoren. Mocht de situatie verslechteren, dan kan de schokdemper opnieuw worden ingevoerd. De vrijval is dus ruimte, maar geen vrijbrief voor onbezonnen handelen.
Een reactie achterlaten